(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Gradus ad Parnassum, sive Manuductio ad compositionem musicæ regularem, methodo novâ ac certâ, nondum antè tam exacto ordine in lucem edita:"

w * 



1^^ ■ \'^' 



'i^l 



\) 



THE LIBRARY OF THE 

UNIVERSITY OF 

NORTH CAROLINA 



ENDOWED BY THE 

DIALECTIC AND PHILANTHROPIC 

SOCIETIES 



\ 



I : .7*L? \ 



F996g 
MUSIG LIB. 



/ 



l 



This book must not 
be token from the 
Library building. 



Digitized by the Intemet Archive 
in 2013 



http://archive.org/details/gradusadparnassuOOfuxj_0 



■^ 



ii;:iir 





^a^r. Qj-r^. cJ^s^«5^.f». Cl,- O .- it^ O.- .yr^.' J^Hif^^^ «w.- «^ «»^/?^ GiUir^.^.At^/.^^:6^^ /^/^^/^*X^^^ 



// 



G R A D U S 



A D 



PARNASSUM, 

Sivc 

MANUDUCTIO 

COMPOSITIONEM MUSICE 

REGULAREM, 

Methodo nova, ac certa, nondum antd 

tam exad:o ordine in lucem edita : 

Elaborata d 
JOANNE JOSEPHO FUX, 

Sacras Casfareae, ac Regias Ca- 

tholicae Majejftatis Caroli Vi. Ro- 

manorum Imperatoris 
SUPREMO CHORI PRJEFECTO. 




VIENN^ AUSTRIiE, 

Typis Joannis Petri Van Ghelen , Sac. C»f. Regis^ne CatholiCn Ma- 

jelhtis Aulsc-Typographi , 1725, 






f\ 



i 1 >- 



AUGUSTISSIMO , INVICTISSIMO . 

POTENTISSIMO PRINCIPI 

GAROLO VI. 

ROMANORUM 

I M P E R A T O R I, 

GERMANIiE, HISPANIiE, 

HUNGARIiE , BOHEMIiE 

R E G I, 

AReHIDUCI AUSTRIiE, &c. &:c. 

DOMINO DOMINO CLEMENTISSIMO. 



AUGUSTE C^SAR 



.UaJJ 



iJ.Uii 






mrn 




§1 flumina ad Oceanum , unde ori- 
ginem trahunt , curfiim fiium re-i 
fledunt : fi terra rore matutino 
madefadta eundem humorem,tanquamin 
grati animi tefleram , ad aethera denuo 

)( 2 re- 



f 'i T l,,c5 






mittit ; quo alias Opulculum hoc le vertat, 
nifi ad TE AUGUSTE CiESAR ? Tuum 
enim eft jure Dominii ; quia partus clien- 
tis, Tuum eft origine ; quia Inclytorum 
Anteceflbrum Tuorum fub Aufpiciis Mu- 
iica mea initium lumpfit, & incrementum 
traxit. Tu , excelfe Monarcha , animum 
addidifti : Tu fumptUs fuppeditafti : cle- 
mentiffimo Benignitatis Tuse annutu in lu- 
cem prodit. Quidquid itaque emolumcn- 
ti ftudiofa juventus exinde caeperit , totum 
Majestati Tum in acceptis referendum 
eft. Quam ob rem non dedignaberis be- 
nignisoculis afpicere, qued omni ex parte 
tuum eft : & cujus ante ^dlse vitaB labores 
tamclementi aflenfu comprbbafti (quant<e 
autem molis cft, exquifito, felcdoque fapo- 
ri fatisfacere Tuo) ejusdem poftremum fer- 
me , quafi Cygni cantum , eadem benigni- 
tate Te complexurum efle, minime diffi- 
do. Hac fpe firetus , ad facratos provolu- 
tus pedes, embrior j rr 

SAC. CiES. REGliEQUE CATHOL 

MAJESTATIS TU^ 



Cllentum infimas 
Joannes Jofepbus Fuxj Styrus* 



^X^ )C^0^ 







P R iE F A T I O 

A D 

L EC TO R EM. 







~i.jL 



Irabuntur fbrtaflls nonnulH , cvim tot prse- 
ftantiffimorum Virorum exftent monumen- 
ta, qui de A4ufica perquam dod:e, & abundanter 
fcripierunt, cur ego ad hoc fcribendi genus me con- 
tulerim, hoc maxime tempore, quo, Mufica fer^ 
arbitraria fa6ta, Compofitores nuUis prseceptis, nul- 
lisque inftitutis obftringi volentes, Legum,ac Scho- 
Ise nomen ad mortis inftar exhorre(cunt ; quibus vel- 
lem cognitaeffet mens mea; extitifle certe permul- 
tos, & dodlrina , & au6toritate claros Scriptores , 
qui de Mufica Ipeculativa quam opulentiffima Scri- 
pta reliquerunt, de Mufica autem adtiva iatis parca, 
nec omnino clara ; plerumque quibusdam Paradi- 
gmatibus contenti , minime folliciti de invenienda 
methodo facili , qua pedetentim tyrones tanquam 
per fcalam fcandere , atque ad artis hujus adeptio- 

)( nem 



mx ^ x^ , . 

nem pervenire poflent^ Nec me deterrent afperri- 
rimi Schote olores, neque temporum corruptek. 

^ iEgrotantibus etenim 5 ac non bona valetuciine 
gaudentibus medicina paratur. Quanquam labor 
meus non eo tendit, nec tantum mihi roboris arro- 
go, ut quafi torrenti extra limites pr^cipitanter er- 
ranti curfum inhibere , Compofitoresque de licen- 
tiofa icribendi hsereli ad refipifcentiam revocare me 
pofie confidam^ Per me liceat cuique fequi fuum 
confilium. Inflituti mei eft, prasfidium ferre ado- 
lefcentibus ad hanc facultatem adfpirantibus , quo- 
rum permultos novi , etiamnum nofco, mirifica in- 
dole prasditos , difciplinseque hujus ftudio fummfe 
flagrantes, qui & argento deflituti, & Magiflro, defi^ 
derium fuum , tanquam diuturnam deiperatamque 
virtutis fitim explere non valent. Quapropter jam 

{)Iures ante annos animo fcrutari coepi , nulli neque 
abori, neque fludio parcens in reperienda metho- 
do facili , f imili prorsus , qua tenera ^tas primo lite- 
ras nofcere, pofl fyllabizare , plures deinde fyllabas 
conjungere , poftremo legere , & fcribere docetur ; 
nec temere. Cum enim ea ufus in dandis Ie6lioni- 
bus advertiflem , Studiofos parvo temporis fpatio mi- 
rabilem hac in arte progrefUim feciffe , ratus opem 
haud contemnendam huic facultati me allaturum , fi 
nonfolum hanc,in gratiam ftudiofse juventutis pu- 
blicam redderem , verum etiam , quidquid per tri- 
ginta annorum prope continuam praxim, tribus A, A, 
Komanorum Imperatoribus inferviens (de quo dun- 
taxat mihi liceat gloriari ) adeptus fum , cum Repu- 

blica 



^x#x^ 



blica Mufica fideliter communicarem. Accedit etiam, 
quod Plato apud Ciceronem monet, ajens : non 
folum nobis nati fumus : ortusq[ue noftri partem 
patria vendicat, partem parentes , partem amici. 
C^teriim facile advertes diledle Philomufe, hocTra- 
6tatu , fpeculativas parti perpariim ; aitivae vero , ut- 
pote magis neceflarise (virtutis enim Jaus omnis in 
a6tione confiftit) plus operae me dedifle. 

Poftremo ad faciliorem captum , ut^ue veritas 
magis elucefceret , fecundam partem dialogice tra- 
(Standam affumpfi , ubi per Aloyfium , Magi- 
ftrum, clariffimum illud Muficse lumen Prasnefti- 
num, vel ut alii volunt , Prseeftinum intelIigo,cui to- 
tum , quidquid in hoc genere fcienti^ in me eft , 
in acceptis refero , cujusq[ue memoriam , dum vi- 
vam , maximo pietatis officio profequi nunquam 
definam. Jofephi autem nomine Difcipulum Mu- 
ficae artis addifcendse cupidum compello. Novif^^ 
fim^ ne te offendat ftyli humilitas ; non enim alio , 
quam jure poftliminii mihi arrogo latinitatem ; malo 
etiam intelligi , quam Orator videri, Vale, fruere, 
& indulge. 

APPENDIX. 

CI quid , benevole Ledtor , ^ re6to fcribendi ordi- 
^ ne alieni deprehenderis , sequo animo te laturum 
confido, poftquam intellexeris , & crebris infirmi- 
tatibus 5 nonnunquam per aliquot mcnfium , quin 

)( 2 ini6 



mx^x^ 



im6 integrianni fpatium interruptum, & reconvale- 
fcentem ; ofRcii vero munere fepiilime interpellatum 
efle. De novo femper prsecedentia revidendi nec 
otium erat , nec aggro animo imponendum. Inde 
etiam non obftante fedula amicorum revifione non- 
nuUi errores in Litteris, & Mufica irreps8re; quos 
cx Erratis in fine Libri annexis corri- 
gendos reperies. 




LBRI 



mx I x^ 




^/JJ 



L 





I 



CAPUT I. 




[Ufica nomeii genericum eft , latit 

lime pcitens , fpeciesque contineiis quam- 
plurimas : ut Muficam C2elefl:em, terre» 
ftrem, naturalem , artificialem , hiftori- 
cam , &c^ Ego brevitati , utiiitatique po- 
tius , quam curiofitati inferviens , dc 
artificiaii tra^tare duntaxat propoiltum 
habeo, Ea duplex eft : fpeculati^va 8c 
pra6iica : de prima , nempe Jpeculativa 
hoc Libro nobis fermo erit, eaque foiummodo, quse ad ple^ 
niorem Praxis adeptionem neceflaria videbuntur, breviter at- 
tingam 5 fecundam partem , nempe praBicam difRlfius tra- 
drandam ad Librum fecundum remittam. Ctim autem Mu- 
lica noftra circa fonum , tanquam objed:um fuum verfetur , 
de eo prius agendum eft. Sit ergo 

CAPUT II. 

De Sono. 

Xi^Erfennus HL i. Harmon, propo» 2. ex mente Arijiot^ {o^ 
^^ num ait efle motum aeris: quod de quovis aere intelli- 
gi utique non potefl , quia aer fibi reliftus fine controverfia 
movetur, & tamen juxta eundeiii Ariftotelem , a Merfenno 
ibidem citatum : aer eji expers foni ^ unde con/equitur , qua- 

A lem- 



2 Caput IIL de Numeris. 

■ i id — : 

lemcumque aeris motum non efle fonum , fed aerem vi qua- 
dam externa afFeftum , inclufiim , comprefTumque caufam ef- 
fe foni efficientem^ Phyficorum autem haec fit indagatio y 
Muficus enim non confiderat fonum ut fic , five ( ut ajunt ) 
in abflrad:o , fed relative , & fub certa comparatione fum- 
ptum, qua fcilicet fonus a fbno ratione acuminis & gravi- 
tatis difiert. Ciiim autem comparatio hxc potiffimum fiat 
numerorum adjumento 3 ideo flt 

CAPUT III. 

De Numeris^ eorumque Proportionibus y &" Differentiis. 

TJEr Numeros intelligo Elementa Arithmeticx : 
-■- I, 2. 3. 4* 5. 6. 7* 8. 9. 

Qaibus tanquamancillis, ad intervalla fua reperienda, Mu- 
ficus utitur, comparando numerum cum numero, eorum di- 
flantias, diflferentias , excefTus, & defedius inquirendo. 

Multifariae dantur numerorum fpecies* Nos autem reli- 
61:is aliis, quse ad noflrum inflitutum non faciunt, fequen- 
tes fblummodo commemorabimus , nempc : rationales y ir- 
rationales ,* radicales , & irradicales. Rationales funt , quac 
quodam numero dividi poflimt, ita ut nihil inde remaneat, 
tit 6t cum 2. & 3* : 12. cum 2* 3. 4* &: 6, Irratiojiales illa^, 
qux non ita metiri, aut dividi poflunt , ut 3, 5. 7. 9, refpe- 
d:u 2* Radicales flmt illae, quse in minores numeros redigi 
non poflunt , falva proportione , quam conftituunt j Irradi- 
cales autem e converfo. 

Conflat autem ex proportiojjibus y feu comparationc unius 
quantitatis ad aliam per fe oriri varias diflantias , & difle- 
rentias. Quat:ritur modo, quid fit hxc Proportio P Definitur 
ab Euclide , &aliis, quod fit duarum quantitatum unius ad 
alteram habitudo i?2 eodem genere propinquo, Qua?2titas , de 
qua hic mentio fit , duplex efl : continua , quas efl: in quo- 
dam corpore , ut linea , aflere , fuperficie , &c* , & difcreta , 

?uae reperitur in aliqua multitudine , ut populo , numeris , &c. 
er habitudinem intelligitur relatio illa , quae habetur de una 
quantitate ad aliam 5 dicitur prxterea : in eodem genere pro^ 
pinqiio p quo cavetur , ne proportio ftatuatur de quantitate 
continua ad difcrctam : tit de linea ad numerum j fed de li- 
nea ad lineam , de numero ad numerura> 

Quam- 



Eorumque Froportiojiibus , ^ Differentiis. 



Quamvis mediante quantitate continua , dimetiendo li- 
neam, chordas, &c^ Muiicus propoiitum iiium confequi pof^ 
fit , quia tamen & ifta dimeniio ultimatim ad numeros eit re- 
ducenda , nempe quot partibus una linea alteram excedat lon- 
gitudine , quotque ea brevior iit : ideo de fbla proportione , 
qux ex quantitate diicreta , iive ex comparatione numeri ad 
numerum oriri folet , lioc loco diflerendum duxi. 

Definitionem proportionis fiiperius adda^ham , generalem , 
Zl qualicunque proportioni convenientem efle patet : undc 
iinguiaris nulli difcipiinas praeter Muficam , conveniens fla- 
tuenda efl 5 ea vero talis eft : Proportio 2S/luficalis efl habi- 
tudo , five reiatio numeri fbnori ad numerum fonorum. 
Delinitio ex fupra diftis per fe clara ulteriori explicatione 
non indiget. 

Duplex efle poteft hxc proportio <^^//^///^//j' , & i72(£qua' 
litatis, Proportio cequalttatis oritur ex comparatione nume- 
ri acqualis ad numerum xqualem, ut i* ad i. , 2. ad 2. , 3^ 
ad 3» &c. Proportio incequalitatis producitur comparatione 
numeri inaequalis ad ina^qualem, exempli gratiu, i. ad2. , 3. 
ad 4. , 5. ad 8. &c, 

Intervalla Mufices , feu confbnantias, & diflbnantias ab {o^ 
norum diveriitate produci conftat 5 inde colligitur, propor- 
tiones illas , quarum termini , five extrema aequalitate nu- 
merorum nituntur, neque aptas efle ad producenda interval- 
la, neque unifbnum eandem ob rationem intervallorum no- 
mine comprehendi pofle. Aliud judicium de unifbno in pra- 
xi formandum eft, quod exequar , ciim de quovis confono, 
&: diflono fingillatim didrurus fum» .Porro ex comparatio- 
ne numeri ina^qualis ad inaequalem quamplurima poflunt 
cxiftere proportionum genera , quae Mulicus ad quinque re- 
flringere confiievit : Genm multiplex , fuperparticulare , fuper* 
partiens , multiplex fuperparticulare , multiplex fuperpartiens* 
llnum quodque ex his generibus infinitas propemodum com- 
prehendere fpecies, Capita fequentia demonflrabunt. 

C APUT IV. 

De Genere multiplicu 

/^Enus multiplex efl proportio numeri ad numerum , quo-^ 
^^ rurn major includit minorem his , ter ^ quater^ &c. Si 

A 2 minor 



A Caput IV. de Genere multiplici. 

minor numerus comprehendatur a majori bis , vocabitur du- 
pla p ii ter , trip/a y fi quater , quadrupla 5 & iic in infinitum» 
Vide fis , quarumdam Specierum exempla» 

Dupla : 

2. 4. 6* 8. 10. 12. o 

I. 2. 3. 4. 5. 6, * 

3. 6. 9. 12. 15. g^^ 
I. 2. 3. 4. 5. 

Qijtadrupla : 

4. 8. 12. i6* 20. ^^ 
!♦ 2. 3* 4* 5. 

Hoc modo infinitze poilunt formari hujus gerieris fpccies, 
tit experienti patebit. 

CAPUT V. 

De Jecundo Proportionum Genere. 

QUod Juperparticulare vocatur* Antequam hoc genus cx- 
^ plicandum aggrediar , exponendum efl: , quid fit pars 
aliquota , & pars aliquanta. Pars aliquota , quae etiam ap- 
pellatur multiplicativa , cft, quse multiplicata femper redin* 
tegrat fuum totum. E. G. 3. eft pars aliquota numerorum 
6. 9. 12. 15. i8*, quia 3. fumptus bis efficit adsequat^ 6. 
fuum totum 5 idem ternarius multiplicatus in fe, exhibec in- 
tegre 9. fuum totum 5 & fic de cseteris^ Pars aliquanta , fivc 
aggregativa eft , quae fumpta quocunque modo , non adaequat 
fiium totum , fed fupetet illud , vel non attingat , necefle eft^ 
E. G. 3. eft pars aliquanta numeri 5. 5 quia 5. continet 3» fe- 
mel , & infuper duas ejus partes , id eft binarium , qui femel 
fumptus , non fufficit ad redintegrationem ternarii , fumptus 
bis , excedit illum 3 quod requiritur ad cflentiam partis 
aliquantse , five aggregativae. 

His fiippofitis dico : Genus fuperparticulare eft Proportio, 
Gujus numerus major continet minorem femel^ & infuper ejus 



Caput V. de fecundo Froportio7ium Genere, 5 

partem aliquotam. E* G. in proportione hac \. Sefquialtera 
numerus major comprehendit minorem femel, & limul ejus 
partem aliquotam 5 quod per divilionem majoris numeri cum 
minore clare patet \*\i\. ubi ternarius continet binarium, & 
infuper ejus partem dimidiam , quae bis fumpta efficit adaequa- 
te binarium , iiium totum. 

Infinitae hujus generis poflTunt efle fpecies , quse pro diver- 
fitate numerorum etiam diverfas fortiuntur denominationes ; ut 
Froportio fefquialtera ^ fefquitertia y fefquiquarta ^ fefquiquintay 
fefquifexta y &c* 

Antequam ad formandi hujus generis modum me accin- 
gam, fcire necefle efl, quid libi veiit particula Sefqui : qui€ 
vox nempe medietatem alicujus totius fignificat. Hinc pa- 
tet, hanc particulam nulli alteri hujus generis fpeciei apponi 
poffe, nisl fefquiaiteri , in qua fola numerus major includit mi- 
norem femel, &inftiper ejus dimidiam partem; nam in fefqui- 
tertia proportione *. major numerus continet minorem quidem 
femel, verum non & dimidiam, fed tertiam duntaxat ejus par- 
tem , ^.| I3. In hac proportione J. pars ex divifione reflans , non 
*dimidia,fed quarta pars eft, J.| ij. , &fic in omnibus aliisfpecie- 
bus. Quia tamen particuiam lianc omnibus hujus generis fpe- 
ciebus praeponi , ufu , vel potius abufli jam receptum eft , ad e- 
vitandam confufionem nihil immutandum confultiiis exifli- 
mavi. ' 

Formatur autem genus iflud facili hoc modo. Accipian- 
tur duo numeri relidta unitate , eo , quo in tabella Pytha- 
gorica ordine fe fequuntur , ponendo majorem fupra , & mino- 
rem infra , tit : f. *; J; J; ^; ?; &c. En fex fpecie diverfas rationes , 
iive proportioiies 5 quarum prima fefquialtera , fecunday^///- 
tertia y tertia fefquiquarta ^ c^2Xt2Ljefquiquintay cpxnt^. fefqui^ 
fexta y {k'KX.2L /efquioaava vocatur, &, quarum quaelibet deno- 
minationem fuam accipit a fuo denominatore , five minore 
termino infra pofito. 

Omnes rationes fiiis terminis radicalibus conftantes etiam 
extra terminos radicales confiflere pofliint , quod duplicando 
rationis terminos efficitur. E. G. duplicentur termini radica- 
les rationis fefquialterius (nisi Grammaticorum legibus negle- 
<5tis , quod in vocibus Technicis folemus, /efquialterce dicere 
libeat) {, hac ratione \. , quae ratio eft ejusdem fefquialteras ex- 
tra terminos fuos radicales. Haec ratio rurfus duplicata exhi- 

B bet 



6 Caput VL de tertio Froportionum Genere. 

bet eandem fpeciem fefquialterx , "♦ quac quodam relpeftu 
fpecies compoiitac dici pofTunt , quod idem de aliis hujus ge- 
iieris fpeciebus intelligendum eft. En Exempia. \ 

'Sxofovtio fefquialtera fuis terminis radicalibus conflans* 

3. 

2. 
Eadem proportio extra terminos radicales. 

6. 12. 24. ^^ 

4. 8, 16. 
Vvo^ovtio fefquitertia terminis radicalibus conftans. 

4- 
3. 
Eadem proportio cxtra terminos radicales* 

8. 16. 32. s,c. 
6. 12. 24. 

Proportio fefquiquarta radicalis. 

5- 

.4- 
Eadem proportio extra terminos radicales. 

lO. 20. 40. o • 

8. 16. 32. ^^' 
Vto^oxtio fefquiquinta radicalibus terminis. 

6. 

S- 

Eadem proportio extra terminos radicales. 

12. 24. 48. ^^^ 
10. 20. 40. 
Id quod de infinitis aliis fpeciebus , obfervato eodem fii- 
pra dido afcendendi modo , intelligendum efl.' 

CAPUT VL 

De tertio Proportionis Genere. 

npErtium Proportionum genus, fuperpartiens dicitur, cujus 
-■- major terminus comprehendit minorem femel ^ §^ infuper 
aliquot partes ejus non aliquotas , fed aliquantas , feu aggre* 
gativas* 

Pro diverfitate medii termini difFerentialis , qui interve- 
nire potcft inter hujus generis proportiones , variae etiam oriun- 
tur fpecies , & denominationes. Si terminus medius diffe- 

ren- 



Caput VI. de tertio Proportionum Genere. 7 

rentialis erit binarius , proportio fuper^/partiens dicenda e- 
rit , ut in hac proportione \\ 2. , ubi terminus difFerentialis bi- 
narius eft. 

Si terminus difFerentiaiis fuerit ternarius , tit in hac pro- 
portione \y proportio^fiiper/^/partiens dicetur. 

Si terminus difterentialis fuerit quaternarius , exempli gra- 
tia ^:4. fu.perquatrip2.Yticns vocabitur proportio , & iic de in- 
numeris aliis. 

In formando hoc genere fequens ncrma tenenda efl: : ac- 
cipiatur ex tabelia Pythagorica numerus tertius , qui efl: 3. 
pro minore proportionis termino , 8c ommiflb numero 4. na- 
turaii ordine hunc proxime fequente, affiimatur quinarius pro 
majori proportionis termino , hac ratione ; ,. 6c vocabitur 
fuperbipartiens tertias , quac prima ipecies eil hujus generis. 

Particuia Juper indicat numerum minorem proportionis 
a majori comprehendi femel totum, & infuper aiiquas ejus 
partes. Quid autem per particulam ^/ intelligatur , ex pau- 
16 ante diftis conftat» Porro ad pleniorem intelligentiam 
hujus generis diverfarum ipecierum , denominationumque ju- 
vat dividere majorem proportionis terminum cum fuo mino- 
re, £♦ G. ^-Iij. , ubi fradiionis numerator, nempe binarius in- 
dicat terminum diflerehtialem proportionis, ieu quod nume- 
rus major proportionis contineat fuum minorem iemel , & in- 
fiiper ejus duas partes ; denominator autem fraftionis terna- 
rius docet , quales iint illx partes iupercontentae , nempe duac 
partes tertiae j ideo modo addu6ta proportio ^. red:e vocatur 
fuperbipartiens tertias. Ex quo clare patet, quod fraftionis 
numerator indicet terminum difFerentialem proportionis , quot- 
que partes minoris termini praeter totum iupercontineat ma- 
jor y & ejus denominator qualitatem partium minoris termi- 
ni proportionis ex diviiione reftantium» Videamus modo va- 
rias hujus generis ipecies , & denonainationes , quibus veritas 
hucufque diftorum magis eiuceicat. 

Proportionis iiiperbipartientis tertias ipecies , fiiis terminis 
uadicalibus conftans. 

5- 

Eaedem proportiones extra terminos radicales* 
10. 15. 20, 
^ 6. 9. 12. 

B 2 For- 



8 Caput VI. de tertio Proportionum Genere, 



Fortaffis nonnemini videri pbflet, has proportiones fu- 
periori ncmpe ^^2. minime aequivaientes efle , cum in ilia ter- 
minus differentialis iit binarius , & partes ex divifione rema- 
nentes fint tertiae, hujus vero 'g*4* terminus difterentialis fit 
quaternarius & partes ex divifione refl:antes fint lextse j ve- 
rum hoc minime obefle, quin di6lae extra terminos radicales 
confiftentes proportiones fint ejufdem fpeciei cum prima , 
E. G. 3. per auream reduftionis reguiam demonftratur^ 

Quarratur numerus , qui utrumque proportionis termi- 
num dividendo , totum exhauriat , nulla parte remanente. 
E, G. hujus proportionis '^X'^- communis divifor eft numerus 
binarius , quia dividit & numerum denarium , & fenarium , 
ut nihil remaneat , ex decem producit 5. , ex 6. 3. , qu^ pro- 
portio eft fuperbipartiens tertias numeris radicalibus conftans, 
quod idem in reliquis ufiivenit. 

(3 C4 

15. 20. 

9. 12. 

S* 5- 

3- 3* 

Hac ratione omnes proportiones extra terminos radicales 
ad proportionem terminis radicalibus conftantem reduci poC 
funt, tanquam ad ftiam originem, ut fequentes ipecies ulte- 
ritis manifeftabunt. 

Proportio fiiperbipartiens quintoi fiiis terminis radicalibus 
conftans. 

7- ^ 

Eadem Ipecies extra terminos radicales. 

(2 C3 
14. 21. 

10. 15. 

7. 7. 

5- 5. 

Proportio fuperbipartiens _/^//»«^j radicalis. 

- 9- 

7- 

Eadem 



Caput VL de tertio Proportionum Genere. 9 

Eadem extra terminos radicales* 

18. 27. 

7- 7- , , 

Proportio fiiperbipartiens nonas intra terminos raaieales. 

II. 

9- 

Eadem fpecies cxtra terminos radicales. 

22* 33. 
18. 27. 
Proportio fuperbipartiens undecimas terminis radicalibus 
conftans* 

13. 

II* 

Eadem Proportio extra terminos radicales* 

26. 39. 

22. 33- 

Haec fufficiant de Proportione fuperbipartiente : progrc- 

diamur ad Proportionem fiipertripartientem. 

Proportio fupertripartiens quartas terminis radicalibus 
conftans. 

7- 

Eadem fpecies extra terminos radicalcs. 

14. 21. 
^ 8* 12. 

Froportio fupertripartiens quintas in,tri radicalcs. 

8. 

Eadem Proportio extra termiiios radicales. 

i6* ^4* 

10. 15* 
Proportio fupertriparticns7?////;?^j' iti terminis radicaUbus^ 

lo* 

7* 
Eadem Proportio extra terminos radicaks* 

20* 30* 

14. 21. 

C Pro- 



ip Caput VL de tMia Proporticmum Genere, 

Proportio fupcrquatripattiens quintas terminis radiciiiibus, 

Eadem Proportio extra terminos fadicales. 
i8. 27. 
10. 15. 
^i.^Prfe^ppftio fuperquatriparticns /eptimas terminis radicali- 
bus conftans. 

II. 

7- 
Eadem Proportio extra terminos radicales, 

Proportio fiiperquatriparticns nonas in terminis radicalibus. 

13* 

Eadem Profiortlo extra radicales terminos. 
26. 39. 
18. 27. 

Hic in memoriain revocanda funt ca^ quae fiipra ad pro- 
portionem fiiperbipartientem tertias de aurea redud:ionis re- 
gula diximus , qua experimentum inftituitur , an qua^dam 
proportio extra terminos radicales conftans lit ejufdem fpeciei 
cum fua proportione originali , five terminis radicalibus con- 
ftante 5 quae regula quidem locum habet in proportionibus , 
quarum uterque teriiiinus nuineris rationalibus conftat , five 
qu2e per communem quendam divifbrem commenfiirari pof^ 
funt 5 quia autem contingit , ut qusedam proportiones extra 
terminos radicales ilumeris irrationalibus conflent , eseque ob 
rationem ad originem fiiam per communem diviforem redu- 
ci non poffint , ut in liis proportionibus ; "; l\\ fuperquatripar- 
tientibus feptimas , 'alia experimenti regula , quse cruciata yo- 
cari folet , adhibenda erit» 

Ponatur quaedam proportio terminis fuis radicalibus, & 
eadcih. |5rD:p(irtio extra termiiios radicales, numerisque irra- 
tionalibus conftans , E. G. fupradidta fuperquatripartiens fe- 
ptimas. ii.k^33* 

7.rs2i. , 

Multiplicetur antecedens rationis, fiiis terminis radicalibus 
conflantis cum fequente rationis extra tei'minos radicales po- 
- ^ iitac. 



Caput VIL de quarto Froportio?iis Ge?2ere , §fc. li 

iitx j item multiplicetur hujus antecedens cum fequente ra- 
tionis,ruis terminis radicalibus conftantis : ii amba: hac mul- 
tiplicatione produftae Summx fuerint numero a^quales , evi- 
dens iignum erit, did:as duas propGrtiones ejufdem efle fpe- 
ciei. En experimentum^ jxsj. 

231. 231. ' 

Quod de omnibus aliis proportionibus , quae numeris ir- 
rationalibus conftant, intelligendum puta* 

CAPUT VII. ^^ql 

t)e qiiarto Proportionis Genere , multipkx fu^erpartim^ 



lare nuncu^ato. 



...i ._.. 



/^Eaus hoc compofitum tot comprehendit fpecies, quot ejiik* 
^^ limplex fuperparticulare ; eftque Propdrtio , cujus termi^ 
nus major includit minorem bis y t6r ^ qudter^ &c.y ^ Jirnul 
tinafn ejus partem aliquotam j & conftruituf ex fJ3eciebus generis 
fiiperparticularis fiii fimplicis , hoc modo* Accipiatui* E. G. pri- 
ma generis fiiperparticuJaris fpecies fiiis numeris radicalibus 
conftans , nempe fefquialtera L ,, adde nUmerum minorem ma- 
jori , & habebis 5. 5 deinde numerum minorem ejilfdem kf- 
quialterx , nempe 2. fuppone majori ; & cxiftet fequens pro- 
portio \. , qu2e eft prima Ipecies hujus generis , vocaturque 
dupia fefquialtera 3 quia ejus numerus major continet mino- 
rem bis , & infuper unam ejus partem aliquotam , ut ex divi- 
lione conftat \. \ 2\, Videantur fpecies hujus in exemplis. 

Dupla fefquialtera terminis radicalibus conftans, 

5- 

Eadem Proportio extra terminos fadicales. 
10. 15. 20. „ - 

4. 6. 8.^^ 

Tripla fefquialtera. 



7. 14. 21* 
2. 4. 6. 



G 2 Qua- 



12 Caput VIL de quarto Troponioins Genere^ ^c, 

Quadrupla fefquialtera, 
9. 18. 27. 
2. 4. 6. 
Si numerum minorem a majore comprehendi qmnquies, 
fcxies , contingat , cum una parte ejus aliquota , quintupla , 
vel ftxdupla , fefquialtera erit proportio. / ; 

Secunda hujus generis fpecies , dupla ^fefquiakertt appella- 
ta, terminis radicalibus conftans» 

7- 
3- 

Species hsec co prorsiis modo , quo prima hujus gcncris 
j^^ecies conficitur , addendo terminos radicales proportionis fu- 
perparticularis feiquitertise , *. & dabit 7. 5 infra hunc pona- 
tur terminus minor diftse proportionis fefquitertias , nempe 3* 
& habebitur fequens proportio \. , quae operatio in conficicn- 
dis omnibus aliis hujus generis fpeciebus adhibenda erit. 
Eadem Propottio cxtra terminos radicales* 
14. 21. 
6. 9. 
Ditpla fefquiquarta terminis radicalibus conftans, 

9* 

. 4- 
Eadem Proportio extra terminos ifadicalcs. 

18. 27. 

8. 12. 

Dupla fefquiquinta terminis radicalibus conftans, 

II. 

Eadem Proportio extra teiliiinos tadicalcs. 

22* 33. 

10. 15* ^ 

^ ripla fefquialtera^ 

7. 14. 21. , 

2. 4* 6. 'T 
Tripla fefquitertia. 

10* 20. 30^ 

3. 6. 9. 
J^ripla fefquiquarta^ . 

13. 26/ 39. 

4. 8. 12. 



Caput VIIL de quinio Proportionis Genere ^ ^c. 13 

Tripla fefquiquinta^ 
16. 32, 48* 

5* 10* 15. 

Itbi animadvertendum eft, primum exemplum cujufVis 
triplae hic politie conftare terminis radicalibus , reliqua duo 
primum immediate fequentia efte extra terminos radicales* 
Non morabor hlc diutius, qui enim hucufque dicfta animo 
bene complexus fuerit , minime laborabit iri conficienda Qua* 
drupla , Quindupla , Sexdupla , &c, earumque Speciebus > ciim 
intra, tum extra terminos radicales reperiendis» \ 



f JUX> 



■ CAPUT VlII. : 

De quinto Proportionis Genere ^ multipkx Jtiperpar^.ra 

tiens di^io* i.j .; ; ^^.^ , J-q 

IN Genere hod major terminus comprehendit minorem his ^ 
ter^ quater i^Cy cum aliqua ejns parte aliquanta , compo- 
niturque ex terminis radicalibus proportionis, generis fuperpar- 
tientis fiii fimplicis 5 illius primae fpeciei, terminos radicaies 
addendo. E. G. ^. qui per additionem faciunt 8» , minore ve- 
ro termino diSae proportionis infra majorem pofito, confti- 
tuunt hanc proportionem *. , primam fpeciem hujus generis ^ 
& vocatur dupla fuperpartiens tertias j fequuntur plura exem- 
pla fpeciern hanc declarantia. 

Dupla fiiperbipartiefis tertias^ 
8* i6* 24. . 

3. 6. 9. ''^'- 

Dupla fiipeibipartiens quintas^ 
12. 24. 36. 
5. 10. i5* 
, . ^pupla fuperbipartiens y?^//>/;<*/*. , ^ . -"tuIkj.; iiq 

ti^ 16. 32* 48. ^ -/ /^-»ul j;b;^itv 

>..7.i, 14» -21*.. , ^j:^ ^,.^^,,, , ...,,qq/j ^riifS 

Secunda iSpecies. - 0^-^ ^^ .^-:,^^\ 

Dupla fupertrlpartiens vocatur^ reliquafti denoiliinatio* 
hem €X partibus reftantibus fiimens* 

D Dupla 



14 Caput VIIL de quinto Proportionis Genere , ^c. 



Dupla fiipertripartiens quartas, 

II. 22. 33. 

4. 8. 12* 

Dupla fupertripartiens quintas. 

13. 26. 39. 

5. 10, 15. 

De reliquis fpeciebus idem fit judicium , lut ; tripla , qua- 
drupla, quindupla, &c. fuper^/-fuper/;'/-fuperf^^/;'/partiente, 
in memoriam revocando, quse fupra de tertio Proportionis 
genere fuperpartiente didta ftint. ^^ 

Hic notandum occurrit, omnes hucufque dicftas Propor- 
tiones efle majoris injequalitatis , quia in omnibus numerus 
major fupra , & minor infra pofitus reperitur 5 fi autem nu- 
meri invertantur, collocando majorem infra , & minoremfu- 
pra , proportio erit minoris insequalitatis. E. G.^ \\ ^; ^; &: adje- 
&vi particulay^^, vocabitur y^^dupla , j/2//^fefquiaItera , fubikC' 
quitertia, &c. , ubi ulterius animadvertendum efl , Propor- 
tiones tali modo inverfas , etiam invertere notularum va- 
lorem. E» G. in proportione fefquialtera majoris insequalita- 
tis {. tres minimae tadrum, & tempus ternarium conficiunt ; 
inverfis autem numeris , nempe in fiibfefquialtera ], duae mini- 
mx taftum , & tempus binarium conftituunt : id , quod ex 
Mufica fignatoria fciri hk fuppono. 

Porr6, dim Proportiones non foliiim fecundum fe fpedta- 
ri debeant, vertim etiam, quatentis addi, fubtrahi, multipli- 
cari , & dividi poffimt , aliaque fit ratio proportionum , alia 
numerorum firnplicium , videndum modo erit , qui modus 
in addendis , fiibtrahendis , multiplicandis , & dividendis pro- 
portionibus fit adhibendus, Antequam ad hanc operationem 
progrediamur , prsefciendum efh , quod relatio illa , quse habe- 
tur inter duo extrema proportionem conflituentia , ratio ap- 
pellari foleat. E. G. in hac proportione : IV 2. quse ratio du- 
pla vocatur, & communiter hoc modo ponitur ^. ; ii autem 
virgula fiibducatur 1. 1. non ampliiiis ratio, fed frad:io, vulgo 
SSru^ appellari confiievit , indicatque non relationem totius 
ad aliud totum , verum partes ex divifione alicujus totius rc- 
ftantes. Si ratio tali modo ponatur, 3. 2. primus numerus 
antecedensy fecundmjequens nuncupatur: item , fi hoc modo 
ratio reperiatur, |. , fuperior numcrus antecedens^ inferiory^- 
q/uens nominatur. " ' 

(i Cfim 



Caput IX. de Divijione^ 15 



Cum omnia Mulices intervalla ex divilione odiavae > tan- 
quam genitricis vei immediate , vel mediat^ ortum habeant , 
ab hac initium ficri, ordo poftulat 5 lit crgo 

CAPUT IX. 

• ^^ Divijione. 

OFficium Divifionis eft , dividere totum in fuas pattes : id, 
quod efficit vulgaris diviiio in numeris fimplicibus, In 
dividendis rationibus , five numeris reiatis , alia divifio , ut 
jam dixi , adhibenda eft , cujus munus eft ex una proportio- 
ne efficere duas, vel plures , id , quod triplici modo fieri po- 
teft j ideo triplex etiam ftatuenda eft Divifio : Arithmetka , 
Harmonicay 8c Geometrica. 



De Divifione Arithmettcai 

Divifio Arithmetica fortaflls ita didra , qula numeri pet 
cam produd:i naturali ordine, nulio interjecto intervallo fe 
confequuntur 5 fit interpofitione medii termini j sequaliter ab 
utroque extremo diftantis , ita ut efficiat differentias aequaies , 
& proportiones inaequales , majorem proportionem inter nu- 
meros minores , minorem inter majores conftituendd* Para- 
digma rem clariorem reddet. Sit proportio dupla hac ratio- 
ne : 4. 2^ , ternarius, qui inter haec duo eXtrcma intrare po- 
teft , divifor arithmeticus eft ^ dividit enim extrema ita , ut 
iequaliter [ab utroque diftent , facitque differentias xquales s 
4. 3. 2. etenim quo intervallo quaternarius diftat a ternario^ 
nempe unitate, eodem diftat ternarius a binario > exhibetc^ue 
proportiones inxquales, fefquitertiam , & fefquialteram : fefqui- 
tertiam inter 4, & 3. quae: proportio minor eft fefquiaitera, & 
fefquialteram inter 3. &: 2. , quae major eft fefquitertia. 

Sefquitertia* Sefquialtera. 

4* 3* 2» f 

U 1* 
DifFererttiae a^quales» 

Quid faciendum , fi extrema alicujus l^atiohis ita conjuil* 
d:a reperiantur ^ ut Medium recipere liequeatlt ? E* G. 2, i* 
(j^?. extremaduplicanda funt, hac ratione : 4. 2^ Si qui^ plu- 
res medios terminps , & proportiones faCere cupiat, triplican»- 



i6 Caput X. de Dwtfiofie Harmohica. 

-■■ " ■■''■■■■ »■11 — - ■ , - ■■■ - . ■ I.l I , I ,-, ■ I I I _. .1 I ■■ ■ ■ , .■ __l, -• - I. ■ !■■ ^l ■! III ■ ^ i ii^ - 

da erunt extrema, E. G. 2. l. , adhibeatur triplicatio iftorum 
extremorum, & habebitur eadem proportio dupla , hac ratio-^ 
ne conftituta : 6. 3. ubi duo media intrare poffiint, quina- 
rius , & quaternarius : 6. 5. 4. 3. , efficiunturque tres diHeren- 
tes proportiones : iefquiquinta inter 6. & 5» , fefquiquarta inter 
5. & 4. , fefquitertia inter 4» & 3. Ex quo colligitur, quo 
major fit diftantia extremorum, e6 plures medios terminos in- 
trare pofIe,jLit in proportione fexdupla: 6. l.> quse apta eft re-* 
cipere quatuor terminos medios , 5» 4^ 3» 2. , producitque quin-*' 
que diiferentes proportiones hac ratione : 6. 5» 4* 3* 2. i. it 
conftat ex jam did:is* Datur etiam alius arithmetice dividen-. 
di modus 5 verum ego brevitati, ut praefatus fum, ftudens, 
hanc ad meum inftitutum fufficere arbitror^ 

C APUT X. ' 

3e'' Diviftone Hamonica. 

T^Ivifio Harmonica fit per medium terminum , five divifb- 
•"^ rem , qui efficit proportiones inxquales , majores inter 
majores numeros , minores inter minores conftituendo j ita ut 
differentiae fint pari modo insequAles* Exemplo clarior fiet 
definitio : Accipiatur o6tava jam arithmetice divifa , hac ra- 
tione : 4. 3* 2. , multiplicentur duo extrema per medium ter- 
minum : 4* per 3*, & habebitur 12. : 2. per eundem medium 
terminum 3^ , & prodibit alterum extremum proportionalita- 
tis harmonicx I2. 6., porro muitiplicentur inter fe extrema 
proportionalitatis arithmeticae , nempe 4* per 2., & lefuitabit 
8., qui eft verus divifbr harmonicus dividens proportionem 
duplam hoc modo : I2» 8. 6., producitque duas proportiones 
diffimiles : fefquialteram inter 12» & 8» > 6c fefquitertiam inter 
8* & 6., majorem inter tefminos majores, minorem interter- 
minos minores exhibendo , facitque differentias eodem modo 
diffimiies , iit in fequenti exemplo. 

"* Sefquialtera* Sefquitertia* 
12; 8. 6, 

4. 2> 

Differentiae diffimiles* 

Pari ratione res inftituenda eft in dividendis caeterorum 
gcnerum , fpederumque proportionibus* Sit divideitda har- 

ftioni- 



Caput XI, de Divi/ione Geometrica, 17 

^l I IMIII ■■ ■■■■[■I— > M«ii..>-.- _ — ■ ,. , ^_ ,. ,, ■ - .i» ■■^ I .,■ ■■■■ — , „ 

monice generis fuperparticularis proportio iefquiaitera 3, 2. , 
dividatur primo arithmetice hoc modo : 6. 5. 4. , muitiplicen- 
tur per medium hoc arithmeticum duo extrema : lex per 5» 
habebitur 30. , rursus 4^ per 5. dabit 20. , & habebimus duo 
extrema proportionaiitatis harmonicas hac ratione 3 30, 20* ad 
reperiendum medium harmonicum multiplicentur inter fe ex- 
trema proportionalitatis arithmeticx , 6» per 4. dat 24* , qui eft 
divifor harmonicus qua^fitus , hac ratione : 30^ 24. 20, > & lic 
de caeteris. 

CAPUT XL 

De Diviftone Geometrka. 

|r\Ivifio Geometrica efl illa, cujus medius terminus interduo 
^-^ extrema pofitus, conftruit duas proportiones aequales , & 
difFerentias ina^quales. Hinc patet , hanc divifionem locum 
habere non pofle , nisl in gcnere multiplici. Inflituitur autem 
hacc divifio hoc modo : accipiatur proportio quaedam ex ge- 
nere multiplici fuis numeris radicalibus conftans, E. G. dupla 
2. I. multiplicetur quodvis extremorum in fe, nempe, 2* pec 
2* , Sc habebitur 4» , i» per i. reflat i. , ex qua multiplicatio- 
ne oritur fequens proportio quadrupla 4. l . , porro ad repe- 
riendum medium , Hyq diviforem Geometricum fcire oportet, 
quid numerus quadratus , quid ejufdem radix* Dico ergo , 
numerum fimplicem efle radicem fiii ipfius in fe multiplicati* 
E* G. binarius efl radix quaternarii , quia hic nafcitur ex bi- 
nario in fe multiplicato , ex quo infertur, binarium, utpote 
radicem quaternarii, efle verum divifbrem diftae proportionis 
quadruplae , geometrice dividendae : 4. 2* i* , ex qua divifione 
oriuntur duac a^quales proportiones , nempe duplae , cum in- 
xqualibus differentiis , nam inter 4. &: 2. difFerentia eft bina- 
rius, & 2. ab i. diflert unitate. 

Inde concludo, quod cujufvis Proportionis geometrice di- 
vifae major numerus fit quadratus , & radix ejus lit divifbr 
geometricus 5 pro majori claritate placet hic apponere aliquot 
numeros quadratos cum eorum radicibus. 
Radices. 2. 3. 4. 5. 6. 
Quadrati. 4. 9, i6* 25. 36. 

Ex quo ulteriiis colligitur , quamlibet generis multiplicis 
fpeciem didio modo pofTe geometrice dividi : ut tripla, qua- 
drupla, quindupla , &c, 

E CA. 



l8 Capui XII. de M.uliplicatione Kationum^ 



CAPUT XII. 

De Muliplicatione Rationum. 

'JAWtipIicatio Rationum aliud non eft, quam translatio dua- 
-^ ^-* rum vel plurium proportionum terminis radicalibus con- 
ftantium ad terminos remotos, manentibus iisdem fpecie pro- 
portionibus 5 nihil intereft, an rationeslint diverli,vel ejufdem 
generis , modo una non fit majoris , & altera minoris inaequa- 
litatis , quo caiii operatio ufiivenire non poilet. Videatur me- 
tliodus, quae in multiplicandis duabus proportionibus tenen- 
da eft. Sint E* G. multipiicandae , ratio dupla , & fefquialte- 
ra hac ratione politse : \\ l\ , multiplicetur antecedens duplas 
cum antecedente fefquialterae , & emerget 6. j ulterius , multi- 
plicetur antecedens rationis iefquialterx cum lequente rationis 
duplae, 3. per i. liabetur 3., qui comparatus cum 6. ex pri- 
ma muitiplicatione orto , producit rationem duplam remotio- 
ribus terminis conilantem , nempe 6. 3. , poftea multiplice- 
tur antecedens duplas cum fequente fefquialteras : 2. per 2. eve- 
nit 4. , qui comparatus cum 6. , efficit rationem fefquialterae 
Jhac ratione : \\ J;, quo conficitur , quod liaec multiplicatio non 
immutet proportiones , fed a terminis radicalibus ad terminos 
remotiores transferat. Volenti autem una operatione multi- 
plicare tres proportiones , alia methodus ufurpanda eft : fint 
muitiplicandae,dupla, fefquialtera , & fuperbipartiens tertias. 

2. 3. 5. 

I. 2. 3. 
Multiplicetur antecedens duplae cum antecedente fefquial- 
terae, & liabebitur 6. , ulteriiis multiplicetur fequens duplac 
cum antecedente fefquialteras , & emerget 3. , poftea multipli- 
cetur fequens duplae cum fequente fefquialterae , i. per 2. pro- 
dibit 2. , qui numeri hoc ordine ponantur. 

6. 3. 2. 
Modo multiplicentur hi tres numeri per antecedens ra- 
tionis fiiperbipartientis tertias, 6* per 5. habetur 30,, ^.per^. 
oritur 15., 2. per 5. refultat 10., poftremo multiplicetur ite- 
rum minimus trium numerorum ex prima multiplicatione 
produd:orum cum fequente rationis fiiperbipartientis tertias, 
nempe , 2. per 3. & habebimus 6. , qui numeri remoti omnes 
hoc ordine collocati 

30. 15. 10. 6. 

efH- 



Caput XIII, de Additione Rationum* 19 

^fficiunt easdem tres proportiones , quas ante multiplicatio- 
nem dabant numeri iimplices , feu radicales , nempe duplam 
inter 30. & 15., fefquialteram inter 15. &: 10. , & fuperbipar- 
tientem tertias inter lO, & 6. Haec fufficiant de Multiplicatio- 
ne. Pergamus ad 

CAPUT XIIL 

De Additione Rationum. 

pX hucufque di^lis conftat per Diviiionem ex una plures ef- 
•*-' iici proportiones : per Multiplicationem eafdem quidem 
retineri , ad terminos tamen remotos translatas. Videndum 
eft deinceps , quo modo per additionem duarum , vel plurium 
proportionum iiat una fola. Inftituatur primo additio dua- 
rum proportionum , E. G. fefquiaiterae cum iefquitertia : po- 
nantur utriufque proportionis termini majores a iiniftris , & 
minores a dextris hac ratione ; 

3. 2. 

Multiplicetur minor terminus fefquialterae cum minore fef^ 
quitertiae , & habebitur 6. , rursus multiplicetur major termi- 
nus iefquialterse cum majore iefquitertiae , & habebitur 12., 
quo ht\o fiet ex duabus didlis proportionibus una fbla , nem- 
pe duplat 

12. 
6. 

•2. 
I. 

Par ratio tenenda eft in addendis plurium proportionum 
rationibus. Sint E. G. duae fefquialteras , & du^ fefquitertiae 
addcndas flipradifto modo coUocatx, 

3. 2. 

4. 3. 

. 4- 3- 

Multiplicentur inter fe minores termini harum proportio- 

num a dextris poiitarum : 2. per 2. habetur 4., 4. per 3. re- 

fultat 12., 12. per 3. producitur 36., quod ultimum produ- , 

ftum erit minor terminus proportionis per additionem oriun- 

E 2 da?. 



20 Caput XIV, de SuhtraBione Rationuml 

da^» Poftea multiplicentur pari ratione majores termini difta- 
rum proportionum , 3. per 3. oritur 9. , 9, per 4. producitur 
36., 36. per 4. exhibet 144., quod produd:um dabit majorem 
terminum proportionis qusefitae , hac ratione : 

144. 36- 
Quae ratio quadrupla efl: , ut palam fiet per redudtionem. 

24. 6. 



4. I. 

CAPUT XIV. 

De Suhtra^ione Ratiomm^ 

/^iim continens majus efle debeat fiio contento, confl:athanc 
^^ operationem neque in duabus proportionibus quantitate 
limilibus locum habere , neque majorem proportionem a mi- 
nori fiibduci pofle 5 ex quo infertur, fcitu neceflFarium efl£, 
qua ratione una proportio fit altera major , vel minor. Di- 
co ergo , quod in genere fiiperparticulari , & fiiperpartiente , 
quo majores termini alicujus proportionis , eo minor fit pro- 
portio , atque minus intervallum ab ea produdtum : hanc ob 
rationem , feiquialtera major efl fefquitertia , haec major kC' 
quiquarta , & f ic de caeteris hujus generis proportionibus , qua- 
rum termini femper numeris afcendendo crefcunt. Par ratio 
in genere fuperpartiente tenenda eft. Proportio fuperbipar- 
tiens tertias \\ major eft fiipertripartiente quintas , nempe , J; 
quia illa dat fextam majorem , haec minorem. Contra ufiive- 
nit in genere multiplici , in quo eo major eft proportio , quo 
majores funt termini : inde major eft tripla , quam dupla , 
quadrupla major quam tripla , &c. 

Ex didiis facile patet , quas proportio fiibtrahi , & qualis 
illa efle debeat , de qua quis fubtrahere velit. Ex ipfa Etymo- 
logia intelligitur fubtradrionis officium , nempe diminuere in- 
tervallum , de quo fubtrahitur. Methodus autem fubtrahen- 
di ell: ifta : ponatur major proportio aggregatim a finiftris , & 
minor a dextris , eodem modo collocata 5 multiplicetur ante- 
cedens majoris proportionis cum fequente proportionis mino- 

ris. 



Captit XV. de OBava. 21 



ris , & fequens majoris cum antecedente minoris proportionis 5 
produd:um dabit proportionem per fubtrad^ionem diminutam, 
monftrabitque ditFerentiam inter duas illas proportiones inter- 
cedentem. Paradigma rem clarius cxplicabit. Sit E. G. de 
dupla fubtrahenda iefquialtera j multiplicetur atecedens duplac 
cum fequente fefquialterae , & viciffim antecedens fefquialterae 
cum fequente duplae , & {vo, operatio erit perad:a. Sed pro 
majori tacilitate ducantur duae virgulae in formam crucis de 
antecedente unius rationis ad fequens alterius , & viciffim hac 
ratione. 

l.rN2. 



4- 3. 
DifFerentia. 

Pari ratione operatio inflituenda efl in omnibus aliis pro- 
portionibus fubtrahendis , ut videtur in fequentibus cxemplis. 
4.k^i6. 5-Si<^9- 3.s^4- 



f.K^ib. 5.S^9- 3.JV44- 

t.rNi5. 4.^8. 2.rS3. 



6o* 48. 40. 36. 9. 8. DifFerentia^. 
10. 8. 10. Q. 



5« 4. 
Quorfum autem tot proportionum genera , tot ipecies ? 

Cui ufui fmt triplices illae Divifiones ? Quid Multiplicatio, 

Additio, & Subtradio libi volunt ? Quamvis ex didris haic 

quseftioni ut plurimum fatisiSeri poffit, tamen ex dicendisple- 

nitis fatisfaitum iri arbitror , cum de quovis Mufices interval- 

io in particulari didurus flim , & initio ab Odiava dudio , ex 

qua tanquam Matre omnes confbnantes , & diflbnantes gene- 

rari demonftravero. 

CAPUT XV. 

r\Ctava fiG dida , quia od:o conftat fbnis ; omnium interval- 
^ lorum fimplicium maximum efl^ gra^ce Diapafon appei- 
lata , quod vocabulum univerfitatem fignificat , eo quod Od:a- 
va , univcrfa poffibilia comprehcndat intervalla j ad:u fimplicia, 
potentia vero compolita. Verum cum Qdava, utpote continens 

F Gaeteroi- 



22 Caput XV. de O&ava. 

terorum intervallorum fub contcnto comprehendi non poffit, 
& 0£tava quafi aliud non lit , quam unifoni repetitio , ideo 
feptem tantum diftindros infra Odiavam fonos contineri con- 
ftatj id quodMarcus TulL Cicero in Jomnio Sdpio, iimilitu- 
dine dudta a fonis orbium coeleftium hifce elegantiffime ex- 
pfeffit ; Quis inquam , quis eft , qui complet aures meas tan- 
tus, & tam dulcis fonus ? Hic efi y inquit iiie , qui interval-^ 
lis conjun&m imparibus ^ fed tamen pro rata portione difxinBusy 
impulJUj & motu ipforum orbium efficitur ^ & acuta cum gra- 
vibus temperans y varios cequabiliter concentus efficit, Necenim 

Jilentio tanti motus incitari pojfunt , & 72aturajert , ut extrema 
ex altera parte graviter y ex altera autem acute fonent j quarn ob 
caufam fummus ille coeli JieUiferi curfus , cujus converfo eji con- 
citatior , acuto , ©^ excitato movetur Jono : graviffimo hic luna^ 
risy atque injimus : nam terra nona immobilis manens ima Jede 

femper hceret , complexa medium mundi locum. IUi autem oBo 
curfusy in quibm vis eadem eji duorum , Mercuriiy & Fenerif^ 

Jeptem efficiunt dijiinBos intervallis fonos, qui numerus rerum 
omnium fere modus ejl, Quod docii homines nervis imitati^at* 
que Cantibm aperuere fbi reditum ad hunc locum , ^c. 

Hujus rei veritatem per 06l:av2e divilionem experturi fii- 
mus , cum prim6 ipfius Odiavae naturam examinaverimus* 

Oftaya exiftentiam fiiam habet in genere multiplici , ejus 
termini conflitutivi funt i. 2. , hanc ob caufam intervallorum 
omnium perfe6tiffimum judicandum eft , cum primus ejus 
terminus fit ipfum principium , nempe unitas , fecundus , nu- 
merus binarius, unitati ^roximus^ Quem ordinem a Deo in 
omnibus operibus fiiis , iive rebus creatis mirabili, obfervatum 
efle , non obfcure animadverti poteft. Hinc coeieftes illi Spi- 
ritus intelligentize prxftantia , principio fiio proximi , omnia 
csetera creata perfed:ione anteceliunt. His proxime nobilita-^ 
te accedit homo, rationis particeps, quem nempe idem rerum 
omnium molitor, & architeftus Deus paulo minus ab Ange- 
lis minuit» Hunc fequuntur cxtera animantia rationis exper- 
tia. Hxc excipiunt vegetabilia , & ultimo inanimata. Quas 
res, quo longius a faftore , five principio fiio recedunt nobili- 
tate , eo imperfeftiores efle , quis non videt \ Pari ratione in 
Muiices intervallis, illorumque perfedlione, vel imperfecStio- 
ne fe res habet 5 ctenim quo majores termini cujufUam pro- 

portio- 



Caput XV, de OBava, 



23 



portionis , quoque remotiores iunt ab unitate , fuo principio , 
eo imperfecStiora erunt intervalla inde exorta* 

Ut redeat oratio , unde nonnihil digrefFa eft , fortaflls non- 
nemo percundlrabitur , cur termini proportionis hujus, i. 2. 
Ocftavam fonent ? Ratio in promptu eft ; cum enim propor* 
tio haec dupla lit , & chorda una lit dupio iongior altera , du- 
plo etiam graviorem edat fonum , necefle elL tlt autem veri- 
tas hsec non tantum rationi, verum etiam auribus patefiat, 
experimentum inftitui potefl: in inflrumento fequentis figurse, 
quod a Latinis Regula , a Graecis autem A/Lonochordon , id efl: 
inflrumentum unius chordas appellatur. Verum haud paulo 
faciliorem experimenti faciendi facultatem Polychordon ex- 
hibet, feu inftrumentum duarum chordarum fequentis figurae; 



1 1 III iiiiii . i j iiiii 




Haud opersc pretiudi fuerit , in defcribenda conficiendi hu- 
|us inflrumenti methodo pluribus immorari , quam vel fblo fi- 
gurx hujus contuitu a quovis Organopxo faciie conftrui pofle^ 
confido. Itaque ad usus demonftrationem progredion Con- 
cordentur ambae craflltudine aequales inftrumenti hujus chor- 
dse accurate in unifono^ & metiatur poftmodum circino alter- 
utra harum, dividaturque in tot partes, quot terminus major pro- 
portionis illius indicat , cujus fonos quis probare intendit : minor 
terminus proportionis monftrat,quaparte equuleus fubjiciendus 
fit, fulcimenti genus, quo chordae nituntur, GeriTjanis Ephip- 
pium , vel ©attel vuigo diftum. Sint, E* G. probandi portio- 
nis dupiac foni, i* 2. , dividatur fecundum majorem proportio- 
nis terminum in duas partes alterutra chordaruiii^ altera in 
fua longitudine reiidia 5 minor terminus proportionis i. indi- 
cat , qua parte^ nempe media , fuppofito equuieo chorda divi- 
denda fit '-, quo fadto chorda unius' partis ad chordam duarum 

Eartium Odavam . fbnabit* Pari modo infiftendum eft in pro- 
andis fonis proportionis fefquialterae 3. 2, ; dividatur fecundum 

F a nume- 



24 Capui XVL de Quinta yfeu Diaperjte. 



numerum majorem hujus proportionis in tres partes una ex 
dicStis duabus chordis, fecunda pars, quam indicat terminus 
minor, producet fonos quxfitos, nempe quintam 5 quse me- 
thodus adhibenda eft in inquirendis omnium aliarum propor- 
tionum ibnis, cum hac oblervatione , ut in tot partes divida- 
tur alterutra chordarum , quot indicat numerus major pro- 
portionis , & abbrevietur chorda altera , fubmittendo equuleum 
ab ea parte, quam terminus minor ejufdem proportionisindicate 
Ex iis, qusefupra Cap. nono, & decimo de Divilione A- 
rithmetica , & Harmonica did:a fiint , faciie intelhgi poteft , 
quo modo Oftava , five Diapafo?! dividatur , quod nempe hac 
ratione ; 6* 4. 3^ fit harmonice divifa , quia exhibetur quinta 
in parte gravi , & quarta in parte acuta j arithmetice autem di- 
vifa hoc modo : 4. 3. 2. dat quartam in parte gravi , & quin-» 
tarp in parte acuta. Hsec ergo duo intervalla oriuntur ex prt 
ma Odiava^ divifione , quorum utrumque feorflim examinanr 
dum efl. 

CAPUT XVI. 

De Quinta , fm Diapente. 

aUinta^-igTXch Diapente^ fic didta, quia naturali ordinc in 
^genere Diatonico quintum occupat locum j locum fiium 
habet in genere fiiperparticulari , nempe fefquialtera hac ratio- 
nc : 3* 2. , & efl quidcm perfefta confonans , minus tamen 
perfefta , quam Od:ava, quia hujus termini , nempe, i. 2. 
per additionem uniti dant 3. , illius vero, nempe, 2. 3. eodem 
modo uniti dant 5. , qui numerus remotior efl ab unitate fuo 
principio , quam numerus 3* Ad quem ufque numerum ifla 
perfeftionis praerogativa fe extendat , haud abs re fuerit, inve- 
ftigare, Mea quidem fententia haud incommodc pro limitc 
ftatuetur numerus fenarius, non tam, quia pro primo nume- 
ro perfefto habetur , quam quod natura ipfamet ad producen- 
das confonantias ejufmodi inclinet, quarum termini per addi- 
tionem uniti , numerum fenarium non excedunt , ut experiri 
licet in unifono i. ad i. oftava, 2. ad l, quinta, 3» ad 2. duo- 
decima, 3. ad i. decimaquinta , 4. ad i. , e quibuf omnibus 
ta61:a aiterutra chordarum , aiteram etfi intaftam fiia fponte re- 
fbnare, aut certe contremifcere compertum habemus, non alia 
certe ratione , quam , quod illarum termini infra fenarium fe 
i:rL,^ con- 



Caput XVII, de Quarta , feu Diatejjeron^ 25 

continentes non procul abfint ab unitate , fuo principio. Haec 



de Quinta« 



CAPUT XVIL 

De Quartay feu Diatefferon* 



SEcuiidum intervallum ex Divifione Odavae oriens eft Quau 
ta , graece DiateJJeron , exiftentiam iuam habens in genere 
fiiperparticulari , his terminis 4, 3. , quas eft fefquitertia pro- 
portio* Celebris , & plena dimcuitatis eft quseftio , an quarta 
fit confonans ? Affirmant omnes Pythagorici , aliique Autho- 
res, & doftrinae, & auftoritatis gloria clarifiimi , verum an- 
tequam hac de re mentem aperiam meam , edicant velim , 
qualem intelligant Quartam, an ex divilione OcSavse harmo- 
nica , vei arithmetica ortam ? Si ex divifione liarmonica E» G* 



i 



■ r; t 



Quis huic Paradigmati quartam nequaquam , verim quin« 
tam , & oftavam inefie non videt ? Intervalla enim baii , & 
fundamento , non item partibus mediis ad partes metienda i\xnu 
Alias enim fequenti exempio pari ratione fextam majorem in- 
efTe dixerint , 

r^rr ' ' ; ubi notula A, 

cum notula B^ 



■^ 



fextam majorem efficere videtun Quis autern mortaliumj et* 
iam vel in arte hofpes huic iiftemati fextam ihefle afRrmet ob 
rationem jam addud:am ? Si autem intelligant quartam e Di* 
vifione arithmetica produd:am hac ratione 1 



■^ 



tr 



tiefcio i quo pafto eam iiiter confbnantias referre poflint 5 ni- 
si quis credere velit , ab antiquitate non folum fpeculatione ^ 
(eo quod ab immediata Odiavae divifione hoc intervallum pro^ 
veniat) fed etiam ufu pfo dotifbnantia habitam fuifte. Id qui-* 
dem, ii cui pertendere libeat > nihil morabor* Verum ufus a 
^h.. G ' tot; 



26 Caput XVIIL de Divi/ione Quintde ^Jive Diapente. 

tot faeculis^ receptus , certe adverlari videtur , ad quem nos con- 
formemus oportet 5 cum ejus uflim ab ufu reliquarum difTo- 
nantiarum hodie minime difcrepare compertum fit , neque e- 
jus ufurpandas , nisi per Syncopen , vei ligaturam ratio ftippe- 
tat, Certum eft equidem Quartam reliquis diflonantiis mi- 
nus diflbnare , auribus item tolerabilem magis efle , ejus ta- 
men perceptione auditum non omnino acquiefcere. E. G» 



= — ^ 



fed adhuc quintam inferius defiderare palam efl. E. G. 



Ex hucufque diftis perfpicuum fit, ex divifione Oftavje 
produci quartam, & quintam, Nunc videndum efl, quaiia 
intervalla ex divifione ipfius quintse oriantur. 

CAPUT XVIII. 

De Dhifione Quintce ^ Jive Diapentes. 

X^yi divifione Quintse , feu Diapentes y gignuntur duo inter- 
•■--' valla fefquiquarta : 5. 4. vel ditonus , & fefquiquinta : 6. 5. 
vel femiditonus. Per divifionem harmonicam ditonus collo- 
catur in parte gravi, & femiditonus in parte acuta : vice ver- 
sa accidit per divifionem arithmeticam. 

Hinc patet , Quintam conftare tertia majore , & minorc , 
qux exiflentiam fuam habent , ut patet , in genere fiiperparti- 
culari , funtque confonantia^ , fed imperfeftae , vel quia earum 
termini uniti per additionem numerum fenarium excedunt, 
vel quia natura ad earum produftionem minime concurrit. 

Ordo m©d6 poftularet, ut de Quarta, five Diatefjeron di- 
videnda commemoraremus 5 ctira autem intervallum hoc di- 
vidi nequeat , quod ejus divifbr , five mcdius terminus , fep- 
tenarius numerus efTe deberet : 8* 7. 6. , cui utpote numero 
myflico in dividendis rationibus ufus efle nequit (ut pericu- 
lum fumpturo manifeflum fiet ) ideo ad divifxonem tertia^ iria- 
joris , iive ditoni nobis progrediendum efl^ 

CA- 



Captit XIX^ de Divi/ione Tertice majoris , ^c^ 27 

__________ ___ 

\ . De divifione Tertia majoris, feu Ditoni. 

* 

UX divifione Tertiae majoris 5. 4- producuntur duo inter- 
■*-^ valla ; fefquiocStava, five tonus major ; 9, 8» , & fefquino- 
na, five tonus minor 10. 9* , quae intervaila diflbnantia funt, 
c6 quod auribus ingratum exhibeant fonum , fortaflis , quod 
eorum termini uniti numerum fenarium duplicatum exce- 
dant , 8c proinde taiium fonorum id:us difficillime uniantur. 

Atque-hxc funt intervalla , qu3e per divifionem generan- 
tur. Caetera, ut fexta major, five Hexachordon majus y fexta 
minor, kw Haxachordon minus y & omnia intervalla compo- 
lita per additionem,femitonium majus , & minus, & Itomma 
per fubtrad:ionem reperiuntur, ut infra videbimus. Nunc fit 

CAPUT XX- 

De formatione Sextce majoris , &" minoris. 

SExta major fic diita , quia in genere Diatonico fextum oc- 
cupat locum 5 componitur ex conjunftione tertias majoris, 
& quartse ^i^iBefar, hoc modo : 5. 4. 

4-3- 



20* 12. 



5^3- . , . 

Ex quo apparet , quod fiiam exiftentiam habeat in gene- 

re fiiperpartiente , nempe : fuperbipartiente tertias , eftque pri- 

ma fpecies hujus generis , & formari etiam potefl eo , quo 

modo fupra diftum efl Cap. 7., fiimendo nempe tertium 

numerum ex tabula Pythagorica pro minore , & reiifto qua- 

ternario, quidarium pro majore termino. E. G. \, , quae pro- 

portio exhibet fextam majorem. Poteft etiam confici adden- 

do proportionem fefquinonam fefquialterse , hag ratione : 

3* ^* 
10. 9. 

30. i8. 

ni - 

5- 3- 

G 2 Tametfi 



28 Caput XX. de formatione Sextae majoris , ^c. 

Tametfi.intervallum hoc fuum locum habeat in genere fa- 
perpartiente , cujus proportiones omnes apud Pythagoricos in- 
tervalla diflbnantia producebant , fextae tamen tradtu tempo- 
ris inter confbnantias imperfedtas numeratae hodiedum ut ta- 
les in compofitione adhibentur. Hiec de Sexta majore. 

Sexta minor, lat fupra diitum eft , conftruitur ex termi-. .^ 
nis conftitutivis Sextae majoris \^ , addendo ternarium quina- 
rio, unde generatur 8. pro majori termino 3 accipiatur ter- 
minus major Sextae majoris pro minore, 8c habebitur haec 
proportio \\ , qua: forma eft ipiius Sextae minoris. . Per addi- 
tionem autem fit hoc modo ; addatur ratio fefquitertia; , ^w^ 
quartas rationi fefquiquintac , feu tertiae minori , hac ratione : 

' 4. 3. 

6. 5. 



24. 15. 



8. 5. 

quae ratio eft Sextx minoris. Hic quaeri poteft, ctim tertiie, 
tc fextae , majores , & minores confonantiae imperfed:ac fint , 
quaenam ex iliis imperfeftiores exiftimandae lint \ Mihi qui- 
dem , fi earum terminos conftitutivos fpeftemus , certum eft, 
tertiam minorem imperfediiorem efle fua majore, quia iilius 
termini 6. 5. per additionem uniti, ii. exhibent j hujus ve- 
ro , nempe tertias 5. 4. , pari modo uniti , 9. efHciunt. De 
Sextis idem fit judicium. Verum cum hac in re non tam 
ratio terminorum haberi debeat, quam generum , & tertiae 
exiftentiam fiiam habeant in genere fuperparticulari , quod 
praeftantius eft fuperpartiente , cui Sextas fubjeftae funt , ideo 
hae promifcue tertiis imperfedViores tenendae funt. Confirma- 
tur haec opinio, quod aures harmonia a tertiis edita affatim 
content^e , nihil amplifis defiderare videantur. 



iit ; =::==$ 



— ^— ^ — non idem 



3.//^ major. minor. ' . 

in fextis , quarum harmoniam, utpote non finitam cettifli- 
mum iiiud aurium judicium non adeo 

! . . i :. i.> pro- 



probare 



Caput XX, de formatione Sextct majorts , ^c^ 29 



jfed adhuc 





Ul A 


^ 






i V 






■ 


/v 




A' 


-V 









major. mtnor» 
od:avam infra requirere experimur hac ratione : 



Ei 



4- 



:SS 



-^ 



^ 



Reftat adhuc hoc Gap. inquirendum deSeptima, fiveHep- 
tachordo majore , & minore , qux pari ratione per additionem 
reperiuntur , fequenti methodo ; addatur rationi fefquialterae , 
feu quintse ratio fefquiquarta, five tertia major, hoc modo : 

, ■ ■ 3* 2. 
5. 4. 



15. 8. 
Zc habetur ratio fuperfeptempartiens od:avas , qux forma eft 
Septimae majoris , intervalli diflbnantis: ad reperiendam autem 
rationem Septimx minoris, addatur rationi iefquialterae ratio 
fefquiquintae :. 



3- 
6. 



2. 

5* 



18* 10* 



9* 5* \ 

& oritur ratio fiiperquatripartiens quintas , conflituens ratio- 

nem Septimae minoris , intervalli itidem diflbnantis. 

Ultimum hoc loco reftat , ut de ratione Tritoni , & Quin- 
tae falfae inquiramus , quae duo intervalla diffona funt. Ratio 
Tritoni reperitur addendo duos tonos fefquioftavos cum tono 
fefquinono , hac ratione : 

9. 8. 

9. 8. 

10. 9. 

180. 576. 

(2. 



90. 64» 

45« 32. 



H 



Quse 



30 Caput XX L de formandis ^ Semitonio majore ^ ^c. 



Qu3e ratio eil fuperpartiens trigeiimas duas , forma Tritoni* 
Quinta falfa autem componitur per additionem femito- 
nii majoris cum quarta. 

i6. 15. 

. ■ . .1 ..■■■/.11. 

Qu2e ratio eft fupero4lo<Ieampartiens quadragefimas quintas, 

Jam repertis omnibus intra oftavam contentis intervallis 

in genere Diatonico , exceptis femitonio majore, & minore , 

& commate , cum haec non tam per additionem , quam fub- 

trahendo quaerenda fint , novum Caput ftatuendum videtur. 

CAPUT XXI. 

De formandis Semitonio majore , & minore , 

§^ Commate* 

CEmitonium majus eft difFerentia , vel iHud intervallum , 
^ quo iefquitertia fuperat fefquiquartam , quod reperitur per 
ftibtrad:ionem unius rationis ab altera , hoc modo : 

Sefqui 4'K^3« altera» 

Sefqui ^.rN^. quarta^ 

Diffe 16. 15» rentia^ 
Semitonium majus^ 
Quae ratio fefquiquinta decima conftituit femitonium 
inajus. 

Semitonium minus eft ipfa diflferentia per fiibtradiionem 
reperta inter fefquiquartam , & fefquiquintam. E. G. 
Sefqui 5«>s^4« quarta^ 
Sefqui 6.r^5. quinta, 

Sefquivi 25. 24. gefma quarta* 
Differentia» 

Comma eft illa difFerentia, qua tonus major fiiperat to- 
num minorem , ut patet per fiibtraftionem fefquinonse a M» 
quiodtava : 

Tonus 9»K^8. major^ 

^fonus 10*^^9. minor^ 

81. SoT 
Corha. Haec 



J 

Caput XXL de formandis , Semitonio majore , ®*'r, 3 1 

Hxc ergo funt omnia intervalla iimplicia, quae nafcuntur 
vel immediate , vel mediate ex Odiavx divifione a Ptolomaeo 
fadia ( quae fin^ controverlia omnium optima eft, ) & quaeeo, 
quo producuntur ordine, cum fuis terminis conftitutivis, & no- 
minibus in tabula fequenti pofita videas : 

Intervalla fimplicia. 



Od:ava : 


2. 


I. 


Diapafon ^feu dupla^ 


Quinta : 
Quarta : 
Tertia major : 


3. 
4- 
5- 


2, 
4* 


Diapente y feu /ejquialtera. 


DiateJJerofi , "vel fefquitertia^ 


Ditonus, ^el fefquiquarta. 


Tertia minor : 


6. 


5- 


Semidttoniis , vel fefquiquinta. 


Tonus major : 


9> 


8. 


SeJquio6iava, 


Tonus minor : 


10. 


9- 


Sefquinona, 


Sexta major : 


5> 


3* 


Hexachordon rnajus , vel fuperhi^ 
partiens tertiam^ 


Sexta minor : 


8. 


5- 


Hexachordon minus , vel fuperhi' 
partkns 5^ 


Semitonium maj 


♦ 16. 


15- 


Sefquidecima qui77ta^ 


Semitonium min 


:25. 


24. 


Sefquivigefma quarta. 


Comma : 


81. 


80. 


SefquioBogefima, 


Tritonus : 


45- 


32. 


Supertredecimpartiens trigefimas 
dMas» 


Quinta falfa : 


64. 


45- 


Supero&odecimpartiens quadragef^ 
mas quintas. 



Quamquam nonnulla ex his intervallis quodammodo 
compolita dici pofrmt, quia conjund:is intervaliis vel necefla- 
rio conftrui debent : ut fexta major , ex tertia majore , & 
quarta, fexta minor ex tertia minore , Scquarta: Vei pofTunt 
faltem , ut quinta ex tertia majore , & minore , &c. proprie 
tamen illa tantum compoiitorum nomine compreliendiintur , 
quas cum 0£l:ava conjunfta eam extenlione excedunt : ut no- 
na , decima , undecima , duodecima , &c. , quse neque natura , 
neque ufu,paucis exceptis, a fiiis fimplicibus difcrepant. Vi- 
deamus porro , qua ratione componenda fint, 

H 2 CA- 



32 Caput XXIL de tntervallis compo/itisy^ eonim^ ^c. 

~~ cTaput XXIL 

De Intervallis compqfitis , & eorum componendonim 

methodo^ 

T^IcSum eft alioquin , intervalia compofita proprie appellari 
^^ fblita efle ea, quae cum Odiava componuntur, quod fit 
adjungendo quoddam intervallum Odiavae per additionem : 
volenti E. G* componere nonam minorem , addenda eft ratio 
femitonii majoris : i6. 15. rationi Odravae, hoc modo ; 

i6» 15 

1, I. 

32. 15. 
Ad componendam nonam majorem addatur tonus major 
Oftava^ , hac ratione : 

2. I. 
9. 8. 

TsT 8. 



9-4- 
In reperienda decima minore pari ratione adjungenda eft 
Oftavae tertia minor : 





2. 
6. 


1. 
5- 






& fic 


12. 
de caeteris. 


5- 






Si 
lum, 


autem Oftavae bis pofitae 
iit in exemplo : 

2. I. 

2. I. 

9. 8. 


adjungatur 


aliquod interval- 




36* 


8. 







18. 4* 

Intervallum bis compofitum ratio 18* 4» nonae majoris 
bis compofitac dicenda erit* 

Pari modo , Si adjungatur Oftavac ter pofitae quodvis in- 
tervallum, illud ter compofitum dicetur> ut fi quis habere de- 

. . fide- 



Caput XXIL de Intervallis tompojitis , ^ eorum , ^c. 33 

fideret decimam ter compofitam, adjungat Oftavx ter pofitae 



tertiam majorem : 



2. i^ 



2. I* 
2* I. 
5. 4. 



40» 4. 



tc habetur ratio decupla, quae forma eft decimae majoris ter 
compoiitse. 

En in fequenti tabula intervalla primo live femel compofita, 
relidtis cacteris ( nempe ne in odiofam prolixitatem efFundamur) 
bis, ter, quater compolitis. Etenim in memoriam revocatis 
fupra diftis , facilis erit eorum inveniendorum ratio« 



Intervalla primo compqfita. 


Nona minor : 32. 15. 


Diapafon , ^ Semitoniu^n maj. 


Nona major : 9. 4. 


Diapafon^ ©^ tonus ^najor^ 


Decima minor : 12. 5. 
Decima major com. 5, 2. 
Tritonus compof 45. 16. 
Undecima compof. 8. 3* 


Diapafon^ ^ Semiditonus. 


Diapafon , & Ditonm. 


Diapafon , & Tritonm^ 


Diapafon , ^' Diatefjeron. 


Quinra falfa comp. 128. 45. 
Duodecima : 3. i» 
Sexta minor comp. 16. 5. 


Diapafon , & Se?nitonium m.y\ 


Diapafon , &" Diapente^ 


Diapafon , ^' Hexachordon min. 


Sexta major comp» 10. 3. 


Diapafon , (jf Hexachordon maj. 


Septima minor com. 9. 5. 


Diapafon ^^ Heptachordon min. 


Septima major com. 15. 4. 


Diapafon , ^ Heptachordon maj. 


Odava compofl 4. i. 


Bisdiapafon. 



Hxc pro meo inftituto, diledl:e Philomufe , fufficerc arbi- 
tror, quibus tanquam fice praelata Vaftiflnnic hujus Scientias 
tenebras perfcrutari , eorumque adjumento , fciendi aviditatem 
tuam explere poflls* Haud me fugit , pro rei amplitudine 
me rem vix attigiffe* Neque plus temporis huic Scriptioni 
dandum exiftimabam , ne in Cenfuram Marci TulL Gicer. in- 

I curre- 



34 Caput XX IL de Intervallh compojttis^^ eorum^ ^c^ 



currerem, qui lib. i« deOfficiis monet, ne nimis magnum JiU" 
dium y multamque operam in res obfcuras conferamus , eafdem- 
que 7J072 necejjarias^ Introdud:o enim novo hodiernas Miiiic^e 
fyllemate mutatum elle illud antiquum, corruideque cum 
fuis Tetrachordis tria ilia Genera Giii^ca , Diatonicum , Cro- 
maticu?n , & E?iarrnonicum , quis eft , qui ignoret ? quo faCtum 
ell: , ut pleraque Mulicse intervalla proportionibus liiis ratio- 
nalibus conli(l:entia , aurium judicio potiiis , quaiii ratione ni- 
tantur. Quid ? objiciet fortaflis nonnemo ; itaque Mulicaial- 
tem hodierna lcilicet certis, neque unqaam faiientibos prin- 
cipiis deftituta, ac faiiaci aurium judicio duntaxat nixa, Scien- 
tm nomine indigna erit. Ad quod refpondeo , id dignitati 
Muiicse noflrx, infaiiibiiitatique neutiquam obefle. Etenim 
li utrifque tonis majori, & minori, femitonils majori, mino- 
rique,& aiiquibus adhuc minoribus intervaliis cuiiibet lin- 
giiiatim fiia pecuiiaris etiam ftatuatur clavis , id quod muiti 
Muiiccs periti , & veteres , & recentiores fiiis Giaviaturis re- 
bus ipiis monflravere, uttque omnia iiodie ufitata intervaiia, 
maxime fecundiim Ptolomxi divilionem , fuis proportionibus 
rationalibus probe confiftentia haberi poflent. Cum autem 
Claviatur^ ufum difficultate pienum perfpexiflent , & nihilo- 
minus penuri^g intervaiiorum confuituri ad ampiificationem 
eorum, & acquifitionem confbnantiarum imperfedrarum ani- 
mum adjeciflent , tonum , & femitonium in duas partes ae- 
quales dividere tentaverunt. Poif-quam autem numeris id ef- 
fici non pofle, compererunt, aurium judicium in fublidium 
vocavere , auferendo ab uno intervalio quandam quaii infenii- 
biiem quantitatem , eamque alteri adjiciendo, per quam indu- 
ftriam , fiibiata Ciaviaturae difficuitate effecere, ut Mufica no- 
ftra ex intervaliorum egeilate, tanquam carcere eiu£tata, in 
vaftiffimum modulationis campum hodie iStiffime excurrere 
valeat 3 modo Compofitores, & Organoedi inter rationis iimi- 
tes fe contineant, ne iiifcitia, vei tranfponendi aviditate tranf^ 
verfum a6li in Organo maxime per intervaiia Cromatica licen- 
tius evagari audeant. Quo fad:o evitari vix poteft, quin ioco 
grati, amoenique concentus afperrimus uiuiatus , offenfionis- 
que pienus auribus obtrudatur. 

Quantum inde rei Mufic^e beneficii , fpiendorisque accet 
rerit , quantifque propterea primum Autorem ( qux gloria A- 
riftoxeno antiquo Philofbpho , optimo jure attribuitur) laudi- 

bus 



Caput pojtremum , de hodiemo Mujic^e Syjiemate, 



bus efPeramus, neminem Mulica vel leviter tindrum iatere 
exiiiimo. 

Quamvis ea, quae fubjiciam, de hodierno nempe Muficac 
Syftem.ate , potius ad librum fecundum , partem nempe pra- 
(^icam fpedtare videantur, ut tamen libri fequentis exordmm 
mox a praefcribendis leftionibus ducatur , ea hujus libri extre- 
mo fini inferere confultius duxi. Sit ergo 



C A P Ll T P O S T R E M U M. 

De hodierno Mufiae Syjiemate. 

SUbiata Tonorum, & Semitoniorum difparitate tria genera 
graecaabolita fuifTe, fupra commonuni, idque hicin memo- 
riam revocafle juverit : quam ob rem aliud Syftema neceffitas • 
introduxit , illaque tria genera ad duo reflrinxit , Diato?jicum 
nempe , & Cromaticum , quod in Graecorum iocum fiiceffit , 
atque in praefenti oflenfurus fum fequenti exteniione exprefFa : 

Genus Diatonicwn modernum. 



l%± 



ts^- 



^ 



■-^v 



$iL^=— I 



■$± 



4^ 



-S 



g 

Genus Cromaticum modernum. 



:a 



■^x^'' 



»;«-0-S^ 



^:i:^$xXEiii 



x^m± 



^x^i: 



- yin;?-»^-»^-^ 



-r^Xf^^-^^ —^^-^'^ 



-»*«. 



<i.±. 



S 



:tl: 



Cum autem hominum infatiabili cupiditati, in varietatem, 
novitatemque nunquam non imminenti , nondum utroque 
horum Generum fatisfad:um eflet, Compofitores duo illa pro- 
mifcue in fuis Compofitionibus adhibere confueverunt , ita ut 
hodie genus mixtum plerumque ufu receptum fit, quod ego 
(quia tempori omnino ferviendum eft ) minime improbo 5 

I 2 Com- 



36' Caput pojtremum de hodierno Mufica Syjlemate. 



Compoiitores tamen admonitos velim, ne hoc genere mixto 
in Compofitionibus a Cap.'^ abfque Organo decantari folitis u- 
tantur 5 alias certi lint , ie iperatum efFedium nunquam habi- 
turos 5 nec enim huic ftylo praeter genus Diatonicum purum, 
confultum eile potefl. Atque hanc magni momenti admoni- 
tionem, ufu multiplici , experientiaque docSus magnopereom- 
nibus commendatam efle cuperem. 

Jam fuppofita tonorum, & femitoniorum ^equalitate ad 
intervalla hodie uiitata progrediamur , initium fiimendo 

De Unifono. 

Unifbnum intervallorum nomine comprehendi non pofle, 
ex eo patet, quod fuum efle in proportione sequalitatis ha- 
beat : ut i. ad !♦, inter cujus extrema nulla intercedit ratione 
acuminis difFerentia. Quia tamen ejus extrema perfeftiffime 
omnium confbnantiarum confbnare perfpicuum eft , prxflan- 
temque in praxi ufiim habet , tantum abefl , ut e confbnan- 
tiarum numero expungatur, ut potiiis confonantiarum perfe- 
difTimam flatuendam , Prafticus nemo dubitarc poffit. Ety- 
mologia ipfa explicat unifbnum , quod fit duarum chordafum, 
vel vocum idem fonus , in notulis ita expreffus : 



i^ 



V^ 



^ 



:^^^n 



» Hujus , uti cxterarum confbnantiarum , & difTonantiarum 
ufiim iibro fequenti explanabimus , in prxfenti earum eflen- 
tiam contemplari libeat , incipiendo a Secunda , naturali ordi- 
ne afcendendo. 

De Secunda. 

Secunda duplcx efl , major , & minor. Minor conflat fe- 
mitonio j major tono , iit 



mi 



Caput pojlremuni y de hodierno Muficde Syjlemate* 37 
nii fa. remi. 



MhMMtWM* 



i^- 



1— 



^-»- 



mtnor^ major. 



i 



:$: 



Tertia pari modo duplex eft : major & mlnor 5 haec con- 
ftat tono , & femitonio. V» G. : re fa : major duobus tonis, 
V. G. ut mi: ; 




:^ 



^ 



mtnor* majon 



:^ 



^ 



Quarta triplex eft : Quarta vera , minuta , & major , {ive 
tritonus* Qaarta vera Gon ftat duobus tonis, & femitonio. V. G* 
ut fa» Minuta conftat duobus femitoniis , & tono , V. G» 
mi fi , mi ia. Tritonus conftat tribus tonis , V. G. fa mi. 
Paradigmata rem clarius monftrabunt : 

'vera^ minuta» Tjitonuf* 



:z$ 



= — ^ 



■^^ 



:x$z: 



^ 



-t^. 



ut fa.» mifa. fa 



mi. 



Quinta duplex eft , vera, & falfa. Vera conftat tribusto* 
nis, &: femitonio. V. G. ut fol, rc ia* Quinta falia conftat 
duobus fcmitoniis, & tono» .. V. G. mi fa, re mi fa. 



=1: 



n^era^ 



falfa. 

=:is= 



ut fbl mi fa. ' 

Hic item adnotandum eft , a recentioribus quibusdam au- 
thqritate gravibus viris qmxit^m Juperfiuam fuis in Gompoii- 

.... K : tioni- 



3? CttpUt fqjhmmm de hodierno Muftcce Syjiemate. 



tionibus fuifle introducStam^ GUfus ufum, dum rite tradretvsr, 
haud quaquam contemnendum efle , cum ipfe diutino meou- 
fu faepe numero expertus - fuerim 5 (de quo iibro fequenti) 
ideo eam quoque adjicere, & explicare vimm eft. 

Qmntii fuperflua conftat tribus tonis, & duobus femito- 
niis , hac ratione : ~ 



; Sexta quoque duplex eft f major , & minor. Major con-^ 
ftat quatuor tonis , & femitonio* V. G* ut la. Minor coii- 
ftat tribus tonis , & duobus feffiitonlis. V. G. re fa. 

major. minor^ 



l 



11: 



:=:r: 

ut la. re fa* 

Hic quoque de Sexta fiiperflua, quam hodierni Compofi* 
tores frequentifljme adhibent, diccndum foret : mihi autem 
ufii^ ejus nunquam probari potuit , ob rationem libro fcquen- 
ti dicendam, quaffi tamen , ut nofcatur, nec tam ejus ufiir- 
pandae, quam vitandac gratia appono. 



^^ 



n: 



ii=3:^=z:2 



conftat quinque tonis. 

Septima eodem modo duplex eft, majdr, & minor. Ma- 
jor conftat quinque totiis , & femitonio. V. G. ut mi» . Mi- 
ftor vcl-6 quatuoi: tonis , & duobus femitoniis : re fa. 

majori minor. 



ut mi 



r=:::~i 



re fa. 



Odtava conftat quinquc tonis , & duobus femitoniis ^ nec 
alterari poteft , vel ampliari , vel conftringi. E. G. 



.|— ^ 



-D-. 



Omnia 



Caput pojirehmm de hodierm Mu/ic^e Syjiemat^^ 39 

Omnia intervallafmplicia ma ferie collocata^ 



T" 



^ 



-i^-^: 



^ 



Sr 



ntSE 





unif. 


2. 7nin. 


2. maj. 


3. min^ 


3* maj. 


^5-- 














^ ' " 


<> 


<v 


iS 


A ■ 


„, , ', ■ .. 




■ ^, ■ ..„ 





^ 



-)ii^-^e — 



-k_^ 



^. i;fr^. tritonus, 4, minuta, 5. «yd^r^. 



%.falfa. 



imJ* 



:r$: 



mi:^ 



.1 



:xi$: 



r^: 



:xri^: 



«jb 



zxi^ 



^-^ 



t^: 



-^^- 



'^.fuperflua. 


6. minor^ 


6. major. 


6*fuperflua, 




'^T 






■ 




\J'- • 








- ' -\ <> 


^ 


•A' 


<> . .. 













1 



:^ 



t35: 



7. minor. 


7* major. 


OBava^ 




'^* 








Si- ^ 






., 


- <> 


" ... _"~""0' " 


^ 













Eadem intervalla primo compq/tta. 



•rrrf 



£ 



& 



tzSE; 



tzzxz.^: 



9. minor. 


9. major. 


\0,mtn. 


10, maj. 


1 1 . «i^d^r^. 


'^* 








' 


'^* L 










<> 


■ <> 


sv 


, ... ...^ 


^v 













K 2 



'Iriton, 



40 Caput pqflremum de hodierm M.ufici;e Syftemate, 



:iixz:Se: 



:^=^ 



^ 



Trito?2. 1 . com^ 4« compof, 

minuta» 



12. vera. 



^.- 



ZZK-S^ 



:t^ 



^t=^ 



4 



-^-♦- 



1 2. y^^. fuperfl, 1 3 , ;^/;;. 



^ 



XII^ 



:t:tX 



:i:Err 



ixinjE: 



t 



:* 



^ 



;7^^. 



3^- 



■^ 



fuperfl, 14. ;;2/>;. ;;2^". bisdtapafou. 



-^- 



:^ 



3X 



Idem judicium efto de bis compofitis incipiendo a fecunda 
Oftava. 

Hucufque confonantia intervalla cum diflbnantibus pro- 
mifcue delignata funt 5 fupereft , ut eadem feorlim defcriban- 
tur 3 ut qusenam fint , & qualia , melius internofcantur» Quid- 
nam rei confonantia fit , & diflbnantia , haud verbofius expo- 
nendum efi:, cum ex ipiis nominibus confi:et, confonantiam. 
efle , quae biande fine ulla difcrepantia aures afficit ,, animum- 
que muicet. Contra vero diflbnantiam, quae durum quid , 
& afperum auribus obtrudens , uffenfionem magis quam dele- 
dationem afFert. 



.\*Q'^ 



Con^ 



Caput pojlremum de hodierno Mujicce Syflemate^ 41 

Confonantia funt 

I. 3. 5* 6. 8. cum fiiis compofitis. 

Ex his qusedam perfeBce funt , qusedam imperfeBae^ Per- 
fe6t'^ funt, Unilbnus, Quinta, & Od:ava* Imperfeftse , Sex- 
ta, & Tertia» Reliquae, tit Secunda, Quarta, Quinta faifa, 
Tritonus, Septima cum fiiis compoiitis diflbnantiae funt. 

Atque haec funt elementa, quibus univerius Mulica^ con- 
centus perficitur. Hujus finis efl obleftare ; oble(5tationem 
fbnorum varietas parit. Varietas tranfgrediendo de uno inter- 
vailorum ad aliud generatur. TranfgrefTio motu perficitur 5 
ideo quid rei motus fit, veftigandum fiiperefl. 

Motus muficus eft iile ambitus , quo de uno intervallo ad 
aliud versus partem au£tam , vel gravem fit progreffio, quae pro- 
greflio cumtriplici modo fieri foleat,tripIexitem ftatuendus cft 

Motus reaus , contrarius , & obliquus, 

Motus reBus fit , quando duae, vel plurcs partes afcenden- 
do , vel defcendendo re£ta fe via fequuntur , five id fiat per 
gradum , vel per faltum , iit in exemplo patct : 

Mom nUus. 



]=p 



fi= 



u 



=^l =i^ 



Motus contrarius eft , quando pars una, defcendente altc- 
ra, & viciffim, per faltum , vel gradatim afcendit. E» G« 

Motus contrarius. 

t> 



—HzrztJ^: 



EiEl 



t 



t 



^t 



-— ^ — 

^ 



Motus ohliquus eft, quando una pars per faltum , vel gra- 
dum femovet, altera immobili pcrmanente, tit videre eft in 
exemplis : 

Motus ohliquus* 




fe 



i 



t 



Co- 



42 Caputpojiremum de hodierno Miifictt Syjl^mate^ 

Cognito triplici hoc motu, videndum eft , qua ratione 
in ufu pradtico adhibendus fit, Quse dodrina jfequentibus 
quatuor cardinalibus veluti Kegulis continetur. 

Regula prima. 

De Confbnantia perfefta ad perfe6tam proceditur per mo- 
tum contrarium , vei obliquum» 

Regula fecunda. 

De Confbnantia perfecSa ad imperfediam per omnes tres 
motus. 

Regula tertia. 

De imperfcdla ad perfeftam per motum contrarium , vel 
obliquum. 

Regula quarta. 

De imperfecla , ad imperfeftam per omnes tres motus. 
Ubi animadvertcs , motum obiiquum in omnibus quatuor 
progreffionibus efle iicitum. 

Ab hac tripiicis motus cognitione , ufiique reito pendet ^ 
(tit dicere foiemus) Lex, & Propheta. 

Atque hxc erant , quse ad Theoreticam Muficam , intimos- 
que artis recefRis pertinentia praefente Libro paucis declaranda 
duximus , nunc ad rem ipfam , partemque Operis fecun» 
dam gradum promoveamus^ , 




LIBER 



«@IX43 X^ 





BER SECUND 




DIALOGUS 




Jofeph. 
JloyJ. 



Ofephus. Te, venerande Magifter ^ accedo 5 

MuiiCce Praeceptis , ac Inftitutis imbuendus. 

Aloyjius, Quid , muficalem Compofitionem 

addiicere cupis ? 
Ita fane. 

An nefcis, Muficx Studium immcnfum efle ma- 
re , neque Neftoris annis terminandum l Ver^ rem difficilem, 
onusque iEtna gravius fufcipere intendis^ Etenim fi uni- 
verfb in genere vitae deligendo res eft plena difficultatis, ut- 
pote de qua eledlione aut re6le , aut finiflre fufcepta, totius 
reiiqiix vitx dependet aut bonae, aut maiae fortunae curfus , 
quanta praicautionis providentia utendum erit ei , qui hujus 
Difciplinse viam ingredi cogitat , antequam coniiiium fumere , 
& de fe decernere audeat. Muiicus enim , &: Poeta nafcuntur* 
Retro meminifle te oportet , an a tenera astate , fingulari quo- 
dam naturae impetu impulfum te ad lioc ftudium fenferis , Con- 
centusque obleftamento veliementer moveri tibi contingat ? 

Jojeph, Veliementiflime quidem. A quo tempore enim 
necdum bene rationis ufus mihi fuerat, nefcio, cujus ardoris 
vehementia raptus , omnes meas cogitationes , omnemque cu- 
ram in Muficam conjiciens , etiamnum mirabili plane ad eam 
addifcendam cupiditate inflammatus, quafi invitus rapior,die- 
que , no61:uque aures dulci modulamine circumfonare viden- 
tur 3 ita ut de vocationis mese veritate nullam prorstis dubitan- 
di caufamhabere mihi videar. Nec me abftrahit laboris gra- 

L 2 vitas. 



^4 Dialo^us, 

vitas, quam fuperare, natura adjuvante, non mihi difficile fu« 
turum confido, Audivi enim a quodam Sene : Studium , vo- 
luptatem effe potius, quam laborem. 

Aloyf. Mirabiliter deledior , intelligens naturx tu2e pio- 
penfionem. Unicam adhuc tibi movebo difficultatem , qua 
lublata , in numerum meorum te adfcribam. 

Jojeph. Edic libere , Magifter obfervande. Sed certus fiim, 
neque ifto tuo , neque uUo alio motivo me deterritum iri , ut 
de concepto meo Confilio defiftam. 

Jloyf. Forfan fpe futurarum divitiarum ', rerumque fami- 
liarium copia ad ampiecSendum hujus vitae ftatum titillaris l 
Si ita res fe habet , crede mihi , muta confilium, Non e- 
nim Piutus, fed Apollopra^eft Parnafro. Alia via incedendum 
cft iis, qui divitiarum cupiditate incenfi, aditum ad eas repe- 
rire volunt. 

Jofeph, Minime. Vellem tibi perfliadeas , alium voti 
mei fcopum non efle, quam ipfum Mufices amorem, abftra- 
&um ab omni lucri deliderio. Accedit, quod meminerim, 
perfkpe a Praeceptore meo admonitum me , ut mediocri viven- 
di ratione contenti , virtutis , fimae , nominisque ftudiofiores 
efle cuperemus, quam facultatum, eo quod virtus fuiipfiusfit 
proemium» 

Aloyf Incredibiliter laetor , rcperifle me juvenem meo ge- 
nio accommodatum i fed notane tibi funt ea omnia , quae de 
Intervallis, Confonantiarum Diflbnantiarumque divifione,de 
Motuum varietate , & de quatuor Regulis Libro prascedenti di- 
fta fiint. 

Jofeph. Nil illorum, quantum quidem credo, me laterc 
exiftimo. 

Aloyf. Ergo ad opus pergamus , exordium fumendo ab 
ipfb Deo ter maximo , omnium Scientiarum fonte. 

Jofeph. Antequam initium Le^tionum ineamus, liceat 
mihi , venerande Magifter , primo interrogare , quid nomine 
ContrapujiEli intelligendum fit , quod vocabulum adeo com- 
mune non foium in ore peritorum , verum etiam Muficas Ar- 
tis expertium tam frequenter verfari audio ? 

Aloyf. Red:e interrogas. Hoc enim erit noftri Studii, 
noftrique laboris princeps objeftum. Scire oportet , loco No- 
tularum modernarum antiquis temporibus pund:a adhibita 
fuide , ita ut Compofitio pund:is Contra pundia pofitis Con- 



ExeYcitii L LeSIio L de Nota contrd Notam* 45 

trapun6lum appellari confkevent ^ quod etiamnum hodie non 
obftantibus aliamm Notularum figuris > ufuvenit 5 & nomine 
Contrapunfti Compofitio intelligitur ad Artis Regulas elabo- 
rata. Complures Contrapund:um tanquam Genus continet 
Species , quas fiicceflive videbimus. Interim fiat principium 
a Specie llmpliciffima , nempe : 

EXERCITII L 

LECTIO PRIMA, 

T)e iSfota contra Notam. 

JDfepht Bonitate tua fatisfaftum efl: primar Quseftioni nleae^ 
IM unc docere ne graveris , quid lit prima ifl:a Species Con- 
trapundti, h^ota contra Notam„ 

Aloyf Dicam» Efl: duarurn , vel pluriuiH vocum , No- 
tarumque valore sequaiium fimpiiciffima Compolitio, meris 
Confonantiis conftans» Nec intereft , cujus qualitatis Notae , 
modo omnes fint ejufdem valoris, Quia tamen Nota femi- 
brevis commodiorem intelligendi praebet viam , ea in his Exer- 
citationibus nobis utendum efl£ , confultum exiftimavi, Fiat^ 
crgo principium, Aufpice Deo, a Compofitione duarum vo- 
cum, ponendo quendam Cantum firmum , vel a proprio judi- 
cio inventum^ vel ex aliquo Libro Chorali afllimptum pro 
fundamento, E. G. . 



:;:^j=^^i:$ 



^— M 



Cuilibet harum Notarum fuperius in Cantu detur lua par- 
tlcularis confbnantia , obfervata motuum , regularumque ratio^ 
ne, in fine praecedentis Libri exprefsa, adhibendo lit plurimum^ 
motum contrarium , vel obliquiim , quoruiii ufii non facile in 
errorem incidere pofliimus* Majori pra^cautione opus erit iri 
progreffione de una Nota ad alteram per rtiotum reftum, ubi> 
quia majus erraridi periculum , major etiam ad Regulas atten- 
tio adhibenda eft. 

Jofeph^ Ex motuulii^ regulafumque perfpicientia, omnia, 
quae modo dixifti, mihi nota efle videntur : verum memini, 
te diftind:ionem fecilTe, Confonantiarum quafdam eile perfe- 

M 45las , 



46 Exercitii L LeBio 7. de Nota contm Notam. 



d:as, quafHam imperfed:as, fcire, ut mihi videtur, necede eft, 
an etiam in iis adhibendis quzedam difFerentia fit facienda l 

Aloyf, Patientiam habe , omnia dicam. Magnam eflc 
quidem difparitatem intcr Confonantias perfeftas , 6c imper- 
fed:as , quod alibi dicemus 3 hoc ioco autem prxter 
motus rationem, & quod plures imperfedise , quam perfedlse 
adhibendx fint , plane aequalis earum ufus eft : excepto princi- 
pio, & fine, quorum utrumque Confonantia perfefta coniia- 
re debet^ 

Jofeph^ Non difpliceat tibi care Magifter, cxplanare ra- 
tiones , cur plures Confonantiae imperfediae , quam perfedce 
hoc loco ponendae fint , & cur principium , & finis Confonan- 
tia perfefta conftare debeant ? 

Aloyf, Tua aviditate, quam tamen laudo, fit , ut vix non 
quaedam mihi praepofter^ dicenda fint* Dicam tamen , fed 
non totum, ne intelleftus principio tot rerum varietate obru- 
tus confundatur. Scito ergo. ConfonantiasimperfedaSjper- 
fedis magis harmonicas efle , ob rationem alibi dicendam» Qua- 
propter, fi hujus Speciei, & duarum tantum partium, & aiias 
limpiiciflima Compofitio perfeftis Confonantiis impierctur, 
inanem , & omni harmonia vacantem exiftere , necefle foret. 
Quod attinet ad principium , & finem , cape hanc rationem. 
Principium perfedbionis , & finis requietis index eft. Cum 
autem Confonantiae imperfeftae , & perfeftionis expertes f Int , 
& finem [concludere non pofTint , ideo principium , &: finis 
Confonantiis perfeftis conftare debent. Poftremo notandum 
eft, quod fi Cantus firmus in parte inferiori reperiatur , penul- 
timac Notac Sexta major 5 fi in fiiperiore , Tertia minor dan- 
da fit. 

Jofeph. Suntne ifta omnia , quae ad fpeciem hujus Con* 
trapunaii requifuntur \ 

Aloyf Non^omnia quidem, fed qux fuflSciunt ad funda- 
menta jacienda. Caetera ex correftione patebunt. Ad opus 
ergo te accingas, & pofito Cantu firmo pro fundamento,Con- 
trapundum in ciave Cantus , dida hucufquc ratione fuperaedi- 
ficare tenta. 

Jofeph. Faciam, iit poffiimt 



Con» 



Exerchn i . LeBio I. de l^ota contra Isotam. 



A7 



Contra' 



w — 




:^:::$=: 



x^izi::: 



Cantus y:^_^p^_: -_^_. 
Jirmm, 



' :=:|e:^:'^i::=^:=^ 



■^~- 



:t^z- 



X 



r:^:T:3X:i: 



:i=::e^ 



.i^/ojiyr Rem acu tetigifti. Miror, & perfpicacitatem , & 
attentionem tuam : fed quem in finem numeros appofuifti , & 
fuper Cantum , & fuper Altum f 

Jofeph. Numeris fuper Altum politis Confonantias , quas 
adhibui, defignare volui, ut habitis ante oculos de una Confonan- 
tia ad alteram motibus minias a redta progrediendi ratione defle- 
dierem, Poiiti autem fuper Cantum* E. G. i. 2. 3. 4. 5. 6. 7. &c. 
nil aliud indicant , quam Notarum numerationem , ut tibi , 
venerande Magifter, monftrarem , ii rem tetigi, non cafii, fed 
ratione id accidifle. Juffifti principium fieri a Confonantia 
perfefta , quod feci , pofita Quinta. De prima Nota ad fecun- 
dam , id efl : de Quinta ad Tertiam , five de perfed:a ad imper- 
fe£bam progrefliis fum motu obliquo, licet id fieri poflet peu 
omnes tres motus. Oe fecunda nota ad tertiam , nempe de 
Tertia ad Tertiam , f ive de imperfe^ta ad imperfediam adhibui 
motum recftum , fecundiim Regulam , qu2e dicit : de imperfefta 
ad imperfediam per omnes tres motus. De tertia Nota ad 
quartam, five de Tertia imperfe6ta Confonantia ad Quintam 
perfedlam , inceffi per motum contrarium , juxta regulam di- 
centem : de impcrfefta ad perfeftam per motum contrarium. 
De quarta Nota ad quintam , feu de perfedra ad imperfeftam 
progrefliis fum regula permittente per motum recStum. De 
quinta ad fextam Notam , id eft de imperfefta ad perfeftam, 
regula ita jubente adhibui motum contrarium. De fexta No- 
ta ad feptimam itum eft per motum obliquum nulli errori fiib- 
je6tum. De Septima ad Oitavam , iive de imperfefta ad im- 
perfed:am, tit regula permittit, motu re6to perrexi. De o- 
<5tava Nota ad nonam , utpote de imperfefta ad imperfedtam, 
motu quocunque. De nona ad decimam Notam eadem re- 
dtitudinis eft ratio , ubi decima Nota, id eft penultima , iit juf- 
fifti , fextam majorem efficit , quia Cantus firmus in inferiori 

. M 2 - eft 



48 



Exercitii L LeSiio L de Hota contra Notam* 



eft parte* De decima Nota ad undecimam viam tenui fecun- 
dum regulam , quae prxcipit, ut , fi quis de imperfefta ad per- 
feftam pergere relit , id motu contrario fiat. Undecima No- 
ta, utpote finalis, ficut pnecepifti, perfed:a Confbnantia efi:. 

Aloyf* Optimum in hac re ratiocinatorem egifti. Quapro- 
ptcr te iperare jubeo j fi triplices illos motus , differentesquc 
quatuor regulas ita memorise infixas habueris , ut etiam levi 
ad eas refliexione fafta, non aberrare tibi contingat, facilem 
jam ad ulteriores progreffus viam tibi flratam efle. Jam per- 
ge , relid:o Cantu firmo , lat efl in Alto , infra pone Tenorem 
pro parte Contrapund:i , ca tamen difFerentia , ut ficut priori 
in exemplo Confonantiarum rationem de Cantu firmo afcenden- 
do dimenfus es , ita nunc eam de ipfb Cantu firmo defcendendo 
ad fundamentum dimetiaris. 

Jofeph, Hoc difficilius facftu mihi videtur. 

Aloyf. Apparet. Quam difficultatem aliis etiam in Schola- 
ribus me obfervafle recordor : fed non tanti eft , fi , tit dixi, 
animadverteris rationem Confbnantiarum, de Cantu firmo ad 
fundamentum numerando , inquirendam efle. 

. Cantus Xi^zz;ri;=l^^^ 
Jirmus^ zs^- 



:^: 



:^JC: 



Contra" Sxi 



i 



J^ 



i io 



^ 6 JQ 



10 



to 



^^--^ 



-^ 



:--i::^:te:±x:±r^ 



-<y 



3 

3!^ 



■ - kd 'r 



1 23456789 ioit 

Jofeph. Quare , Magifter venerande , primam , & fecundam 
Notam figno erroris notafti \ Nonne in Quinta, Confonantia 
perfed:a incepi ? de illa quidem in fecundam Notam, nempc 
Tcrtiam , motu redlo pcrrexi , fed regula permittente , quae di- 
cit : de perfefta ad imperfeftam , motu quocunque j libera me, 
te quaefo, confeftim hoc meo, quo premor angore, totus nam- 
que erubefco* 

Aloyf Mittc ailgoreni care fili j primus enim erfof non 
tua culpa accidit , quia nondum Prieceptum habuifti , quod 
Contrapunftum eidem tono , quo Caiitus firmus eft , fit ac- 
commodandum , quod tibi modo did:um volo. Cum enim 
prxcedentis exempli Cantus firmus exiftentiam fuam habeat in 
Dy la ^foly re y\\X, principium, & finis monftrat, tu autem in 

C.foh 



Exercitr/. L Leclio L de ^ota coutia ISlotam. 



49 



G^foly re y ut y inceperis, extra toiium te initium duxifTe^cIa- 
rum eft 5 ideo in corre6lionc loco Quintx Oftavam pofui , quae 
eft cum cantu firmo ejufdem toni. 

Jofeph, Gaudeo , hunc errorem , quem jam memoria te- 
neo, infcitia, non incuria mea accidifle j fed quae ratio efl fe- 
cundi erroris in fecunda JSJota fignati ? 

Jloyf. Non efl error fecundas Notas refpeftu primx , fed fe- 
cunda^ Notse refpediu tertiae : progrefTus enim es de Tertia ad 
Quintam motu re^to , contra regulam , quac dicit ; de imper- 
fed:a ad perfedlam , per motum contrarium 5 qui error fa- 
ciiis efl: corrediionis , Nota fecunda per motum obliquum 
in Z) , la, foly re , inferius permanente , & Decimam ef- 
ficiente , quo cafii de fecunda Nota ad tertiam , nempe de 
Decima ad Quintam , five de imperfedia ad perfed:am , ut 
regula prxcipit , per motum contrarium progrcdi contigit, Nec 
te affligi volo parvum ob hunc errorem 5 vix enim poffibile 
efi incipienti , tantse efTe attentionis , ut nullum prorsus in er- 
rorem incidat. Ufus efl: rerum magifter. Interim contentum 
efTe te jubeo , quod reliquum refte feceris 5 maxim^ , quod 
penultimas Not^, Cantu firmo in parte fuperiori exiitente, ut 
paulo ante monui , Tertiam minorem dederis. 
^ J^fiP^" ^^ deinceps majori attentione huic regulae incum- 
bam, eamque firmius memoriae mandem, non difpliceat tibi 
rationem explanare, cur ab imperfeda Confohantia in perfe- 
d:am ire , per motum recbum non liceat ? non enim videtur 
res tanti momenti. 

Aloyf, Dicam. Quia eo cafu duae Quinta^ continenter fe 
fequuntur , quarum una exprefFa , feu aperta efl, altera vero 
coperta , feu abfcondita eft , quam ultimam per diminutionem 
paiam fieri , nunc monflrabo in exemplo. 



C"^: 



^-J^^ — ^-_r 



:y— — 



5 



Diminutio. 
5 5 5 



-^ 



i^ 



I 



Qu'je diminutionem faciendi facultas pcrito Cantori adiml 
non potefl: , maxime voce fola. cantanti > quod idem intelli- 
gendum efl de progreflii Oftavac ad Quintam per motum re- 



Exercttii L Leciio 7. de Uota contra Notam^ 

iStum, quo cafu ob eandem rationem duas Quintas immedia* 
te ie fequi contingefet , ut iequens exemplum monftrat* 




Vides ergo , quomodo diminuendo Quintse faltum , duie 
Quintae , quarum una ante per diminutionem abfcondita erat , 
patefiant. Ex quo colligi poteft, a Legislatoribils cujufcun- 
que Facultatis nihil fruftra , nihil , quod ratione non fundatum 
lit , inftitutum fuifle. 

Jofeph^ Video , & miror, 

Aloyf, Nunc perge, & eandem leftionem faciendo, percurre 
omnes tonos intra hanc Odtavam contentos, & naturali ordi- 
ne gradatim fequentes. In D. incepifti 3 fequuntur modo : 
E. F. G. A» C 

Jofeph^ Quare B* omififti , fitum inter A, & C. ? 

Aloyf Quia quintam Confbnantiam non habet , nec ade6 
tonum conftituere poteft , tit fuo loco fufius dicemus 5 vide- 
gmus exemplum. 



rs: 



Quae utpote duobus tantum tonis, 3c tot jtemitoniis con- 
flans, Quinta falfa, & diffonans eft^ cum Quinta vera, fivc 
confonans conftare debeat tribus tonis , & femitonio , ut Libro 
primo diftum eft. 

Jofeph^ Non poflet cx ifta Quinta fah^a effici Quinta con- 
(bnans , adjungendo vel Notx inferiori b. , vel fuperiori Die- 
fin X. ut in hoc exemplo l 



% 



Z^ 



:xs: 



Jloyf Poteft , fed hoc cafu , utpote Quinta hac extra ge- 
ijus Diatonicum exiftente , non amplius tonus naturalis , de 
< quibus 



^xercitii Z LeSiio I, de Nota cojitrd lSlotam% 



5t 



quibus folum iiunc tra6landum eil: , fed tonus tranfpolitus efletj 
de quibus fiio loco* 

Jo/epL Eilne qujedam difparitas inter hos tonos ? 

^loyf. Eft vei maximc* Etenim propter varium fitum 
femitoniorum cujufvis Odiavje difpar etiam oritur moduiandi 
ratio, fed quas nunc ad te non attinet, Age ergo, tuumque 
cxercitium reflimendo , conftruito Contrapun6tum fuper Can- 
tum firmum, quem tibi modo in E* praefcripturus {wm^ 



Contra- 
punBum. 

Cantui 
jirmusk 



e 



■^ 



-^. 



3!^ 



3E 



-^-^-^ 



-Jt. 



e 



^ 



^-----■^- 






-^ 



3 



■■^ 



':^zm: 



Ad amulfim fecifli* Nunc pofito Cantu firmo ih parte ki^ 
periori , infra in Tenore confice Coiitrapunftumk 



Cantus :i: r . .^ 
Jirmusk :::&lii 



.^-,y 



•^- 



■^ 



-^ 



[:^ 



•M" 



lO 



Contra- 



i 



punBum. fl^^:--^!— X 



3 4 5 



6 7 



r::::Si: 



^ 



3 t 

rf: 



IQ 



Jqfeph^ Ergo denuo In errorem incidi ? Si hoc in Bicinio^ 
inque Specie fimpliciffima mihi contigit , quid fiet in Trici^ 
niis, Quatriciniis , & plurium vocum Compolitionibus ? Quae- 
fb dic mihi , quaiem errorem indicet virgula duila de fexta 
ad feptimam Notam cum cruce fiipra pofita ? 

Jloyf Noii molefte ferre errorem , quem , quia riondum 
admonitus fuifli , evitare non poteras : nec anticipato crucia- 
ri velis timore de plurium vocum. compofitione 3 quia ufus 
paulatim muito te circumfpedtiorem ^ facilioremque reddet^ 
Non dubito , quin fiepius audiveris tritum illud fermone pro- 
verbium : mi Gontva.fa ^ efl diabolus in Mufica, quod fecifti 
procedendo de fexta Nota fa^ ad feptimam mi per faltum 
Quarta^ majoris , ilve Tritoni, quem cantu difficilem, atque 

N 3 m'4k 



52 



Exercitii I, LeBio Z de Nota coutra Notam, 



male fbnantem in Contrapund:o adhibere nefas efl:, Fac bo- 
no animo lis , & de tono £. procede ad tonum F, 



ContrU' 
funcium. 



Caiitus %:. 
Jirmus. 




■^ 



:r- 



— -A — W- 



6 



8 10 lo lo 



8 



~e. 



:^ 



-^ 



3:;::^:±:^:t:-::±:^:t:^-:±i:^: 



■--->--- 



i 



--~t^35=^~ 



De principio ufque ad finem bene^ 

Jofeph, Hac vice Cantum firmum in Tenore mihi pra^- 
fcripfifli , intereftne aliquid ? 

Jloyf, Nihil quidem aliud , quam ut diflferentcs claves 
femper tibi famiiiarius innotefcant. Ubi tamen animadverten- 
dum efl , proximas ciaves femper conjungendas efle , ut ratlo 
Confbnantiarum fimplicium a compolitis facilius difcerni pof^ 
lit. Nunc poflto Baflo infra Cantum firmum, in eo formc- 
tur ContrapuncSum. 



Ca?2tus fe 
jirmus. 



-j 



■!^z::±z 



^- 



:^t3S:±~^t 



8 

:^" 



10 II i a 



^ ^.. 



~^ -r- -^— —- 



::^: 



-4- 



Contra" 
pimBum^ 



■e 



^7i±::z^zz^z: 



3633 



6 3 3 

:^:i-:Hi^: 



:^zzB: 



Bene quidem j fed qua ratione de quarta Nota ufque ad 
feptimam inclulive Cantum firmum Contrapund:o tranfcen- 
difli ? 

Jofeph, Quia alias illuc ufque femper per motum recJtum 
eundum mihi fuiflet cum cantandi ratione minus concinna. 

Aloyf, Optima obfervantia id fecifli ; maxime quod Can- 
tum firmum hoc cafu tanquam partem inferiorem pro funda- 
mento ftatuens , fuper eo rationem Confonantiarum dimenfiis 
fueris, Pergamus ad tonum G. 



Con* 



Exercitn L Letlio /. de T^ota conira Notam^ 



53 



r^- 



Contra^ 
funBum, 

Ca?jtus 

Jirmus, '. z ^ zi^: :^~ :$: 



3 4 5 6 7 8 9 lo II 12 13 14 






:3Si::^: 



;~;;ir=;£;;i:;;xi:^i:g:i 



8 



:^1 



a.:V'- 






^ 



=ii$3;;:i 



iizinir::iz::^iiKz: 



Jofeph. Maxim-a , qua potui attentione ContrapundiuiTi 
hoc perfeci , nihilominus de novo duo ligna , errorum indices 
conipicio , nempe de Nota nona ad decimam, & de decima 
ad undecimam. 

AloyJ Impatiens mihi videris 3 fummopere tamen dele- 
d:or hoc tuo a regxilis non declinandi ardore. Quomodo au- 
tem evitare cupis illas minutias , de quibus prxceptum non- 
dum habuifti \ De Nota nona ad dccimam adhibuifti faltum 
Sextae majoris , qui in Contrapunfto , in quo Compoiitionis 
genere omnia cantu facillima efTe debent , prohibitus eft. Dein- 
de de decima Nota ad undecimam progrefTus es de Decima in 
06tavam conjundris partibus, id efl, parte inferiori afcenden- 
do, & parte fuperiori defccndendo gradatim fe movente , quae O- 
d:ava ab Italis Odrava Battuta , a Graecis T^hejis nuncupata , 
quia in principio tadtus venit , prohibetun Verum ego hujus 
rei causadiu multumque fcrutatus, neque vitii rationem, ne-. 
que difparitatem reperire potui , cur hujus 

-^ -^^ :;;^ 

©xempli Oftava f-j ~~-- ^ approbanda , '^ 



«reprobanda fit l 




fequentis autem. H— — • 



1=:^ 



cum utriusquc paradigmatis 06tava motu contrario perficla- 
tun Alia ratio habenda efl Unifbni , eodem modo produdii , 



nempede Tertia inUnifonum,E,G. 



1=3: 



quo ca- 



fu llnifbnus , utpote in proportione aequalitatis confiftens ad- 
modum parum auditur , & quafi abforptus & perditus vide- 
turj ob quam rationem in nac fpecie Contrapund:! excepta 

O pria« 



54 



Exercitii L LeSiio L de Nota contra Notam* 



principio , & fine nunquam ponendus eft. Ut autem revertar 
ad Odl:avam fiiperius aliatam, quac battuta dicitur, liberum 
arbitrium vel evitandi vei adhibendi tibi relinquo j paitim e- 
nim interefi:^ Quod fi autem de remotiore quadam Confb- 
nantia per faltum lapfiis conjunftim in Oftavam fiat , nec in 
Compoikione plurium vocum tolerandum puto* £♦ G. 



H-^d ^-1 


T-^ r 




•: -^ 


. . A 






V 










malL 


male* 


• 



S^ 



:i__^3r::::: 



Quod a potiore de unifono quoque intelligendum eflc 
cupio. E. G* 



^- 



=3C::: 



malk* malh 















. 




t A 




- <S V 










^ y 
















, 






» 















In Compofitione ofto Vocum fimiles faltus maxim^ in 
Baflls , inque partibus , quae eorum vices fiinguntur , vix evi- 
tari poterunt , iit fiio loco dicetun Reftat adhuc ultimi exem- 
pli Contrapun6lum in parte inferiori ponendum. 



Cantus 
Jirmus. 



rNB 



y 



45: 678 9 



10 II 12 



15 r 



^ 



♦- 



:r: 



3S=: 



10 



Contra* ?: 
^unBum. 



3 I 



^^ 



■^- 



^iGh: 



^ 



3!^: 



^ 



^-^••-^^^"tt: 



Jo/eph, Quid fibi vult illud in prima Contrapundii Not» 
pofitum NB. ? 

. *• -^/q^ Indicat, quod alias malc fiat motus de llnifbno 
ad aliam Confonantiam per faltum ^ neque in Unifbnum eo- 
dem modo ,, ut paulo atitc diituiti cft;. Verum cum ille fal- 
. tus 



Exercitii L LeSlio /. de Nota contra Notam* 



55 



tus ex parte Gantus firmi lit , qui immutari non poteft , ideo 
hic loci toierandus eft* Aiia ratio eflet , H nuiia Cantus cho- 
ralis obligatione obftrid:o , liberum arbitrium faciendi, quid 
velis , tibi foret. Sed quare in undecima Nota appofiiifti 
Diefin ? utpote quse in genere Diatonico adhiberi non admo- 
dum folita eft. 

Jofeph. Sextam eo loco ponere mihi vifurri eft. Ego au- 
tem audivi, cum artem canendi addifcerem , quody^ ad de- 
fcenfum, ;?2/ver6ad afcenfiiminciinet, cumautem dc illaSexta 
in Tertiam afcendendo fiat progrefTus, ideo Diefin adjunxi,ut 
illa afcendendi ratio magis autentica efhciatun Accedit , quod 
iliud F. undecimae Notx abfque Diefi poiitum, cum F* decimae 
tertiae Notse Diefi adjuncSa nonnihii adverfam relationem ef- 
ficeret. 

Aloyf. Optimam adhibuifti obfervationem. Nunc om- 
nem oftenfionis lapidem fubiatum efte arbitror. Perge ergo 
ad A. & C» duos fuperftites Tonosv 



Contra- 
funcium, I 

Cantus 
Jirmus, 




Cantus :~:ir,i 



Jirmm. '■•^^-^ 



::3S: 



^ 



3X 



6 



Contra* M: 
pun^ium. :q%-^- 



8 10 lo 5 



^ 



^ 



-^ 



IjfitiSdi:^ 



■^ 



x^ 



Ex duobu^ ultimis exemplis apparet , omnia fcitu ad hanc 
fpeciem neceflaria tibi jam nota effe. Nunc fecunda fpecies 
perfequenda eft. 



EXER- 



56 Exercitii h Le&io ILJivefecunda QontrapunEli Species, 

~~e^x^e¥cTtTTT 

LECTIO SECUNDA, 

Sive fecmda Contrapim^i Species. 

\ Ntequam hanc fecundam ContrapuncSi Speciem explican- 
-^^ dam aggrediar, praefciendum eft, nos in prsefentiarum in 
Tempore binario verfari , cujus tad:us five menfura duabus par- 
tibus acqualibus conftat , quarum una in depreftionc , altera 
in elevatione manus conliitit. Depreffio manus graece T^e- 
Jisy elevatio autem JrMs appellatur, quibus duobus vocabu- 
lis pro majori commoditate lioc in Exercitio deinceps nobis 
utendum duxi. Species ifta fecunda fit , quando dux mini- 
mx contra unam femibrevem ponuntur , quarum una in The- 
fi veniens , femper confbnans fit , necefle eft , altera vero in 
Arhfi, fi de Nota praecedenti in fequentem gradatim move- 
atur, etiam diflbnans efle poterit j ii autem per faltum laba- 
tur, neceflario Confbnans efle debet. Poteft autcm Ivac in 
Contropunfti Specie diflbnantia non aliter habere locum , quam 
per diminutionem , id eft , implendo illud fpatium interme- 
dium , quod intercedit duas Notas per faltum Tertiac diftan- 
tes. E. G. 



•^^ 



=-■&--- 






._^ 




Diminutio. Dtminut. 



ltI|33S 



:$: 



ff 



fi 



Nec ratio habenda eft illius Notar diminutae, an confo- 
nans, vel diflbnans fit, fiifficit implere illud fpatium vacuum 
inter duasNotas reliftum per faltum Tertiae diftantes. 

Jofeph^ Suntne praeterea illa , quae de prima Contrapun- 
Gd Specie ratione motus , & progrefluum prarcepta fiint , etiam 
hic obfervanda f 

Aloyf Vel maxime 5 praetcr penultimum ta<9:um , cujus 
in hac Specie Nota prima Quintam , fecunda Sextam majorem 
habere debet, fi Cantus firmus, five Choralis in parte infe- 
riori exiftat : fi vero Cantus firmus in parte fuperiori fuerit , 

pri- 



Exercttii L LeBio LL. /ive fecunda ContrapunBi , ^c. 57 



prima Nota penultimi taftus Quintam, fecunda vero Ter- 
tiam minorem habeat. Exempium rem claram exhibebit. \ 



xfcii:: 



^ 



•=-^" 






Pro majori facilitate juvabit habere rationem finis , ante- 
quam fcribere incipias. Nunc ad opus progrediamur de ma- 
nu ad manum , fuperiores Cantus firmos adhibendo. 

Jofeph, Faciam. Sed patientiam tuam imploro , fi in er- 
rores incidere mihi contingat 5 non enim habeo hujus rei , nisi 
valde confufam cognitionem* 

AloyJ. Fac ut poteris 3 nihii molefte feram j corre6lio ob- 
fcuritatis tenebras faciie diffipabit. 



Contra- _ 
punBmn. 



Cantus tt^ 



Jirmus. := 




ijpip^i 



10 

i u 

x^zii:: 



31 34 3>v^ 5^.5 5 3 <r 

v-^T^"r^^ — Tv 



Jofeph. Haud inanis fuit hic meus errandi timor , duo 
cnim confpicio reprehenfionis figna : primum in prima taftu^ 
noni figura, fecundum in decimi taftus prima Nota, quorum 
neutrum intelligo 5 utrobique enim de Confonantia imperfe- 
<5ta ad imperfeftam motu contrario progreflus fum. 

Aloyf Red:e ratiocinaris , funt enim duo errores , quorum 
una , & eadem efi ratio , quam ignorare te , nondum fcilicet e- 
dodium , haud miror. Notandum ergo eft , quod faltus Ter- 
tiie neque duas Quintas , neque duas Odravas falvare poffit 5 
guia nota illa intermedia in Arhfi veniens , qu^fi pro non ad- 
jed:a habetur, eo quod ob exiguitatem valoris, parvitatem- 
que fpatii fonum ita temperare non valeat , quin duarum Quin- 

P tarum, 



Exerciiii L LeSfio IL Jive ^c^ 



tarum, vcl 0<5tavarum ratio auribus percipiatur. Videamus 
priora cxempla a tadlu od:avo incipiendo* 






lO 



i 



:^ ^ 



t 



Sc 



Etenim fiNota illa intermedia, vel in Arhfi exiftens ,pro 
non adjefta habetur, Hypothefes illas aperte lic fc habere per- 
Ipicuum eft. 



h4- 



...-*. 



s 



-^ 



I 



Idem Judicium ferendum cfl: de Odavis* 



M 



8 



8 



idem^ 









































. l 


\ 














- A -- 




' 










z 


-V 


i 


\ 




A 




^ 


A 


,- A - 








= 






V 








-^ 
































■ 


~ " 








■ 



















Alia ratio habenda eft faltus majori fpatio conftantis. £♦ G. 
Quartae , Quintae , Sextae : quo cafli diftantia de prima Nota 
ad fecundam quafi oblivionem auribus afferre videtur foni No- 
tac primae in Thefi, ad Notam fecundam pari modo in Thefi 
exiftentem^ Videamus fiiperiiLis exemplum de 06tavis , qua- 
rum confccutio faltu Quartae intervenientis falvatur. 



'^fep^ 



bene. 





■ i-A-- . -.n 










. ^,. -.,... 


<y 


A 






: 




V 




1 











Qui 



ExeycitHL Le6iio ILfiu &c. 



59 



Qui faitus Quartae pari ratione caufa ed: , cur prxcedentis 
Leftionis tuse tertium tadum ad quartum nulla erroris nota li- 
gnaverim 5 quia non habita ratione illius Notse intermediae Hy- 
pothelis fic fc haberet. 



3 


4 


^ ., ,■$— ■ 






iV 




I 




6 


5 


: V 


<> 


- 









Qui progfeflus contra regulam eft , qua^ dicit : de imper- 
fefta ad perfedtam per motum contrarium 3 qiiem errorem 
aufert faltus Quartse hac ratione : 



s 



3S: 



:-^ 



^Tjfl^lk.. 



^M^S 



Corrigatur modo prsecedens tua Ledlioi 



Contrd* 
punSium, 

- Cdntiis 
Jirmus^ 




58346358 3463^4636356 



=•^7^ 



^ 



$: 



^-T^ 



■I p 1 1 1 1 



Jam video , hucufque didta fatis meiiioria te tenere» An* 
tcquam autem hanc iplam Lediionem cum Contrapund:o in 
inferiori parte componendam aggrediaris, qusedam animadver- 
tenda pro majori facilitate , fcitu perquam utilia tibi propo- 
nam* Primum efl , quod loco primae Notae paufa medii ta- 
<51;us vaioris poni pofiit* Secundum , fi ambas partes ita vi- 
cine, itaque conjund:im reperiri contingat ^ ut vix fciatur, 
quorfum eundum , nec facuitas tibi fit , pcr motum contra- 

P a " tium 



6o 



Exercitii L LeBio IL feu ^c. 



rium progrediendi , id cffici pofle per faltum Sextx minoris, 
( qui licitus eft ) vel Oftavae , ut in exempiis fequentibus : 



h^- 



i^liPli^ 



-^-^-T- 



^ 



:iz-^-z^±: 






r:=3Sri: 



i-^ 



•^- 



^ 



Jam perge, & priecedentis Leftionis Contrapundium in 
parte inferiori conftrue. 



Cantus '.Z. 



jirmus. :=-^^ 



3:±r±=:$ 






^ 



■♦- 



s^ 



Contra- 
^unBum, 



e 



8 36 35 34 86 3236 36 3 10 5 3 I 



^-L 



I fe fe al fe: 



1^^ 



Nunc refumendo omnes Cantus firmos in prima Contra- 
pundii Specie prsefcriptos, percurre reliquos quinque tonos, fu- 
perius , inferiusque Contrapunftum fabricando. 



Contra- 1 



L, ontra- : ^ 

fun^um. j-^^lf 



^: 



^± 



ft 



$i 



j — t 



•^ 



* 



«- 5 87 56 85 89 3^1 sS^^y 568 



Cantus 



Jirmus, '^± ..~y^ 



^ 



H^- 



^- 



Cantus '.l 
Jirmus. '-z^ 



z:^ 



-^ 



■♦- 



13^ 



« 



8 gr4 68 68 33 3^5 34 34631 



Contra' fe 
punclum. 



:=$:t 



5 



$ 



^^ 



liiFls^aJii 



j— — ^ 



Jofeph. Memini te paulo ante prsecepifle ,hujus Speciei Con- 
trapunfto in inferiori parte cxiftente , penuitimi taftus primar 

Not» 



Exercitii L LeSlio IL feu &'c. 6l 

Notae Quintam dari oportere : verum patet , in illa hujus to- 
niHypothefi Quintas , utpote diflbnantiae locum non efle, ob 
rationem mi contvdfa j quapropter loco Quintae Sextam ad- 
hibendam efle judicavi. 

/ J/oy/l Summopere mihi placet haec tua obfervatio. Per- 
ge nunc , reliquosque quatuor tonos pari exercitio profequere. 



Contra-' 
pun^um, 

Cantus 
Jirmus, 



O /r- ^ ^ ^ ^ y_ yr _ --_-.^ /^-._0 _/CO 



8 65 5 2 32 35 6 5 3 10 53 67 108 568 



e 



;..$ — : 



:^^^ 



-^- 



:__:;:i=:::^:i:^^;3 



Cantus S: 



Jirmus. fllS^-^ 



-^ 



-^ 



^- 



^- 



:3Xd::i^— i±zt:ii±:^ 



ir:::^:::Xeg 



135 34 34 36 36316 3106353 



Contra' ^ ^ _^^_JT±T^ . TiiT_. r t 
punSium, ™^_:|ixi:::|x:3:i::t^ 



♦ 



::J3S 



±jM 



&S 



ContrapttnBum* 

pESffiliijliifiSiS; 



'■"* VV" * f -^^ ' 




;::±xJ:Mi: 



8 34 67 10 95 8 56 8731 3:^3865 63 5^6 8 



^i:::;; 



•^- 



:x:i:^:~t:^zt:i5:itz:iti:«t; 
Cantus jirmus^ 



■^ 



J. ■ . i i .in-.tXi-~ jw A~ 



♦^ 



■^ 



:r=i5 






Cantus jirmuSi 



■10 



rz^ 



:3S: 



:;"£t=ilEit; 



■-'^-" 



^ 



^::=^ 



tfMliyi IWjillMHW 



l±=:ra 



Contrat)un£iiim. v v V 



ContrapunBum^ 



^TBfit^ 



Cc;^- 



62 



Exercitii I. Le^ioILfeu ^c. 






Cantus thrilliZT 



Jirmus, '. \ i ± ^: ^ 



^ 



:^: 



::$z:„^: 






Cantus :;;:ji 



Jirmus. :=:vd ^ 



^ 



ir: 



.^.: 



^ 



:r 



i=3:e 



^ 



Contra- ^ 



pundum. I^rili 



:$ 



— ~ ■^ ■■ ■■*■ ' ' ■ 



81 



::fciT:x^§r 



Contra- 



punSium. V^^ 

■ Z. 

Cantus ■-! 

Jirmm, :=:^ ^ '^ 




Cantus 



firmus. \z1s± — V 



^:pS 



■^- 



-^ 



■-sj- 



jsi. fepi^li^ 




t:":^ "~^ "' 



Satis commcde rem inftituifti» Sic Dii laboribus omnia 
vendunt 5 oportet te etiam memorem efle iliius : Gutta cavat 
lapidem , non vi , fed faepe cadendo ; quo docemur , indefeflum 
Studii laborem ad Scientiarum adeptionem requiri, ita ut nul- 
lum diem fine linea ( ut dicitur ) prxterlabi f inamus. Prxter- 
eatehoc loco admonendum etiam duxi, ut non foliim illius 

tacSus 



Exercitti L LeHio IIL de tertia ContrapmiBi Specie. 63 



tadtus, in quo laboras, rationem habeas , verum etiam & fe- 
quentium. 

Jofeph. Ita (ane eft venerande Magifter. Etenim in com- 
ponendis praecedentibus Contrapunfti exercitationibus vix fci- 
viflem , quid faciendum , nisi , antequam icribere decreverim , 
unum , vei alterum tad:um conliderando , quid ibi quadraret, 
anticipaviflem, 

Jloyf Mirum in modum isetor qui te tam fagiicem vi- 
deam , tequc etiam , atque etiam hortor , ut incepto , & at- 
tentionis , & conftantiac ftudio difficultatis gravitatem fiipera- 
re nitaris, neque te oneris afperitate opprirni , neque blandi- 
tiis, veiut jam muita calleas , ab ailiduitatc Studii abftrahi 
patiare. Quo fadro paulatim in tenebris lumen exoriri, & a- 
iiqua ex parte caiiginis veium tibi ftiblatum iri {enties,acgau- 
debis. Hic quoque dicendum eflet de Tempore Ternario , u- 
bi tres Notse contra unam ponuntur. Quia autem ob rei fa- 
cilitatem parvi eft momenti res , operae pretium non arbitror , 
peculiarem ea causa Leftionem ftatuere. Pauca exempla ad 
hujus rei intelligentiam fiifficere modo compertum erit. 




^. 



:z^: 



-^- 



^Z^—l-ZZtZZZT. 



^: 



iss 



ilbi Nota intermedia, quia omnes tres gradatim moven- 
tur, diflJ)nantia efl£ poteft 3 fecus eflet, fi una vei altera falta- 
ret ex his tribus , quo cafu omnes tres confonantes efle opor- 
tere , ex jam diftis , conftat. 

E X E R C I T I I I. 

LECTIO TERTIA, 

De tertia Contrapm&i Specie^ 

T^Ertia Contrapunfti Species eft quatuor femiminimarum 

-*- contra unam femibrevem Gompofitio. Ubi principio 

animadvertendum eft , quod , fi quinque femiminimas vei a- 

fcendendo , vel defcendendo continuo gradatim fe fequi con- 

CL2 tingat. 



64 Exercitii L LeBio IIL de tertia Contrapun&i Specie. 

tingat , prima Conlonans efle debeat , fecunda diflbnans efle 
poflit. Tertia denuo Confonans fit , necefle efl:. Quarta dif- 
fbnans efle poterit, fi quinta Confonantia fuerit j ut in exem- 
pJis : 




Fallit autem primo in Hypothefi , ubi fecundam & quar- 
tam Notam Confonantias efle contingit, quo in cafu tertia 
Nota difTonantia effe poterit 3 iit in fequentibus exemplis : 



Sri* 



lii^=ggii^i^ 



6543 5678 



^ $ ^3 8678 3123 3543 



Igi 



:S=. 



M 



:^s 



jijjii 



Ubi omnium Paradigmatum tertia Nota Confbnans eft > 
Sc diminutio faltus tertix vocatun Ut autem hujus rei veri- 
tas patefiat , exempla hxc ad fiibflantiam revocanda funt , hac 
ratione : 



fts 



i^^i 



s 



^--^ 




^- 



:te 



iSEBi^5EA 



Ex quibus clare videtur , tertiam illam Notam, nempe 
difTonantiam aliud non efle , quam diminutionem faltus ter- 
tisE, qua impletur fpatium intermedium de Nota fecunda ad 
tertiam repertum , quod fpatium nunquam diminutionem , fi- 
ve impleri Nota intermedia recufat. 

SecurtdaHypothefisefl, ubi a comunireguladefleftitur, Nota 
cambita, ab Italis Cambiata iiuncupata>ubide Nota fecunda dif^ 

fbnan- 



Exercitii L LeSlio LLL de tertia Co?2trapunSii Specie, 65 

fonante per faltum fit progrefTus in Confonantiam , ut in fe- 
quentibus exemplis videndum efl. 




'♦ 



R 8 7 5 



346 



= — ^: 



^- 



i^ 



Saltus ille tertiae de fecunda Nota in tertiam efle deberet 
de rigore de prima Nota ad fecundam 5 in quo cafii fecunda 
Nota fextam Confonantiam efficeret , hac ratione ; 



A . 








T A- * A ♦ 


^ <s 






1 T ♦ T 


T V 






. -T 1 1 








m \ i 








^ 









JZ3E: 



np?-f'ir: 



m 



In qua Hypothefi , fi de prima Nota ad fecundam dimi- 
nutio fieret , res ita fe haberet : 



^^ 



::^ZK 



^ 



ig^ 



: Cum autem hac in Contrapunfti Specie Fufis locus non 
fit, ideo placuit gravibus authoritate Viris primum exemplum, 
ubi fecunda Nota feptimam habet , fortaffis propter majorem 
Cantus concinnitatem ratum habere. 

Ultimum reflat monflrare , quomodo penultimus taftus, 
qui, ut plurimum cacteris plus difficultatis habet, conficien- 
dus fit y qui , fi Cantus firmus in inferiori fit parte, hac ra- 
tione conititutus efle debet. 



R 



Si 



66 Exercitii L LeStio IIL de tertia ContrapunBi Specie. 




6 1 




\ 






: V 


' <> 


V 


^ 




" 





















Si autem Catitus firmus in fuperiori fit parte, fequenti 
modo faciendus erit. 















■ 


A 








V 


"■'<> '- 




































m 



Z^. 



His ergo cognitis , & iis , qux de aliis Speciebus jam di^ 
£la fimt , facilem tibi futuram fpero hujus Speciei Compofi- 
tionem : fed iterum , atque iterum admonitum te volo , ut fe- 
quentis tacSus vel maxim^ rationem habeas , fi nullum in pro- 
grediendo obicem offendere cupis. ErgoOpus aggrediare,om- 
nes in prima Ledtione prxfcriptos Cantus firmos co ordine per- 
fequendo. 



Contra^ 



punclum* IZ^i. 



p ^pjgga^te 



^ 1234345687568765 34568134 



^Cantus 'Z 
Jirmus^ 



If^ 



z^— 



■♦- 



T^ 



Ifi:.::-::^;iXi l^- 







i^: 



Can* 



. Exercitii L Leclio tlL detertia ContrapujjBi Specie. 6^ 















A 




V^ 


Cantus . . 




-—^ 


-<> 


—^ 


— /t 


\^ 


- <^- - 


_ . _. ,. 


"firmusm '. \ 


\ ^ 


— V^ 

• 


— — — — — 




— V. 





, 














.»1 


. 





8765: 610 65: 3 465- 345-6 103 6 5" 3 6109 



^s,. feigilgiiiigipi 





<s 


A 














.^ 


sV 


A - 


- 1 




z 






^ • 


d 


, 




• 
























, -„• 




109 875435:36103 354 3 I 



^X,, ^^ g^Sai igiSfl 



^ 



Cantrn '. 
jirmHs. 



m 



^ 



^. 



— ^ 



^ 








. A . -, 








. - 




; 


■9 


A ... 


^ 


ta 








V 




^ 






- 









































Cantus : 


• ' Ai... 










r^ — 1 


r^ 




■ r" ^ 


A 


<v. ■■""."" 


A 








firmusm 


: V.^ 


■■■"■"V""" - 




'■■ V 


>*- _ 
















- A^- ■— 







T Contra* 
punSum. 




P i^ | 5 5p s g 



■H-^ 



R 2 



68 Exeycitii L LeBio IIL de tertia ContrapunBi Specie, 



rr 




Contra- -j-X" 




Cantus fel 



Jirmus, 



.:_ 



e 



■:=^ 



±-^. 



1 



=2 



^^^iffii^^^ 



Cantus 
Jirmus. 



■w 



s 



<^ 



-^ 



- 



^i—^. 



^s:;. S A^t^Jpg £^l^= 



fl- A l " »=l ° I ' K ■ I " I 3 = 



^pm^^^^p^ 



Aloyf. Quare nonnullis in locis b. mollia adhibuifti , fi- 
gnum in gencre Diatonico, in quo verfamur, haud ulitatum? 



lExercitii L LeBio /F. de quarta ContrapimBi Specie, 69 

Jofeph, Vifum mihi eft, alias afperam ex mi contva. fa 
exorituram relationem. Nec obefle arbitror generi Diatoni- 
co , cum b. mollia ilia non fubftantiaiiter , fed accidentalitcr 
cx neceflitate immixta effe conftet, 

J/oy/. Optime animadvertifti ^ ob candem enim rationem 
nonnunquam etiam Diefes adliibendx funt : fed ubi, quando, 
perfpicaci ponderandum eft judicio^ Ex prsecedentibus exem- 
plis fatis memoria tenere videris ea, qu^ ad hanc Speciem re- 
quiruntur. Reliquos tres adhuc fuperftites tonos : G. A. C. , 
ne nimis prolixi iimus, privato ftudio perfequendos tibi re- 
linquo. Sit igitur 

E X E R C I T I I l ; 



? . ■ r> 



LECTIO QUARTA, 

De quarta Contrapun&i Specie. 

CPecies haec conftat duabus minimis contra femibrevem in 
^ uno eodemque loco pofitis , virgulaque curvata fubdad:is, 
quarum prima in Arhfi , fecunda in Thefi veniat , necefle eft* 
Qux Species Ligatura , vel Sincope appeilari confuevit 3 eftque 
duplex, Confoantiae, & Diflbnantiae. 

Ligatura Confonantice eft iila, cujus utraque minima, & 
in Arhii, & inThefi Confbnantia eft. Exemplis res ciarafiet. 



•e 



~$ 



Ligaturce Confonanti(je. 



m 



$: 



ii 



-^ 



5 3 

3er 



58 53 



58 



-^ 



Ligatura Dijfonantice , cujus prima Nota , ncmpe in Arhfi 
quidem Confonans , ( quod femper efle debet ) fecunda vero 
in Theii difTonans eft , ut in fequenti exemplo videre licet. 



^JX 



Li" 



JQ Exercitit L LeBio IV. de qiiarta ContrapuiiBi Spt 

Ligaturce Dijjbmntice. 



ecie. 



<i 



feEteSg 



lo 76 76 76 8 



<h±. 



::^ 



-^ 



Porro cum Diflbnantiac hoc loco non accidentaliter , vel 
pcr diminutionem, quemadmodum in prxcedentibus Specie- 
bus, fed fiibftantialiter, & in Theii vcniant, neque ex fc> ut- 
pote auribus inimicae quidquam grati exhibere valeant, amce- 
nitatemque fiiam a Confbnantia continuo fequente , in quam 
refblvuntur , participare necefle iit 5 quaproptcr nunc dicen- 
dum efl 

De 

Diffdnantiarum Rejolutione. 

Antequam dicerc aggrediar , quo modo Diflbnantix refol- 
vcndse fint, juvat fcire, Notas ligatas quafi vinculis conflriftas 
haud aliud efle , quam Notse fequentis retardationem , quae 
poftea tanquam fervitute folutas in libertatem cxire videntur. 
CJuam ob rem diflbnantiae femper in proximam Confbnantiam 
gradatim defcendendo fe moventem refblvendae fimt i ut in 
fcquenti exemplo clare videtur ; 



.l<h 



i-f-r-f- ^-r^ 



t^ 





3 

A. 


4 3 


4 3 


'4 3 




JJ 


■■•'■V' • ■ 


-^ 


\ 






Z £. 


■>■ 




„^. 


"0" 




■t 


• 























Quod Paradigma , fublata retardatione fic fe habct : 



1=e- 



II$I] 



SEiEE^: 



Wi 



^ 



■MMwAMivV^xwiWWMHaa 



U l !■ II* 



litfiJWil^ii I I 



Ex 



Exercitii L LeSiio IF, de quarta. Co?itrapunEli Specie^ 71 

Ex quo colligitur , rem fcitu facilem fore , in quiilem Con- 
fonantiam qua^libet diflonantia refolvenda Ut, vidclicet in il- 
lam, quse , iublata retardatione , immediate in fequentis ta- 
d:us Thefi reperitur. Inde fit , quod Cantu firmo in infe- 
riori parte exiftente, Secunda in tlnifonum , Quarta ia Ter- 
tiam , Septima in Sextam , Nona in Oftavam refbivi debeant. 
Quae ratio ita veritate nititur , ut hanc ob caufam neque de 
TJnifono in Secundam ; neque de Oftava in Nonam per Liga- 
turam progredi liceat 3 quemadmodum in fequentibus cxem- 
plis videndum efl. 

malh. male. 



|E$ 



% 



V— 



£$ 



±:$ 



■4- — 0^-- 



2 I 

:5r: 



2 X 



89898 



-f— 



Qua retardatione fublata immediatam duorum UnifbnO' 
rum in primo exemplo, & duarum Oftavarum confecutio* 
nem in fecundo videbis, hac ratione : 



:fcrrt; 



:=:e 



n 



t 



rtrps 



■■ "*^ 


^ 


-^ 


A 1 . 


1 ^ 


"^ 


C\ 


1 '■•■ 


= c 


■^ 




V 






' K 




\ 


• 




















„ 






IIIIIIM ■ 1 





Contra fit, fi de Tertia in Sccundam , & de Decima in 
Noaam fit progreflus , hoc modo : 






"Xr— 



hene,^ 



a 



2 I 



hene, 
898 



m 



^^^naiMkr^wMmnflf^ 



s 2 



Qux 



fZ Exeyditi L LeSiio IV, de quara ContrdpunBi y Spacie» 

Quse Hypatbefes refte conliiiunt , quia ctiam rctardatio- 
ne,five ligatura iublata valerent, fequenti nempe ratione : 




Poftquam monftratum eft , quales diffbnantiie adhibcri 
poffint , quoque modo refblvi debeant , fi Cantus firmus in in- 
leriori exiftat parte , /am dicendum reftat , quibus difTonantiis 
locus fit , qua ratione rcfolvendse , Cantu nrmo in fupcriori 
parte exiftente. 

Dico igitur,qu6d hoc loco Sccunda refoluta ihTertiamj 
Quarta jrefoluta in Quintam, Nona rcfoluta in Decimam ad- 
hiberi poflint, E. G. 



.i3L_. 



■^- 



-Kl — ^ 



2 ^ 



4 5 



9 lo 



'Ti 



* 



fc$ 



e— 



Aj^ 



— ^-i- 



L-^----^-^ 






Jofeph, Quare hoc ioco omittis Septimam ? crgo Cantu 
firmo in parte fuperiore cxiftente adhiberi non poteft ? non 
molefte fcras mihi dicere rationem. 

Aloyf. S^ptimam confiilto hoc loco a mc omiflam efle 
Fateor. Ratio autem vix alia afferri potcrit , quam Authof 
rum Clafncorum gravis Authoritas , cui in praxi piurimurti 
tribucndum cft , quorum vix ullus rcpcritur , qui Septima hac 
ratione in Oftavam rcfbluta ufus fucrit. 



-"'-l 








; r 


■• 


/\ 


' " 


■ C 


^-^ 


":v" 













6 


7 


8 




n* 1 




' 










rr* ( 


■*■ 












K 


<, l"J 


k 


^ 


k 




- - 




:i~;^T"^-s.4 





Sf^Hj 






Poflet 



Extrcitti /♦ LeSlit) IV. de quarta ContrapunBi Specie* 75 

Poflet fortafTe dici , ideo Septimam hac ratione refoiutam 
hon valere , quia in Confonantiam perfedram , nempe 0£ta* 
vam , a qua parum admodum liarmoniae habere poteit , refbi- 
vitur, nisi eosdem apud Authores Secunda, quse Septima in- 
verfa efl, in Unifonum refbluta frequenter reperiretur , a quo, 
tanquam Confonantiarum perfeftilfimo multo minus harmd* 
niac, diflbnans participare potefl» Ufuihac in parte , gravibus 
ab Authoribus introdud:o confulendum puto. Videamus eX- 
cmplum Septimae in Secundam in verfae , & in Unifonum refo- 
lutse : 

i 



±AzrJ$z 



■M 



\'<7—ty 



^- 



hene* 

Jofeph. AntequaiH adLeftionem progrediar, liceat mihi 
pace tu4 quacrere , an retardatio , iive Ligatura in Diffonantia 
ttiam in afcendendo locum habeat ? VidetUr enim par ratio 
fequentium exemplorum .• 






m. 



trt:- 



irf^iavi»aiids 



•^- 



1 



^ 



23 23 



•.,. >-'|<*^K 



> nn ,i fi- m 



<} 



■—^- 



Jlojif Quacflionem moves, nodo Gordio folutu difHci- 
liorem, quam tu etiamnum in difciplinae hujus limite haerens 
capere non potes, ideo alio loco folvendam» Quamvis fi re- 
tardationem fufluleris , par ratio Tertiarum videtur & afben- 
sus , & defcensus , quandam tamen diflerentiam fubefle ^ fuo 
loco , ut dixi , expianabitur. Interim omnes difl2)nantias in 
proximam Confonantiam defcendendo refolvendas efle jureMa- 
gillri tibi dico. Caetcrum hujus Speciei penultimus taftus Se- 
ptima in Sextam refoluta , ii Cantus firmus in inferiori fit 
parte , concludendus efl : fin autem Cantus firmus in fupe- 

T . riori 



74 Exercitii L LeSiio IV. de quartaContrapunBi Specie* 



fiori parte exiftat , cum Secunda in Tertiam minorem reroiu« 
ta, inde in Unifbnum procedendo finiendus erit. 

Jofeph. Eritne fingulis taftibus danda fua Ligatura ? 

Aloyf* Omnin6, ubi efle poterit* OiFendes autem non- 
iiunquam taftum, cui Ligaturae locus non erit, quo cafu ta- 
«Slus ilie Minimis folutis implendus erit , donec facultas facien« 
dae Ligaturae fe praefentet. Age , Ligaturisque incumbe. 



Contra* — 




T-r^ 



3K 




iSgl^M 



5 3^ 7^ 7 6 31 35 3676 76 7 68 



Cantus :: 



rac 



L.amHS , . ^ ^-^^- ;^ --^ -y- -^- -^- --— --^- ~^~- -^^ H 

Jirmm* '. = 3 £.-Zi_- 1 — I — , — — -: „ — : — i: :.,—. 1 — J. :: — — - 



■^-r$::Ti^iriq:3;^r^^ 



Redte quidem fecifli ^ fed quare in quinto taftu omififli 
Ligaturam ? poterat enim efle , fi pofl Tcrtiam illam , Quin^ 
tam adhibuifles 5 quac prima Ligaturae Nota fuiflet , & manen^ 
do in eadem linea,infequentis taftusThefi , nempe Sexta alte- 
ram Ligaturam habuifles. Dixi enim , nuliam occafionem 
praetereundam efle. . ^ 

Jo/epL Poteram cert^ 5 fed confiilto omifi , ne in odio- 
fam inciderem repetitionem , continu6 enim ante in tertio & 
quarto taftu easdem pofiii Ligaturas. 

Aloyf Satis provida ufiis es obfervatione, quia & canendi 
rationi, & progrefsus concinnitati haud parum concedendura 
ell:. Perge. 



C^ntus 
Jirmus» 



Ji^; 



3^: 



3X: 



> ^ ^.,f 



.^ !■■■■■. If^ 



-^ 



:tt=r 



Contra^ S^ 






Con* 



Exerdtii L LeSiio IF, de quarta CofitrapunBi Specie. 75 



Contra^ 



pun6lum* ti-^^ ^- 



. Cl 



igggg giiiii^ 



Cantus 
Jirmus^ 



~e 



-^ 



•^ 



i)^- 



!..■ ' .^.■■■.— X 



-^- 



SciTrH:: 



Canttts : 
Jirmus. '. = 



•e 



^=:^ 



^^- 



-^ 



*"^ — tt;: — r' A ' ' T >m — * 






<k-M-N^"MMJhr 



ftr 



-S- 



'•OaM*».^ 



ContrapunBum. 




4^ 



MWPgBiW 



:tJ: 



SzEr:^ -^ ~r E£; SE ^ifcS: 



-^ 



-am ■■■! 1 1 



#-■ 



Cantus Jirmus^ 
Cantus jirmus* 




-^ 



^^ 



i^- 



«^—t 



-^ 



-^ 



^^^^^iS 




$: 



t » ■ -- 1— ^ 



ContrapunBum^ 

Jloyfl Hsec exempla pro nunc fiifficiant. Cinn auteni 
Ligaturis haud mediocre condimentum Muficali Concentui ac- 
cedat , ideo non foltim reliquorum trium tonorum Cantus fir- 
mos hac ratione perfecjuendos tibi cQmmendo> veriim etiam, 

T 2 ut 



^ Exemtil L Le5iio IV. de quartd ContmpunBi Speciei 



ut repertis aliis in hac Specie plurimum te exerceas > nec un- 
quam fatis exercebis* 

Pro concinnitate ftquentis Speciei hic prsetliitto, Ligatu* 
r^s hucufque didas etiam alio modo fieri pofle, quae quidem, 
fiibftantiam minime evertunt ^ afferunt tamenconcentui celerio* 
rls motus rationem* E. G* 




■ ^ Subjiantia^ 



Subjiantia^ idem» 



V ^— - 








n 1 






^. 


A 


■^ 


.. A 


\ c 


* A 


,^. ., 


,A 


.A 


iV 


,A-. 




W 




V 


; C 


^ 




-^- 


4 ^ 




^V^ 












, , ... ..— 






7 















1 ^ Ex quibus clar^ colligitur , primam & tertiam Hypothe* 
Cn efle fubflantiam 5 fequentes , ubi idem adjund:um efl , efle 
variationes, vel cantus, vel motus gratia adhibitas. Rumpi 
ctiam lolet Ligatura modo fequdnti ; 



:z:± 



s 



Praetcrea nonnunquam duse Fufac fequenti Speciei immifce- 
ri poflunt j quae quidem in fecunda , & quarta tad:us parte, nun« 
quam vero in prima & tertia ponendae funt. 



hene. 



■e 




-SJtC 



hene, wale. 



Hisin^eftis fit 

EXERCITII L 

LECTIO dUINTA, 

De quinta Specie ContrapunSi. 

CPeeies ifla Contrapunftum floridum appellatui', fic diftum, 
^ quia omnis generis ornatu, Canendi gratia, flexibili mo- 
tuum facilitate, concinna figurarum varietate, ht hortus flo- 
fculis florere debet* (Juemadmodum enim omnibus reliquis 

Arith- 



Exeicitii L LeBio V, de quiiita ContrapunBi Specie* 77 

Arithmeticx vuigaris Speciebus, ut Numeratione , Additione, 
Subtradiione , 6i Multiplicatione in Divillone utimury ita 
Species hxc nihil aliud eit , quam prsecedentium Contrapuncfti 
Specierum Congeries 6c Compolitio , nec quidquam novi 
hic monendum occurrit , prxter Cantus concinnitatem , cui 
plurimum cura^, atque operx dandum efle , nunquam 6 me- 
moria tibi excidat , hortor , atque obfecro. M 

Jofeph. Dabo operam pro viribus meis , fed vix mihi fi- 
do, nulio exemplo ante ocuios habito , caiamum prehendere. 

Aloyf. Alacri animo iis,formabo tibi primum exemplum* 



r^ 



fmZm. I^^^ ^^P^ 




y^ 4- 












A . 




^ 


/ 


Lantus . . 


J 




•: tS ~ 


A 


' ■■" - \r 


. 3l - 






^ = 


■ r 


- "^" 




v> 


" <>~ . 










flYTTlUS^ : 


: V 


> 




























:-. j-„: x. __ 




r^ 


N- 


k . 




'• • 









mm 



s 



ir^x^zM 



■j — ^ .. -^, 



^^-H 



M III I — ^ n iM^w^i^i— Mim^ U ii !■<■■ 



Cantus 
Jirmm. 











■ ' > . . #■ " 


„.,, A , 




V^ 


= — ^ 




■r-<f 


. .-A . - ■ 




V?'" ■"" "■ 


'"'"A*" 


, 


.-:A; — 




' '-V - 


■""^. ; 






,'" 


; is 


• 




















L.^i,~--^J 













--i3L_ 



=35: 



«r» > III» " "1 »■'■■11 11'- 



-±l-=^ 





^t^ttitifmif . i m ii . ^fc t » 



^ 



35 



¥-«e^-tt 



— » » 1 






w .• * ■ <IV. 



Huic 



f§ ' Exercitii L Ledlio K de quinta Contrapuncii Specie* 

Huic igitur formulx reliquorum Gantuum firmorum Con- 
trapunfta tibi accommodanda reftant. 



^MIM 




-4- — 



^3 



< 7— -f— •»— t-^^" --»r ~ 



:35-=z,: 



■ i . ij t .^.». 






■« ^' ■«—i—. 



MlM^Pgl pgjg i 



< M ' .. I lf »i I ii ii l w Ti' -.- ' 111 .^ I I II. ^ l.-- . y .1 -1 1 ■ 1- I li I. ■ i. J ; . , . 




/^ 




i 



^.,;,^_-^.J^L^ 



M^^ 



^^/oj/T Satls lndiiftriQ§& opcratus cs ^ & quod mihl non 
mcdiocriter placct, eft, te non pariim attcntionis eanendi ra- 
tipjt>i tribuifle , qubdque iii intlpoitu in Thefin plemmque mo- 

tum 



Exenitii 1. Ledio V^ de quinta Co>7tydpUnSii Specie^ '^^' 



tum obliquum, vel Syncopeii adhibuefis, quam induftriamj 
quia pluhmum Contrapundto afFeft gratia: , ulterius tibi com* 
mendatam volo» 

Jofeph. Incfedibili afficior laetitia, quod inteiiigam > non in 
totum tibi difplicere & ftudii r & conat6s mei rationem i\ 
quo biandimento animatus > non mediocrem frudium brevi 
tempore fadlurus mihi videor* fn pra^fentia tua ^ vel privato" 
ftudio reftantes tres toni mihi perfequendine funt ? 

Jloyf* Cum Species haec tantae fk utilitatis^ ut Vix dice*? 
te queam, ideo abfolves tu quidem pr:^did:Os tres tonos me 
prselente 3 verum te admonitum voio > uthoc ingenere Com- 
politionis femper magis magisque te exercere nunquam de^ 
iiftas. 

Jo/eph* Confiiium tuum femper ut Legem obfervabo. 



ii 



ii^^^iMte 



^ 




-$:tr 






— ^- 



3i 






zz^ 




I. - ■■ I n i : -- ^ i ' | -ir II * fciii !■! -- ^. 



E— ^: 



r:$:=z 






.c- 



gii^TtitT!# i i^ =g 



V 3 




8o • Exercitii L LeUio V. de quinta ContrapunBi Specie. 



■«=■ 

. 2 .^ — L 









=r^J 



^- 






•<r^' 



zzsSi::::::;^ 






— .zx:_— -. — i~>- —w - — '•■«■ — ^ — »■ ^--i-4— — -J.— -4- — i — A— - 



^ 



^4^2- 



4: 



^, 




ni 



?* 



t=«^=: 



i — .1 II» ■ iiiii».i| I I " ■■■I' 1 iii I Y 

. u .— ... L-.— i— — -. «. „ .. ' . n i... . — li 



^— --*-a-^ — I ■>■■ ' ▼ *•- - « ■ ' — -" — ■'■■ 







:!# 



•^ 



:<e 



"1'^ — 



— ♦ 



'L~>. 



:T~$: 



3 



►J — t— ■—■- — J. — 'i' «| >J.i .■ I I» ; iiiiAi .■J^. y— _— ^A— II I , .111 .ii l iii I »11 I i.» l i . — m jrn ■. I *,^ ■», | . 



Jofeph. Quid indicatilluid nota bene NB. in quinto ta- 
£tu ultimi exempli in Cantu politum ? . 

Jloyf Ne te afBixeris. Nihit enim ' de hoc ex me ad- 
huc intellexifti 5 nunc tibi non quidcm Praecepti , fed Confi- 
lii -causa dico , quod pofitis duabus Semiminimis in princi- 
l^iq tadlus , abfque Ligatura continuo fequente , ratio cantandi 



Exercitii IL Le6iio L de Nota contra Notam in Tricinio^ 8 1 



claudicare videatur. Quapropter confultius erit , fi duas tan- 
tum Semiminimas in principio tadtus adhibere lubet, eascum 
fequenti Ligatura flringerc , vel cum duabus adhuc aiiis Se- 
miminimis curfum facilitare 5 ut in fequenti exemplo : _'.^ 

NB. melius. 



j|#i^8l#$ftf i»figi 



Jam Bicinium , omnes quinque Species percurrendo , fup- 
pofito Cantu firmo , Deo fint Laudes , abfblvimus. Nunc 
redeundum efl: ad principium, nempe Notam contra Notam 
in Tricinio, videndumque , quid in quavis Specie obfervan- 
dum, quique ratione trium partium Compofitio inftitui debeat. 

E X E R C I T I I IL 

LECTIO PRIMA. i 

De Nota contra Notam in Tricinio. . > 

TpRicinii Compofitionem omnium perfeftiflSmam efl£ , vel 
'*- ex eo conftat , quod in illa fine adjumento aiterius partis 
perfed:a harmonise Trias haberi poflit , cum tertiae, five plu- 
rium partium acceflio nil aliud quali lit , quam cujusdam par- 
tis in Triade harmonica jam exiflentis repetitioj unde quafi 
in Proverbium abivit, cui Tricinii refte efliciendi poteftas et 
fet , ei viam ad plurium partium compofitionem , quam latiA 
fim6 patere. 

Jofeph^ Incredibili animus meus exardefcit fciendi defide- 
tio , qua ratione Compofitio hxc conficienda fit 5 verum haud 
modicum metuo , ne rei gravitas tenuitatem opprimens , vo- 
tum meum hsefitare faciat. 

Jloyf. Non eft , quod metuas 5 etcnim quia in conficien- 
dis Bicinii Speciebus non magnoper^ laborafti , fpe fretus efto, 
intellrdris primum iis , quae tibi did:urus fum , & fumpto prin- 
cipio a Specie fimpiiciflima, Nota nempe contra Notam, eo- 
que ordine, qaem inBicinio obfervavimus , progrediendo,non 
adeo difficilem tibi futurum Tricinii conficiendi laborem. 

Eft igitur Species hsec trium partium fimpliciflima Com- 

X pofitio 



82 ExercitiilL LeBio L de 2^ota contra Notam in Trici?2io. 

poiitio Notis aequalibus, five tribus femibrcvibus, merisque 
Confbnantiis conftans» 

Ubi primim notandum , in ornni Hypothefi , five taftu , 
nisi alia ratio impediat , Triadem harmonicam adhibendam elle. 

Jofeph^ Quid eft Trias harmonica ? 

Aloyf, Eft Siftema Tertia & Quinta conftans. E. G. . 



■■■Wj». ■!■ !!■■ I ll'l ■■I.IMII» . » ^ . 111» 



• — i |i ■ ' - ' 1 

• >— ■! — i|Mw Mi . - ■ ' l>ii II ym 

. - ■— -^ «- —- ^ — 



13 



Jofeph, Sed quae funt illae rationes, quss hanc Triadem 
faciendi facultatem nonnunquam adimunt ? 

Moyf Eft fiibinde concinnioris Cantus ratio , cujus gra- 
tia nonnunquam loco Triadis alia Conjfbnantia, vel Sexta , vel 
Odrava adhiberi folet : faepius ctiam immediatam duarum perr* 
fedtarum confecutionem evitandi neceffitas poftulat , ut relifta 
Triade , aut Sexta loco Quintze , aut Oftava , aut utraque u- 
tendum fit 5 quemadmodum fequenti exemplo monftrabo : 





I 


^ 


% 


4 


s 


6 




V — 


: $~": 


-A - 








= c 


>■ 




V 


, % 


^ 


H 


= t 


• 










1-4 


'"■ 








■ 






I2 


10 


8 


6 


% 


8 




■V 


^~: 


A ^. 






m 


■ /- 


^* 




V 


A 


/ ^ 


!■ 


— -~t 


• 






V 






. 














10 


8 


6 


3 


3 


8 


'T" 1 " 








. A- 


3S 




*J» r 




- ,i\ ... 


-'\-" 


V 






Vs 


" It? - 


K 








[— |.. ^-^ 




1 .r. -.- ■.!. 













' Jofeph^ Videtur mihi, pace tua, Magifter , dixeiim, in 
fecundo taftu Triadem abfque ratione prxtermiflam efle 3 poy 
terat enim , meo quidem judicio , Tenori Quinta dari , qqae 
Triadem conftituifTet^ & poftea tertio ia ta£tu eidem Teno- 

;: .u ri 



ExercitiilL LeSlio L deKota contra i^otam in Tricinio» 83 

>. I— i— ^iii-- — <■ ■ I ■■--■■■■ ■■— — .. -.1 I I. i.»w- ■■ ■ I. I. ■ ■■ , .,,— ,1 ■■ ii^Mi,^,, ,,, . w M— - ■ II - ,aa 

ri Tertia tribui , reii6lis caeteris Hypothefibus , ut a te poiitac 
fiint. £♦ G^ 



" 1 


— ♦n 


-^ 


A 




p— ^ 




- c 


■»• 




V 


■ ^-. 


" ,^ .; 


--.^ - — 


ll\ 


• ir I 











V ' - 



■e 



12 



10 



^ 



^ 





10 


5 


3 


3 


3 


8 


'n*" 1 








■ rA 


II3S'~" 




:j* r 


^ 


A 11 


: S^ I 


V 






" c 


iLZ^ - 


V 




— i. — «. 




■ "*p" ■ """ 


^ 











Ambitus ifti iieque progrelTuuin rationi, neque concin- 
nitati Cantus obelle videntur. 

Aloyf, Non partim mihi placet haec tua feflexio , neque 
reprobari poteft hoc tuum Paradigma* Verum primum , nem- 
pe meum , & naturae , & ordini , Varietatique magis confenta- 
neum efle, quis non peffpicit ? Naturae, & ordini, quia in il- 
lo pars Tenoris pulchre gradatim abfque faltu defcendendo mo- 
vetur ufque ad tertium tadbum inclufive , in quo Sexta repe- 
ritur , quam Nota mi in parte fundamenti pofita , prse aliis 
Confonantiis amat , ut jam alibi didtum eft , & iterato hujus 
rei rationem expianatius didlurus fum. Ponatur primo iila 
fexta Hypothefis : 

























s 


A 1 




— 






" 






■ 


6 
















u 










<> 




















.^ 






3 








'^* 1. 


^J^ iV 















Ubi Nota Sextam efficiens quafi de loco proprio ad im- 
pfoprium translata tcnenda eft » & in loco proprio fic is haberet : 



X 2 



W- 



84 Exercitii IL LeBio •/• de Nota contra Notarn in TriciniOi, 



^ 



Z^ 



IJlud C. crgo in loco proprio pofitum Triadcm harmoni- 
cam conftituit , quod translatum per Oftavam in acutum, C2e- 
teris partibus reltantibus , Sextam efficiat necefle eft. Quod 
vero tantum intelligendum eft, quando poft iilud mi^ fa fe- 
quitur , iit in exemplo : 



i!ZSE 



Si autcm illud mi alio faltare contingat , magis Quintam, 
quaai Scxtam defidcrat , ut in fequcntibus cxemplis : 











, 








.*■■<> 1 




z 


, » . \ 






V 




- 


_<v ■ ^ 




. 




















y 8 






*" 12 10 





s 



— ^ 



•^- 



10 









^d 






'^* 1. 






- 






?• <> ^ 






- 


A 












V 










__ 


\-<tT-. 


B 11 1 



Nunc eo , quo nonnihil reccffimus , redeundum eft 5 nem- 
pe ad rationem , cur Paradigma meum etiam varietati accom- 
modatius fit, quia in ilio, A. in Tenoris parte tanttim femei, 
in tuo vero exempio bis reperitur, tit videre licet : 



gzi-isi:- 



:5E=S: 



^ 



:^$z:h: 



Cui 



Exercitii IL LeSlio L de Noia contra tiotarn in Tricinio, §5' 



Cujus varietatis magnam rationem habendam efle, pro nunc 
& /emper tibi di^tum voio. 

Jojeph. Ne molefte tuleris , 11 quscram , cur in tuo pau- 
16 ante allato Paradigmate a partibus tam longe fejunctis prin- 
cipium fumferis l Videtur enim mihi , aiio quoque modo fieri 
potuiffe. 

Jloyf, Minimum moleflije, fed plurimiim obleftamenti mi- 
hi afFert fpe plena curiofitas tua* Nonne vidifti, BafTum il- 
lius exempli continuo gradatim afcendendo moveri ? Quam 
ob rem , ut partes , motu contrario f ibi obviam eundi cam- 
pum habeant, partibus a parte fundamentali remotis initium 
fieri necefle efl. 

Sed quibus exemplis Paradigma illud alio modo fieri po- 
tuifle demonflras ? 

Jofeph, Duo exempla , non demonflrandi gratia, fed, ut 
docear, adducam^ 



.lz.iz: 



±-^ 



:t^ 



ri^: 



- :::^::=$ 



z^: 



10 lo 8 



6 



■Es;=Ej~:EEE?:l 



=Sct±:i±± 



-♦- 



:3j=ri: 



S 6 6 


3 


3 8 


3 


3 


3 


3 


3 8 




D* ■ 




"~?V~ 


-^ 


r$:"~ 


.,__ — 




~tv~ 


^^- 


^- - 




^\-C xr 


r-^- 


-■■V- 




^ 


■ <v-" 


-^ 


^i/.— 




-p- — 

























Aloyf, Non admodum improbo exempla hsec tua. Ve- 
rtim vides , in primo exemplo, de primo taftu ad fecundum, 
omnes tres partes afcendendo, partim per gradum, partimper 
faltum moveri , quod abfque quadam inconvenientia vix con- 
tingere potefl. Quod hic accidit in parte Tenoris refpeilu 
Alti de primo ad fecundum taftum , qui lic fc habent : 

















A 


% 








V 
































"■ 



I 



Ex 



86 Bxercitii IL LeSiio L de Notd contra Hotam in Trici?jio<, 

Ex quo perfpicuum eft, fubiaca parte fundamentali pro- 
grellum illum vitiofum eflej quia non folum de imperfed:a 
ad perfed:am fit ambitus, iic loquendo , Verum^ quod pejus 
eft, nec illa Quinta Gonfonans eft, fed Quinta falfa. Regu- 
larum enim ratio non folum refpeftu Baffi , verum ctiam aiia- 
rum partium inter fe, ubi fieri poteft, quamvis in plurium par- 
tium compofitione non ita rigorose obfervanda eft ; ita ut et- 
iam iil Tricinio partium relpeitu 6affi ponderofas ob 
rationes nonnunquam ab eo rigore recedere iiceat, quod vi- 
dendum eft in prioris exempli penuitimo tacSu , ubi de Quin- 
ta in Od:avam finaiem , nempe de perfe6la ad perfeilam mo- 
tu redto fit progreflus , quia ajiter fieri non poteft» E. G. 



8e?e 



w-'^ 



:a 



Jofeph. Non poflet illud inconveniens pofita Decima lo- 
c6 OAavse evitari? 

Aloyfi Poflet quidem , fed videtui: per iliam imperfedtam 
non fatis ftabiiiri fatio & perfed:ionis , & quietis in Nota fina- 
li requifitai Alia ratio eft Quadricinii , ubi accedente Quin- 
ta, non obftante Tertia iilis rationibus fatisfieri videtur. 

Jojeph^ Sed quid dignum reprehenfione reperis in fecun- 
do meo exempio ? 

Aloyf Non quidem aiiud , quam , quod Sextse in afcen- 
dendo in Thefi nonnihii afperitatis habeant. Sextas in Arhfi 
venientes ( quibus in hac Specie iocus non eft ) utpote minus 
roboris habentes toierabiiiores funt, ut aiibi iatius dicetur. 

Jam ad exercitiurh pergamus. Ut autem intuitu cujus- 
dam formulac Speciei hujus confeftio faciiior tibi contingat, 
componam ego tibi primum exempium , quod pro trium par- 
tium ratione etiam triplex erit 5 primo ut Cantus firmus in 
parte fuperiori : fecundo in parte media ; tertio in parte fun- 

damen- 



Exercitii IL LeSfio L de Nota con(rd Notam in Tricinio. 87 



damentali ftatuatur, quod & tibi deinceps obfervandum erit, 
aflkmendo fuperius ordine praefcriptos Gantus firmos. 



Cantus 
Jirmus, 



^^ '$p ^^ ^ ^l-Jl 




In quo exemplo videri poteft , in omni tad:u , ubi nulla 
ratio alia vetuit , Triadem liarmonicam adhibitam fuifTe , ha- 
bita alias progreffiium , motuumque ratione fepius jam repetita^ 

Jofeph. Videtur tamen de leptimo t-a.diu in o6tavum in 
parte Alti refpeftu Baffi te non obfervafle regulam , quae dicit : 
de imperfefta ad perfeitam per motum contrarium. Tu autem 
per reftum progrefTus es. 

Aloyf, Re6te obfervas quidem ^ fed meminifl£ oportet , 
paulo ante me dixifl£ , quod ad evitandum majus inconveniens 
in Tricinio, ubi aliter fieri non poflet, nonnunquam de eo ri* 
gore recedere liceat. 1 

Jofeph, Memini quidem 5 fed videtur mihi , etiam obfer- 
vata illa regula refte fieri potuifle , fi de F. in BaflTo in G. acu- 
tum , permotum contrarium progrefTus inftitutus fuifl£t, hac 
ratione ; 



iii^-4- 



S 9 10 II 



"ZIT^ 



^M- 



-♦ 



^Ti^ 



^.■^ 



Y a 



Aloyf, 



88 ExercitiilL LeSiio L de Nota contraNotam in Tricinio, 



Aloyf^ Eflet quidem provirum ilii inconvenienti per mo- 
tum contrarium 5 verum non vides tali ratione duas limiles 
transgreffiones immediate lecuturas efle ? de nona Nota in de- 
cimam , & dc dccima in ultimam P Deinde in nono taftii 
pars Tenoris cum Bafl!b,ut vides, faceret uniibnum, qui mi- 
nus confert harmoniae , quam Od:ava , praeterquam quod in 
hoc genere Compofitionis abfque gravi neceffitate non liceat 
tranfcendere limites quinque linearum. 

Jofeph* In totum convid:us fum rationibus adduftis, fed 
fortaflis fic fieri pofTet ? 



^ 


A 










V 


-~^r~" 


A 




± 






-.y . . 


' 9 


' - 






■ 
















" A 


■V 


_ 


W A 




= V 






A(\*V 
























^ A 


^» A 






-V 




JJ,-^ - 




A 




m 






V 




w 








- , , 


1 •- 



Aloyf. Minus. Nonne meminifli , faltum Sextac majo- 
ris prohibitum efle f Quid judicandum de faltu Septimx ? quia 
naturali cantus faciiitati confiilendum efl* Jam Cantu firmo 
in media parte pofito exemplum faciam» 



n<^ 



% 4 

3C? 



♦ 



6 



A ^ •^^ ^^ 



^ 



::e$i:S; 



Cantus 
Jirmus. 



10 12 13 10 12 15 12 17 15 



10 15 



:e^^ 



:3Sr 



35: 



:2: 







8 


10 


8 


5 


10 


10 


10 


15 


10 


5 8 




II— , 
























; .. ( 


^ 
















" ' 


A. 




K 


• , 







-i>- 






A. 






■ — V 


^ 


— ._ 


A... 


. ,A- 


■i>- 




-.^-. 


A ^ 




_^ 


M 






V 


V 








V 




^ 


^-^"J 


■'■'■■ -3 



^ Jofeph. Quare in nono ta6tu Oftavam adhibuifli ? mihi 
cnim videtur, abfque impedimento, Quintae, live Triadi har- 
monic^ locum ibi fuifle. 
>' Y Moyf 



Exercitii IL LeBio L de \Nota contra Notam in Tricinio^ 89 

Moyf. Ita eft , potuifleC Verum paulo accuratius infpi- 
ciens, comperies Oftavam meliiis infervire Cantus rationi , cui, 
lut jam fa^pe dixi , & faepiiis dicendum erit , muitum tribuen- 
dum eft. Reilat adhuc exemplum perficiendum , in quo Can- 
tus firmus in parte fundamentali exiftat. 



::^ 



:=::$::=z 



JJl^ 



^irSiTrx 



SJ: 



'-^ 



:~^-- 



-^--M— . 



10 10 10 10 



K^ 



:^' 



-^ 



:izEHfe: 



■^- 



—-^- 



% 



-^- 



f^:::^::— JJ:::M: 



-i=ff 



8 

Cantus s:x:ii:: 
Jirmus» — ::^:z:: 



-tt- 



8 



u 



3 3 



4 



3 3 



3_ 5 

:|Z3: 



-S- 



Jofeph^ Nihil dubii hoc in Paradigniate reperio, praster 
taftum finalem 5 videtur enim , polita loco Quintx Tertia 
plus harmonix Hypotheli ilii acceffurum fuiffe^ 

Aloyf Reft^ quidem judicas. Sed qualem Tertiam po- 
nendam fuiffe putas , majorem , vel minorem l Si minorem , 
nonne fentis, ad concludendum finem non valere f Si majo- 
rem, aeque nihil ad rem : cum enim tonus iife confiftentiain 
fuam habeat cum Tertia minore , nempe F. abfque Dieli , qua, 
modulatione per totum Cantus firmi curftim aures afvet^, ne- 
fcio quid oflenfionis cx auditu Dieiis in fine percipiant^ Ideo 
confultiiis erit Tertiam omnino omittere. 

Nunc ad reliqua quinque fiiperftitum tonorum exempla 
componenda progredere , ea ratione , ut Cantus firmus in om- 
nibus tribus partibus , ut jam dixi , & feci , ftatuatur 5 obfer- 
vatis hucufque di6tis* 



Cajitus 
Jirmus. 




e-:-^ 



:^:$: 



^ 



■^- 



:3S: 



-^ 



::^:i:$: 



-^- 



:£Eri 



90 Exercitii IL LeSIio L de Nota contra Notam in Tricinio. 

' " — - r.. 

Jofeph, Non parum laboravi in conficienda claufula fi- 
nali. Ctim enim in Hypotheli pcnultimi ta6lus claufuk for- 
mali, Ef G# 



zt:^ 



■^- 



:xz^ 



•a- 



.JU 



SJ- 



locus non fit , neque tonus hic naturali ratione Quintam per- 
fed:am eo loco habeat , neque Diefin admittat , cujus benefi- 
cio claufula formalis formari poffit , ideo vifum mihi fuit , 
non alio modo, quam quo feci, finem pofle concludi. Non- 
nihil tamen dubius haereo propter Tertiam majore'm in Nota 
finali pofitam. Etenim recordor, te fupra dixifle, in fimili- 
bus tonis Tertiam omnino omittendam , ejusque loco Quin- 
tam efl£ ponendam» 

Jloyf. Valde prudenti ufiis es judicio de claufula finali , 
nempe propter peculiarem Semitonit fitum claufiilas formali ibi 
locum non efle, ideoque peculiarem etiam claufulam forman- 
dam fuifle 5 neque fcrupulum tibi moveat Tertia major in No- 
ta finali pofita, quod enim dixi de omittenda Tertia, intelli- 
gendum efl: , ubi fieri potefl:. Recle ergo judicafti, in illius 
exempli Nota finali abfque immediata duarum Quintarum 
confecutione Quintam poni non potuifle , ergo Tertiam majo- 
rem ejus loco adhibendam fuifle , quia minor propter majoris 
imperfediionis rationem minus apta efl ad concludendum fi- 
nem, Perge. 



r:3 



e-^ 



*"T~--r~r— T^ 



^i:::^ 



3S=: 



:]Sr 



:^_;;:^: 



10 



10 



10 



12 



Cantus 
jirmusi 



i=e 



■^- 



3S: 



-^-- 



,..„^ 



11 



10 



3 10 



^- 



■1 — —■" 



^- 



5 
S:=: 



■9-- 



3 



e 



^- 



^ 



T a i v^rv— t' 



=tEE-;e 



Exercitii IL LeStio L de Nota contraNotam inTricimo, 91 



: ±:x:^:p^zir$rx:^r: :r 



:=:^z:=:: 



i^ri^^-r-^" 



'A ^ *X.' 






;::e3:^ 



10 10 10 10 12 



10 



^ 



^ 



^ 



8 



Cantus r^4_-,^ 



jirmm. 



^-z:z±zr::^ 



6 10 3 3 5 



:i:!fz:z^::zt 



<iiM « . L I II « i Xi m ii I .i.— «XA 



:«::: 



Cantus jirmus^ 



:^z3e: 



$z::rrr: 



•^•~t~"^'^t"^^r:i~: ^"^ 



i:^ 






i^: 



:^^e: 



:i:^E:? 



^1:::=:^: 



i:^=::tSc::-K^r=;- 



-"^-S: 



-^^^=^- 



^-# 



r-^- 



:$=:■ 



rsr 



'♦- 



l-3j: 



^— - ^^^ -Tt- '- 



r^ I | . « *■■ - » « «.t,- 



:fc:T:i:ln 



^ 



^ 



¥^- 



:$_::_^ 



11:3:^ 



X i r ^ B 



Cantus Jjrmu. 


r. 










r— 7V-'l 








c 


■»"" 


.. . A . - 


^■^ 




— — 1 — 






._->^_. 


■ ^ 




/\ ,, -1 


K 


d-^ 


V 




:$ : 




. A. 


$ . 






■>j£r 


:x 3^ 


at- 






[ .J 




Li^stJ 


_^_ 








••"' V " 







Cf 


^ A. ^ 


r-:0-. 


















* -1 




■^— 




t^ 




. - . ._ 












M 


- 








::.a^"'". 










. 




• ^ 










^: 


. A 




A. 


. 


- "1 
















V 


;ij5-.. 


V 


.. f Ai . T 


.-.,v~^-.- 






















V 


i^ 



q:| 






ferpS? 



:i3S: 



1??- 



■€ 



A -■ 

\7 



r^:: 



i^ I. ,«fl .111 I lill !<■ 



^ 



■ <*ll 1« ^t^j^. 



r:T=Srr± 



'-^ 



•^» 



11:^ 



:5^q 



-9\*-> 



.^D^. 



¥:Jt}| 



ix»^Xiiwi*'il'm liJI.JllM'' IM T ^' I '— i 



Cantusjirmus^ 



<7 



3!^: 






*«^ I . / 1 u ^ ' iii^ J^w^»— <p»H -JU*— •ia*«.Hfl|a 



i m n i v »» * ! * ' 



A n ^ i wMm . y » 



"^ 



iiitfij ^wi iii *i ri I 



tm , ^ » ^ fl«^*t|p||vM»o«KAlM1l«'M*)- ' 



2 a 



C<?»« 



92 Exercitii IL LeBio L de Uotn contra Notam in %ricinio. 



Cantus Jtrmus» 



rja 



-^- 



^- 



-.-^: 



^ 



-^. 



.j.- i ii. ii f 



Se=S 



^ 






Ij^ 



::Se: 



t^::;?; 



■^ 






:=::t::r::t3:?:t^ 



l--"tt^+^----^^ 



D^:"-^-^-" 



:3:f- 



::3:^: 



:::3:^::::t5: 



Z-!^Z 



z'^: 






-^- 



■^ 



.,x.^„x i-a-u 



# 



^ 



-^ 



:: z^. ::a; ::$! ::i:: zir: irr 



3S: 



:3S 



S 






Cantus firmus. 

Iliii:^! 



:::^:i:::^: 



r^- 



■■-— --^- 



z::^:: 



:=:::: ::3:? 



:t~i::l:r:t:i::i=:hH~tl 



S^T^ 



e 






:^: 



:3:!::t^:::3:^: 



•S^. 



:$: 



:^ 



:^z: 



■♦■ 



,-. — ^_ 






Cantusjirmus» 



e-^--~-" 



T~^-T-^- 






— V.— -< — ^v 



=-e-^- 



-,^. 



:3=n 









-^ 



:=5.— ^- 



-^'^- 



.-tt. 






-^ ^ ... ^— 



-U- 



~T-^- 



-Z%ZT1JZ 



zzfzz^z: 



^ 



z-^z^ 



-♦--— 



^••^■^(^ ^^'^IPW^^^^lBB'^*"^^'*^ J"**^""" ^^■•^" ' 



"■9-~ 



Exercitiilh LeSiio L deNota contra Notam in Tricinio. 93 



-^- 






3r 



^ — ^ — ^ — A. — ^ , ^n 



-^-^ 



x.- 



Cantus Jirmiis^ 



■.izitr---±--~^ 



3: 



._ — i- 



^ 



3^r 



-<d- 



3: 



-^- 



S:g;H 



s^^ 



=te 



«J^lffXl«M< 



'-t' ' ■ -""■^^' '"^ 



-♦ 



-^ — 



:iziT3S 



z^ 






^ .. 



jC^i:: 






-♦ 



• H Ltr ::_: :z™: :i= z 



-^ 



•^ 






-^ 



^- 



::=$: 



— ^- 



rr 



c-^- 



■^ 



::=-:: :3 






p»,-^— — >^__. .-»,^_. .^-^ — 



Z5:t:$itr=^zt:« 



1 



Cantus jirmus. 



^^ 



iSC:i^::±=:3 



:-~::S5i::^:3S 



■ln ■|IH<I- 



rti^zti:t=2rt=3=iz^|: 



Cantus Jirmus. 



r^- 



sciri: 



r-T-^T-^ 



-^ 



3^11^=1 



=$: 



-3 



H-::| 



€z3Ez: 



■^ 



-^- 



1 i 



^ 



•^ 



:=i:=;:=3Sz: 



=x=::=35: 

















- - A ._ . 








;=v""l 












-♦- 




.V... 






r^ 




S5-7 






-A- 


<V 


-^- 




ri^ 






"i: 


^ <► 


.<y- 


V 




_\>- 






\? 


-.•O:-. 




■— G^-— ' ■ 










.<-•_..«-. 






,——«.-• 


= .^-~-; 


L, . 




94 ExercitiilL LcSIio L de Nota contra Notam in Tricinio, 



I fc XA 



=3SiT=tc: 



zzzntEr 



-^- 



«: 



Cantus Jirmus, 



^ 



:=:^z:iz :===:— 



-^- 



-^- 



.<^-. 



"♦-T 



-^- 



ErEE^EE?EEiE= 



TT 



^ ^. 



; : :i z:=z :r fi: :riz: :I3:^=: :=ir: := 



-^- 



-^-|-^-|-^ 



a- 






Jofeph. Ecce reliqua tonorum exempla , meo quidem ju- 
dicio eatenus bene fadta , quatenus Cantus firmi reftridiio non 
impedit^ Vertim nisi Cantus firmi neceffitas componendi li- 
bertatem reftrinxidet , multis in iocis compofitionem Triadc 
harmonica locupietiorem effici potuifle , exiftimo, 

AloyJ, Reoie fentis, atque ita fuo tempore in Compofi- 
tione libera, nulla Cantus firmi obiigatione rell:ric3:us onerabe* 
ris : fed incredibile eft , quantum utilitatis hacc exercitatio , 
nempe fuper Cantum firmum aedificando hujus Diiciplinx ftu- 
diofo afterat, qua fola, & ufu, & ratione inftruftus , ad ve- 
ram artis hujus cognitionem perduci poteft , quam exercita- 
tionem iterum, atque iterum, (faepius enim inculcanda eft ,) 
fiimmopere tibi commendo. 

Abfolutis primac Speciei exemplis , ad fecundam Speciem 
modo progrediendum eft. 

E X E R C I T I I II 

LECTIO SECUNDA, 

De Pojttione Minimce contra Semihrevem in Tricinio. 

TLIic loci in memoriam revocanda,obfervandaque funt,quac 
-■^ -*■ de hac Specie in Bicinio prascepimus , quaeque ratione 
Triadis harmonicas de Semibrevi contra Semibrevem in Tri- 
cinio diximus^ cum. hac tamen relaxatione, quod in hac Tri- 
cinii Specie in gratiam Triadis harmonicac Minima per faltum 
Tertiae nonnunquam duas Quintas falvare queat 5 E. G. 



Exercitii IL LeBio IL de Po/iiiom Minimce \ &'c. 95 



t- 



ff 



e 



■^ 



-♦• — 



* 



■=-e 



Si^ 



e-^- 



Quae Hypothefis in Bicinio prohibita , in Tricinio in gra- 
tiam Triadis harmonicse , ixt dixi, toieratun Pro formula 
tria tibi exhibeo exempia , ut reliquorum confedrio facilior ti- 
bi eveniat. 



Cantusfirmus^ 



;eE? 



•^ 



:=^- 



'^'^T-"^'rr"^~n'^T-"T^t^"^' 



— ^-1 



. — iy 



<tiz 



Ig^ssiiiiii 



-¥-^-^ 



:=13=r 



^-^ 



<}-t 



-^ 



:X?::: 



.^. 



•^ 



•^^ 



-^ 



•a-= 



j.^ 



.j.— ,- 



..^ — •- 



s — "^ 

Cantus jirmus. 

' _; _^ __^ 



:S: 



..S-,-. — LJL.. — L — «— J.. * X L [ . « ■> 



:$:x:t?r 



--+- — ^-f- — H 



"^ 



'•^--T-tr 



— • — "*•' — - — " A^— 



•^ ra~:: 



:e 



— ^ 



:$r] 



^-^- 



:i:35: 



•^ 



.,,^1: 



M(... hM» W^M^ I l ^^M^W 



■itl !■ > lll - l 



^^M. - ■■ - ■ ^^. 1« ll-l 

w 



A a 2 



b6 Exerciiii II. Le&io II. de 'Pojitione Mininiie , ^c. 




-Jiz 



3S= 



3S: 



--^- 



Cantus jirmus. 


r-^-1 


r -A- T- ^ 


. A -, 








R 


k-^r 


2E - 


- -A- - 




^" 


■ 


— ^- 


"iS 


/L_ 






V 


:_-^"-: 












-v^ 


'"' ■ 


• 



































: ,- ,., :: ... 






L; — j 





a-e 



i-^ 



iSSHltSSl 



r:$i^!:2±$: 



S^PSi 



Jofeph. Memini te fuperiiis dixifle , ubi de hac Specie ia 
Bicinio praecepta tradidifti , nunquam duas Minimas in una 
eademque iinea ponendas 5 proinde Ligaturse hic loci locum 
non efle : verum in omni trium horum Paradigmatum clau- 
fula finali , non folum Ligaturam , fed etiam ultimi exempli 
Notam finalem Tertia majore , quam non minus prohibitam 
fuifl£ recordor, terminatam confpicio. 

Aloyjiils. Probe quidem meminifti. Cum vero nulla fe- 
re fit fine exceptione Regula , intelligendum puto , ubi ita fa- 
ciendi facultas reperitur , quod in Bicinio femper , non item in 
Tricinio ufiivenire poteft , ut in praecedentibus exemplis haud 
obfcure videre eft , ubi in Ligaturae Hypothefi pofitis duabus 
Minimis folutis , aut Unifonum vitiofum , aut oftavam har- 
monia vacuam exiftere necefle eflet. Tertiam majorem in ter- 
tii exempliNota finali pofitam neceflitasexcufat, eo quod ibi- 
dem in parte Cantus Quintae locus non fit 5 quia pofita Quin- 
ta,duae Quintae immediate fe fe fequentes exoriturae eflent. 

Ex iftis exemplis conftat in una partium per totum Can- 
tus firmi curfum Minimas , in reliquis autem duabus meras 
Semibreves conftituendas efle , ita ut Minima^ cum duabus Se- 
mibrevibus rite femper concordent , habita alias motuum, re- 
giilarumque ratione , quoad fieri poteft. 

Age nunc fis reliquorum tqnorum confice exempla, obfer- 
vata triplici mutatione a me monftrata. 



Exercitii IL LeSIio IL de Fofitione Minimce , fifr, 97 





I I > II m» li -I 4 -" I- ril 



T-XT^t T^^t " 



^- 







Si 



•■^S-' 



Cantus Jirmus. 








<v 


^ .A. ^ 








^ 


/v 












\7- — 


- A 


. ..^ 


:M;:: 


r^ 


&--^-- 


-^— 


: ^ 


-^— 


, A 


^ — 


. 


.^ - 




> . : 


L-. J 


— —'- 


[ — — ._] 


[— ^*-- J 


[— -— — J 


L — -« — J 


L — . — ,-. 


L_ — ] 



















r -^ - 1 


>■ 




p _^_.^M._^ 


!;^ 




— . — . 


, — — .. 1 









■-^— 


-^— 


_$_: 


w 


^— J^ — 


— ^— 




.-— — \ — — « 


■ ^ -1 


■ ." 






,^., _^. 


,, _ ., __ 


^ — 1 


L— A?— J 




L— ^J 


L— 


— J 






L— _— J 









:i3Jr 



n !»■ ■ p ■ I r i ■-^i r t- ■■ "■-\l" ' '^ ""T' ■ ' " 



:^ 






^ 



-4- 



T^-5- 



;^Eppi|g|;gpip |ljgfe i^[; 



Cantusfi} 


^mus. 








r— A- 1 










T 1 












V 


:"]S"* 




■ A- 




a-.( 


• 


---^zz. 


-^-- 


Z0:z: 




--. — ■ — 




^ 


V 


— H- 












Li»UJ 


L....... — J 


\ •••• - -1 









Ca?7tus firmus. 



:±=i= 



♦ 



♦^ 



^- 






- vp-, 






Hl 



—Sdz^rtizj 



_, r-X^T-^ 



.^. 



^ 



X— :=:e=::: 



— -e 



jjp i^fg l 



*= 



-^ 



/^ 



' JtUiJ i» 



l^ 



-tas — 



B b 



C<«W' 



98 ExercJtii 11. LeBio II. de Pq/itione Minima ,- &'c. 



CantHS Jirmus, 



:;::S3i:;z?: 



=;;:^3^r 



ir:=:;i$ 



-^. 



■:^ 



-$; 



:z^:=^:i=:i«=::: 



t . . _. t I -t 

I ^ L_~— —- 1 - . . I I, — ' "t— ■ - ' — -—- ■LAr'- — -^' 



rr^T-^ 







^gpig pt^ifiiij^ fei 



Cantus Jirmus, 



ti-i?=^: 



^^ 



itc::: 



■:\z^\ 



tz-iz:r.z-sziz 



-^ 






:X^: 



az: 



fln 


H 


— ^- — 


— , — 


r-~ .»-, 


_— - 


-^- 


rXT" 


r^n 


P-^-^ 


tr 


A .. 


•3-1 


f -£ 


^» 










~"V_ 


^ A.- - 




A- 


. A- 


ri^ - 











..^ — 


— , 


... _. ^ 


L.-^.J 


V 


— "-^ ■" 




\Z, — «.J 


L J 


L~J 



: = zz^z^^. 'Z^-- z^z :_^ 



rjsrriir 



-^^. 



""^~T~~""' 



__r;:_ — :_^_;:_X^_ 



' ■ ' ' ■ I II 1 1. . — - 1 "W — »•* 






Cantus Jirmus» 



^^- 



-^ 



^h^z: 



■^ 



:3:^: 



'♦■ 



—+— ^^^t^- 



'^- 



jL^:ii_i. 



feii 



o 






p: 




ip: 






Exercitii IL LeBio IIL de Tojitione M.inim<je , ^c. 99 

Aloyf, Haec exempla in praefenti fufficiant, reliquos tres 
tonos privato ftudio pari ratione per/equendos tibi reJinquo. 

Jofeph. Plenum difficaitatis hoc Studium reperio , ita ut 
nonnunquam fere impoflibiiis mihi videatur progreflio de uno 
tad:u ad alterum. 

Aloyf Fateor, non adeo facilem fore harum Specierum 
confedtionem , in quibus necefle eft, duas minimas cum Se- 
mibrevibus in duabus partibus politis , obfervatisque obfervan- 
dis rite confonare^ quod fa6tu difficile , vixque poffibiie eft, 
nisi unum vel alterum tadium fequentem , antequam fcribere 
decreverim , anticipato jam mente conceperim , quemadmo- 
dum jam fkpius dixi : fed vix exprimi verbis poteft, quan- 
tam utilitatem , quantamque fcribendi faciiitatem Studioiis af- 
ferat h^ec exercifetio, in qua bene verfati fubiato poftmodum 
Cantus firmirigore, tanquam vincuiis laxati, liberiores Com- 
pofltiones quafi ludibundi conficere fe pofle exultantes com- 
perient. 

E X E R C I T I I II. 

LECTIO TERTIA. 

/^um idem progrediendi ordo in hac Tricinii Compofitione 
^^ nobis propofitus fit , qao in dandis Bicinii Ledrionibus 
ufi fumus , per fe patet, hancLedtionem efTe Compofitionem, 
quatuor Semiminimis contra Semibrevem pofitis conftantem > 
cum hac tamen difFerentiali obfervatione , ut quemadmodum 
Semiminimse in Bicinii compoiitione cum unius duntaxat 
partis Semibrevi, ita in hac Tricinii compofitione cum dua- 
rum partium Semibrevibus confonare debeant : obfervatis cse- 
teriim iis, no n fb lum quse de bpecie in Bicinii Ledrione dicSta, 
verum etiam iis, qux de Tricinii Speciebus hucufque prae- 
cepta funt. 

Jofeph, Nihilne aliud hic loci obfervandum occurrit l 

Aloyf. Nihil,nisi quod ficut in omnibus Contrapundri 
Speciebus , ita etiam in hac , maxima ratio habenda fit iilarum 
Notarum , qu^e in Theli coniiflunt. 

Jofeph^ Tentabo ergo , an abfque pfopofito exemplo 
hanc Speciem conficiendi facultas fit. 

Aloyf Placet. Sed attende , ut fi prima Arhfis Semimi- 

Bb S nima 



Ipo Exercitn IL LeSiio III, de Pp/itione Minimce , ^c. 



nima Triadem harmonicam conftituere non poffis , ici fecunda 
vei tertia efficere procures. 

Q 



?'"'^- pp^j p^B ^f^ii ^P 



Cantus 



Jirmus, .zS± :_ 



:=$: 



^ TT^ 




3^ 



u 




I .— . — . i i - — H — 



9^ 



^ 



^ 



—^ 



Contra* 
pun&um. 



• iffi^iiiSiiSii^ 



flr^EEi—: ;;z;trr: Ei~: r 



-t 



IK 



:i^ 






Canius ^^-A~ '- 

jirmus. zz4:i:rfci 



-^, 



-i — *- 



•^- 



■^ 



:6i||lg ^i p g ila 



1 — ^ — 


:: W- : 


<> 

111 1 

III 1 


:-:--^_. x« :: 



^:=± 



:^rii 



•^- 



:35: 






Exercitii IL LeBio IIL de Fofitione Alinimce , ^c. loi 



' 1 




1 1 


■"-<v" • 


A ""1 




-^-_ 


^ 


Hl^-=5— 


- ^ 




^ — 


■ ♦ • 





















^ 



Cantus 
Jirmus, 

Contra- 






n^j: 



pun^lum^ fl3i. 



Sz: 






:x:$irr::Mz 



i^ 



^ 



-^ 



t?:: 



:tt:i::; 




^- 



3Xz: 




Cantus t 
Jirmus. 



ir^s-^ 



3c: 



—^ 



::==$: 



— T— "«-^™ 



Contra^ S 
punBum. 



^^r 



Ct-^ 



scr 



j:t 



3E 



■«•- 






jg^gS ggp 



















-- A 




.__ 


«1 


^» . A 






'"~ V , . 






»♦ V 




A 




. S ■ 






.-..^.,.„- 


■-"V ■ 




— .H_^ 







































Cc 





3S: 



-Xr~ 



V. 



■ ■< I I »»*iini I 




-^- 



■fr " 




Aloyf, 



102 Exercitii II, LeBio 111, de Fojitione Minim(£ ^^c. 



Aloyf^ Ex his haudmale faftis exemplis intelligo, te jam 
haud mediocri quadam cognitione imbutum efle. Unde cx- 
terorum tonorum Cantuumque firmorum exempia privato ftu- 
dio domi tuae perfolvenda tibi commendo* C^ibus peraftis 
^x lubet, omnes fex tonorum Cantus firmi denuo refumi, at- 
que perfici poterunt , ita ut in una partium Semiminimae, in 
altera Minimae , tertia Semibreves ponantur ad fequentis exem- 
pli tcnorem. 



Contra- t 
pun^ium. 



i^iilMl 




——*——■' — - • - ' — »— iA._.J.-.. .,, — ' •' ■■'■ " ' - — — .--L — • l ■ ■ - — ^- — " -■ V — 



i: 



Cantus 



3-:-^ 



jirmm, 1113^ — ^ 



-^ 



::^ 



— ^- 



3S:zz 



—^ 



U- 




m 



r^- 



r:^ 



.,-—< » -li t Lll«- i J.-l '.-A-- L ' -. ■l- lt. J-^1 ' . ■ !- ■ "4?- 



n 



s^- 



'^ ! — g jaaeB-^CirTT-g-' 



-^ 



:^z:: 



-^- 



Quantum ornamenti , prseftantijeque triplex hsec figura- 
rum diftinftio Compolitioni Muficae afferat , vix dici poteft^ 
Quapropter hanc cxercitationem cum ca triplici, vel quadru- 
plici mutatione , qua hucufque ufi fumus, maximac tibi cu- 
rac efle, magnopere cuperem* 

Jofeph, Faciam , maxima quS potero virium contentione. 
Confilium enim tuum femper pro Icge mihi tenendum eft. 

Aloyf. Nunc perfolvenda nQbis rcftat 



EXER- 



Exercitii IL LeBio IV. de Ligatura. 



103 



EXKR CITIl IL 

LECTIO QUARTA, 

De Ligatura. 



'\m 



TJic in mentem revocanda funt , qux de Ligaturis in Bici- 
-*^ nio dida fiint, quarum efficiendi ratio in Tricinio mini- 
me mutanda , fed ad amuffim obfervanda eft* Ad rem perti- 
nebit mododocere, quemadmodum accedente parte tertia fb- 
cialis illius concordantia inftituenda Ht. Refert quoque hic 
meminifle , quod fupra did:um efl: j Ligaturam nempe aliud 
non eile , quam retardationem Notae fequentis. Unde Para- 
doxum lit : eandem tertiae parti tribui oportere concordantiam, 
quse omifsa Ligatura adhibenda fuifTet s quam veritatem fe- 
quentia Paradigmata perfpicuam reddent* 

Sine Ligatura^ Vff oi 



-e 



Ss: 



^- 



iT-Z 



;Ef 



3f 



3S: 



er:3j==± 



=tt=: 



Cum Ugatura. 



■=zil 



3S=p^ 



<J 



.-JL 



m 



S^I3? 



$;=H 



•mJL.^ 



^12 



im: 



:5r: 



iim 



•«*——• — ^ 






Cc 3 



Ubi 



I04 



Exercitit IL LeSfioIV, de Ligatura. 



Ubi clar6 videtur , utroque in exemplo eandem tertix 
partis efle concordantiam nihil impediente ligatura j quod 
idem inteiligendum puto de Ligaturis inparte gravi, livefun- 
damentali collocatis^ E. G* 



-c^^^ 


,_^_-. 


— 1^- 





r ^ .-' A , 


1 


. 


— \2 — 


—^-\ 


=-G-^ 


-^ 


-^- 


•^, 


_A_., 






T-?- 


■¥-f^- 


-■^-tK' ~-tv\ ■ ■ 


^r-f 


4i- 


:a3: 


$Lg: 



Hae Hypothefes , fiiblatis Ligaturis , ob Triadis harmoni- 
cae rationem , nisi alia ratio, nempe immediata plurium Quin- 
tarum confecutio impediret, fic fe haberet : 







/L 






" '■ ■ — • 






\-C 


» V 


"■■<v-" 


A 








\-K 


y 




— V 


.-J&.' ": 


A 






L~Mi-^J 








V 



• ■ 
• 


j^ 


-...A 












: c 


^' V7- 


— ^— 


A 








■-t 


/■ 




^ 


-A 


A- 






^ . 








V 



n* ' 


-^ 


. tr" 


_A 


1 




•^•r 


■>■ 




ir 


<^" 


/\ , 


c 


• 


















, 





Quod vitiofiim exemplum, nonaliuminfinemoculis,jo- 
fephe , fubjeci , quam ut in cognitionem venires , concordan- 
tiarum rationem a Ligaturis minime immutari 5 fed prorfus 
eandem permanere. 

Jo/eph. Ex hac tua aflertione Magifler, fcrupulus mihi 
oritur , quem , ni molefle fers , aperiam. 

Aloyf, Edic audaftcr* Longum etenim tuum hucufque 
filentium vix non in dubitationem me induxit , an , qux ni- 
hil interpellatus dixi , intelligeres , nec ne ? 

JofepL Si Ligaturae , ut diftum eft , nihil immutant , xqu^ 
primum Ligaturis conflans exemplum pauI6 ante allatum, 
qUjam fecundum vitxofum crit, rroinde, ficut in fecundo fe- 

motis 



ExeYcitii IL LeBio IV. de Ligatura 



105 



motis Ligaturis exemplo immediata apparet plurium Quinta- 
rum confecutio , ob eandem rationem, li Ligatura: pro non 
adjed:is habentur, nec primnm Ligaturis inftrudium exempium 
eodem vitio vacabit. 

Aloyf. Vaide mihi placet hoc tuum fagax argumentum , 
magnae attentionis tuae indicium. Verum ,. praeterquam , quod 
Ciarorum in arte peritoruin aud:oritati permultum tribuen- 
dum iit, qui primum exemplum approbant, fecundum im- 
probant , fcire te oportet , dum dicerem , Ligaturas nihil im- 
miitare y duntaxat de concordantiarum natura & eflentia, quae 
in utroque exemplo aequaiis eH: , intelligendum efle. Casterum 
maximam Ligaturis efle vim, poteftatemque falvandi,& im- 
mutandi quis ambigere potefl ? 

Jofeph. Solutum eflet hac tua diflindtione argumentum 
meum , nisi obftaret Ligaturae exemplum fupra in Bicinio ad- 
dud:um , quod iit impotens falvandi duas Odlavas , ideo tan- 
quam vitiofum rejecifli. E. G. 



a 



^ 



ti 



Sicut Ligatura in hoc exemplo non valet efficere , quo mi- 
ntis duae vitiofae Oftavas eveniant , ita eadem prorfus ratione 
in fequenti non valebit falvare duas Quintas ; 



/^ 



^ 






,Wi ^ M-«— LI 



:=:=3:e 



Aloyf Ad hanc tuam haud exilem objeftionem fblven- 
dam non ignorare expedit, multa in parte acuta^ quia per- 
ceptibiliore , magisque auribus pervia prohiberi , qux in par- 
te gravi, per gravitatem non nihil ofmfcata, nec admodum 
auditum ferientia > tolerantur. Acumen enim diftinguit j gra- 

Dd vitas 



io6 



Exercitii IL LeBio IV. de Ligatnra, 



vitas fupprimit, Deinde ut ad fundamentaliorem pervenia- 
mus rationem , difparitatemque , in memoriam revocentur , 
quae alibi de Confonantiarum perfed:ione diximus : Quintam 
nempe perfed:am 5 Oftavam perfe^liiorem ^ Unifonum perfe- 
d:iffimam efle Confonantiam 5 & quo perfediiores , eo minus 
Harmonix habere. . Porro compertum efl, DifTonantes ex /e 
omni Harmoniae amoenitate , gratiaque vacuas efle 5 fed quid- 
quid grati , blandique auribus exhibent , id totum beneficio fe- 
quentis Confonantiae , in quam refblvuntur , attribuendum ef^ 
fe. Ex quo perfpicuum elt , diflbnantiam in Quintam refolu- 
tam tolerabiliorem effe , quam ea , quae in Odiavam refolvi 
contingit. Unde mirum non efl, primum exemplum ut vi- 
tiofum a bonis Authoribus rejici , fecundum vero Contrapun- 
Ga praeceptis accommodatum probari. Denique quo magis 
Confonantia perfefta, in quam Diflbnantia refolvitur, ad Con- 
fbnantias imperfedras accedit naturam , eo faciliore excufatione, 
indulgentiaque profequenda erit refolutio. Nunc fi tibi fatis- 
fad:umefl, ad hujus Contrapundti Speciei cxercitium te ac- 
cinge. 

Jofej^h. Faciam , ut jubes. 




^ P^^^^^^^^^g^ 



Cantus Jirmus. f 

. =-_^ tL ~ 



-^- 



:::«:: 



TT 



e-:-7? 



<7-^ 



Tir::ir3S: 



■:^- 



_^ — ^_- 



zxc: 



--T--^- 



-^ 



-S- 



AloyP Cur in tertii taftus Syflemate in parte cantus, er- 
roris , vel potius dubii fignum pofuifti f 

Jofeph. Nondum memoria mihi excidit, primam Liga- 
txxrx partem Confonantiam efle debere : ego autem eo loco 
diffonantiam , nempe Quartam adhibui 5 partim quia ob ne- 
cefQtatem duarum Semibrevium ponendarum , aliter fieri pof^ 
fe, non reperiebam ; partim quia ejufinodi exempia bonis in 
Authoribus me confpexifle recordor. 

* Aloyf 



Exercitii II, LeBio IV, de Li^atura, 



107 



Jloyf. Valde laudabilis eft fcrupuius ifte tuus , quo ma- 
gnae attentionis tuae prodis teftimonium, Verum nihil refert, 
quo minus Hypothelis illa regularum rigori lit confentanea. 
Etenim quod did:um eft , primam Ligaturse partem Confonan- 
tiam eile debere , inteiligendum eft de illis Hypothefibus , in 
quibus pars fundamentalis lingulis taftibus movetur 5 non de 
illis , quarum bafis in manlione , ut dicere foiemus , & in eo- 
dem litu detinetur : quo cafii ligatura meris diiTonantiis con- 
ftans , non folum non vitiofa eft , verum etiam elegantiflim^ 
adhibetur,* quemadmodum fequenti Paradigmate demonftratur. 




-ezt^ 



:^ 



3^-: 



3Si: 



Quid alterum dubitationis fignum in fexto tadlu exiftens 
indicat l 

Jofeph, Non ignoro Septimam fibi Tertiam comitem po- 
ftulare ^ ego autem ibidem propter Cantus firmi neceflitatem 
Oftavam illi aflLciavi. 

Jloyf. Meminifle te oportet , hic loci nos in leftionibus 
verfari , & in il:udio , fingulis tad:ibus Ligaturam inferendi , 
non admodum rigori caeterarum concordantiarum inha^rentes, 
de quibus alibi & diximus , & didluri fumus. Aliud judi- 
cium ferendum eft de libero componendi genere , ubi nuUa 
neceflitas impedit , quo minus cuilibet diflbnantiae propria fua 
concordantia tribui pofllt : ideo Septima illa cum Odiava aC 
fociata tolerari debet. Nunc ad reliquas exercitationes. 



Dd 2 



io8 



Exercitiill. LeElio IV, Ae Lioatura. 



Z^ — ^--^- 



Z^Z 



: te::!::^!:!^-]":^ A 4::^ 



i:::^;:_i:i 



-^=::r^::=:^: 






fe ^g |;|i| g^^^^ 



T 



^^ 15- 



S^ 



^zz:^: 



-♦- 



it::^i::^::t:: 



■^n 



v^ T 

— 1^ — 4. 



Cantusjirmus^ 



Cantus Jirmus^ 






(— A— 1 


■ ^■ik«< 


<► 


r— A— ^ 










--^- 


-^ 


~~ts~ 


V 


.-^_. 




V 


♦ - 


-0 


■ ~d-'- 


:-^7--^~ 







— \z~ 


■■>-» 


„— 


1 II ■ 


-.-- MM»— — 


, 




.K — ■■ - 

T 



<7 



-^ 



^ 



•Mmt^mfmmm^fft^ 



-^a- 



3H 



»■111 li>i] liu,- 



G 



E^^^^^IHi^ijfeJlE^ 



^hyf. Quare in ultimi exempJi parte fundamentali ab 
initio unius taftus paufam adhibuifti f 

Jofeph. Quia Ligaturam ibidem adhJberi pofle , non in- 
venij neque alia ContrapunftiSpecie iiiud Ipatium implendum 
cxiftimavi 5 ideo paufse beneficio me juvare tentavi. 
/ Aloyf Non mihi difplicet induftria ifta tua. Interim 
tamcn lequenti modo fieri potuifTet. 



-- ^ 




— ^- 


, A .. 


' ^c 


^ -_^- ■■ 




V ■■■■ 


- K 


y 












^ 






!! ^ 




s " 




: c 


■*■ 






' C 


./ 




-AV 





C^^^l 







n i ml l I iiii »! 



i 



::♦ 



«i» j iii< n i 



m^ 



m 



Exerdtii IL LeElio IV, de Ligaturd* ' 



109 



Ubi Tenor in primo ta6lu bafis officio fungitur ; id quod 
iion folum Tenori, verum etiam Alto , imo ii poiFibile eilet, 
Cantui ufii venit i ita ut pars gravifTima qualiscunque iiia pro 
fundamento ftatuenda > 6c fuper eandem a^dificandum lit. Jam 
ad duorum adhuc t^norum naturali ordine fe fequentium exem- 
pia conficienda progredere. 



^.-4— L. 



^i^Q^ ^^ ir\-.jT\. ^^ /Oa ^ 






Xrzt 



•m^- 



Ca? 


7tUS ji} 


^mus, 

■ A - 


■ <y 


• -A- ■ 


, _^ 


- ^ 


r-^-1 


:_^_- 


:-3S_ - 




.zM 


y . 


V 1 




V 


— »— 


-— _. 










1 



-<fz. 



13?: 



-^- 



izt±=:fc:3S± 



■—^—-i^Mzz 



CdntUs jirmus^ 




^- 



.^^- 



i:z:r iiAizrrSciim:^ zri : 



-^- 






Sr^ 









-^ -^ - 



i:=:z:i:::r=:::i:3S 



i:=zzp=;r:n 



^-4-^—^— 



-♦ — ^^ 



_.-_^_ 



■♦--r-^- 



-q:r:$: 



T — 



i:^: 



m 



Cdntus Jirmus, 



i<t± 









^ 



— ♦ — 



-^ 



^ 



-::§::• 



fi fcli. IPI^I t »M m »^*— -H-^JU-^i- -^•■■,1 ■■III— I , — ■! W ^ 1 II I ■ 



^- f 



-^^.-t^ 



ii 



$: 




f=tt:: 



L_— U 



E e 



tio 



ExerchuIL LeSito IV. de Ligatura^ 



''ZL. L — XiJlIltlllt — I — — i— — . 



LlJ 






f 






Cantus Jirmus. 



fl:^: 



--S^-z±z~ 



^ 



♦■ 



-♦ 



rxrl-srJEidrzztizlEiEE? 



"i~Tr 






^# 



^- 



:$:=; 



— ^ 



^ 



r— zprzf— 



— —-0- A— - 



TT 



^a" 



•H 



e^ 



^iTiSr 



:^: 



=^i::i^r.:z:^i::i^.-z: 



:i^: 



=3iT~&— iT.:tA::T. 



i:^: 



:f^:;:az 



~T 



iiisiliiiiiii 






~ A " " A — 11 — ^" -^ — 



Cantus jirmus^ 



fl:$:^ 



Z3srrir::rirr:r: 









3Sr 



Cantus jtrmus. 



^?r$r 



-^ 



:ic: 



:3jr::: 



.$._:_:$_: 



-i?_.i_^_ 



33: 



1 



^7 



r$ri: 



3Sr: 






fc3EiE?:ii^S=^i=tf- 



.-:iiziiii_r:H:n 



;$:=^; 



e-:- 



-l„X--X-\2.-- 



iist-Tgisi 



'■»3" 



y^/q;)^^ in tantum cxercitia ha?c ad Harmoniae rationem 
claborata fiint , quantum ligaturae cum duabus femibrevibus 
in omnibus ta6tibus poiitse permittunt : neque enim liujus 
fpeciei ref(:rid:io Harmoniam admittit , omnibus numeris abfo- 
lutam. Prseterquam , quod hic potior ratio ligaturarum , ut 
jam j&pius diximus, habeatur^r quas tot diverfis modis hoc in 



exer- 



Exerdtii IL LeElio VI. de LigPturd^ 



tll 



exercitio refuitantes perfediam fui conficiendi cognitionem exi^ 
hibent* Quapropter exercitium hoc praecipuum Compolitio- 
nis ornamentum , fummopere tibi commendo» Id , quod me* 
liusfieii potuiflet, eftprimus exercitii ta(!^us , qui fic fe habett 



tiiziii:^: 



^ 



H- 



-^7 



— ^- 



D-:- 



i^$ 



$1 



Ubi inter Aitum , & Cantum occulta duaf um Quiritarum 
oritur confecutio , quae faciiis auribus perceptu in Tricinio 
evitari debet , quod fiet unius paufae pofitione in Alto , hoc 
modo ; 



t±:^zz:$z::=:i-: 



""■(T 



;!3eeee; 



3-: 



~G 



s¥M 



Jofeph, Simiii juvamine fum ufus in ejusdem exercltii Baft 
fi fexto tadtu j ubi feciis ulterius per ligaturarum feriem pro- 
grediendi poteftatem non inveni* 

Jloyji Induflriose faftum efl* Prsaeceptuili eriim de liga- 
turis in omnibus taftibus faciendis , intelligi non aliter debet 5 
quam ubi facultas adeft, Reliquos tres tonos pari exercitio per« 
curres, 

E X E R C I T I I II 

LECTIO QUINTA. 

De Contrapun^Io Jiorido* 

Loyf. Quid , & qualis hxc fpecies fit , ex iis , quae de ea iii 
Bicinio diximus , conflare tibi fiippono ; efle nempe Com- 

E e 2 pofi- 



A 



112 Exercitii IL LeSiio K de ContrapunBo fiorido. 

pofitionem omnium quinque fpecierum , pulchra concinnaque 
canendi ratione ordinatam* Quomodo autem reiiqoarum daa- 
rum partium femibrevibus conftantium , inftituendae iint con- 
cordantise) ex Tricinii exercitationibus hucufque ventilatis ti* 
bi jam innotefeere minime dubito : adeo ut his uiteriiis expli- 
candis hic immorari fupervacaneum exiftimem» Unde iine 
mora ad exempla procedamus* 




Cantus I 
Jirmus, 













A 




• 


—3 




!-""$ "^ 


-.. A- ^ 




"V 


■ ^' ' 




,^'-C 


^^'" 




- -^ ~ 


.<y ; 








; C 


" ^. 




-« , 






1 ' 




. . .. ».J 












" "" ■ 




'"<►' ■■" 


~^~ 










: r 


■» 










■-/ 


' K 


• 






<v 






. 


L-A_ 




.; 




. -^ -. 


t> — i 





g^g^ E JE^igpg^ 



t1~^ 1 


— 4- — , 


: St 


A 






: 




V 


— »11- . 


\^ ,— J 


L,«— 1 


— — ■ 


L J 


L — — „n 



' 1 


■ 


/% 


■ -x^ 


M_ ^ ■ 


•■ ■ "' -' — ~— 'T ' 


■ 


■ 


V 




.— .^ . „. 






A 






V 


L-S.-J 




-V 











Cantus ..- 1 ..-A- 
jirmus. .:."*^— 



-♦■ 



3S:: 



/: 



gl^^ggglp^-lg 



e-:- 



£7-^ 



i i w *l p Mi ifc ^mm0Bi99^^*=^m 



5 ^WJS^ **^^ ^*l' 






t*Ma«mvtmrmmm,«immfrtfV,pmmtmi.'-^.^»m 



k ' 

■ ■ — — -ll^l».»^ 

w„i .ini ' I ^ 



Exercilii II. LeBio V, de Co?itrapun6lo Jlorido, 



113 



T— « — ]-tn 



:«=: 



H^l^ 



:=z3S=r 



^ 



slMii 




Cantusjir?nus. 



n^ 



^:--^- 



=3:^=r=± 



-T-^- 





Dltjd 



Vw^ 



li ffly^ gg^ ^^^ pii 



Ca72tus ^ 


firmus 


t 






. 


- , A. , — , 


•• 


..«*. . 




9 












^. 


- C\.A 




IHK 


: /- V 


\ 


- i^L... 


-^ 








-i^^ 




^w 


=: ^^- 


V ' 


A. — 














. — 


. ■ ■ --^- 


— — — «. 


- ^ 


[-, 1 


»»i.__..-_. 




.J— ., J 


.->..«£ 



' " 


5n 


---1 




j 




r — 1 




A 


A ._ 


^ ' 






; c 


-► 


A 




A 






V 


s? 








K 


-^ 4 


V 


A 


- ■^-' 


/V 


— A 












— «>.^ 


Jj-. 




v ■ 




— ^ 


—■ ^ 











c^^ 


^///i firmus 


« 






--<V ,-1 


r A 








..- A, ., 




'" 


UMM.M* ■Mll 






V — 


A, > , 


..rt^ ." 


•M 


!:i 


i^ V^' 


A - 


<v 


_. A 








V~' 




H 


i/ 


^ 




-^- 


A. 












L — Hj 


-, 


L-_.i — ^. 1, 




V 








1 1— -^ 



ijgjaM gipgf aii gsfig 



■.czl^ 



v^ 



..© 



wr„ i»^ ^, iiiiii_. 



♦- 



35=1 



■^"■^■^^y 



Ff 



— «i^w» iiy j» « J i-< « »i|>i ll <l I J w iiw 



HM.J» .w»X«<lWH^^ 



Ct^^^ 



Exercitii IL LeEtio F, de ContrapunBojloyido* 

.^ ^ ^ 



Tz..--^. 



^ 



fcizzS^ 



m-: 



Cantus jirmust 



-^^- 



<EE 



-^- 



-^ 



._— X. 




3ii:gi 




Aloyf^ Sufficiant pro nunc hsec exempla : fi reliquorum 
quatuor tonorum exercitationes privato ftudio , & pari dili- 
gentia profequeris , perfeftam hujus fpeciei conficiendae cogni- 
tionem facili ratione adipifceris. Ubi animadvertendum , mo- 
tum obliquum ut plurimiim in quovis tad:u magnam labori 
huic addere facilitatem. Nunc ad Quatricinium. 

E X E R C I T I I IIL 

LECTIO PRIMA. 

De Qt^atriciniOy 

Sive 
Quatuor partium Compofitione. 
TJErfeiStam Triadis harmonicae rationem Tricinio, five trium 
-P- partium Compofitione contineri jam fiipra did:um eft. In- 
dc patet , accedenti parti quartae locum aliter non efle , nisi per 
duplicationem cujusdam Confonantiae in Tricinio jam politac 
cxceptis quibusdam diflbnantiarum Hypothefibus, alio loco de- 
monftrandis* Tametfi ratione intervalli , fitusque inter Uni- 
fbnum , & Odtavam maxima fit difparitas 5 refped:u tamen 
vulgaris denominationis omnino nulla cft : seque enim Unifb- 
nus, quam Oftava v* g. C. appellari , & Oftava fere Unifonus 
repetitus aeftimari confiievit. 

Itaque Quatricinii fiftema praecipu^ Tertia , Quinta,atquc 
Oftava conftabit. Ubi propter vitiofas progreffiones ( quod cre- 
briTLis contingit ) Oftava haberi non poterit , illius loco Tertia 
frequentius , Sexta rariiis duplicanda crit. Caetertim progref^ 
fiQnum, motuumque Regulae Libro primo praefcriptae , quoad 
~ fieri 



ExercitH IIL Le&io Z de Quatricinio* 



115 



fieri poterit , obferventur ^ habito refpe^tu non folum partium 
ad fundamentum , verum etiam partium ad partes inter fe. 
Dixi: quoad fieri poterit, quia nonnunquam neceffitas feret, 
aut ratio canendi , aut imitatio , aut fubjed:i rigor , ut Quinta- 
rum , vei 061:avarum cooperta confecutio toleranda fit. 

Interim quo mintis a communibus regulis aberrare conti-. 
gerit , eo perfediior refiiltabit Quatricinii Compoiitio. 

Jofeph. Per caliginem hanc orationem tuam perfpicere 
mihi videor. Unde ad rem clarius inteiligendam , uno , vel 
altero exemplo mihi opus eft. 

Jloyf Sequenti Paradigmate mentis tuae caiigo facile dif- 
fipabitur^ 



-<zz-^. 



z^. 



3_ 



^ 



8 






5 



8 



3 



8 



-e 



3 



^ 



4- 



3 
^ 



l-r-' 



^- 



■K 



Cantusjirmus, 
5 3 



< Etz: z£ :3S=: Eri :3^= :ii:- :± 



-^ 



5_ 



9-:- 



iy-^ 



■^^ 



Z^. 



^ .i^r 



t^zyiz 



Ne mirare , Confbnantias , vei intervalla compofita contra 
morem hucusque ufurpatum numeris fimplicibus notata 5 id 
enim haud alium in finem faciendum putavi , quam ut Con- 
fonantiarum duplicatio magis perfpicua fe oculis exhiberet. 
Hanc ergo formulam imitatione perfequere 5 Sc fi quid adhuc 
dubii tibi fiipereft , indica : fi nihii , hunc ipfiim Cantum fir^ 
mum , fingulis in partibus fiicceffive exiflentem folita mutatio-^ 
ne pertraftandum aflume* 

Jofeph^ Interefl ne, quaenam Confbnantiarum cuilibet tri- 
buatur parti ? 

Aioyf. Interefl vel maxime 5 quod tibi ex Tricinii exer- 
citationibus, & didWs jam innotuiffe exiftimo. Praeterquam 
cnim, quod ordine naturali, ubi fieri potefl: , quasUbet Confo- 

Ff 2 nantia 



Il6 Exercitii IIL LeSiio L de Quatricinio ^^c. 

nantiapropriumlibi locum vindicet, plurimiim refert circum- 
Ipicere , an a primi tad:us fiftematc taii modo difpoiito , pro- 
greilio ad fecundum, tertium, vel etiam quartum tadium inlH- 
tui rite pollit : ii minus , mutanda erit primi tad:us ftrudiura ^ 
atque ita coilocandre erunt Confbnantiae, ut ad fequentes tad:us 
commoda, redraque fiat progrediendi facultas. 

Jofeph. Qualis efl autem, de quo dixifti, proprius ille lo- 
cus , quem Confbnantiac fibi vendicant ? 

Aloyf Efl ordo ex divifione Odav^ harmonice inflituta 
produftus. Patet ergo ex taii divifione primo generari Quin- 
tam, ex ulteriori Quintse diviiionc Tertiam produci : qui ordo 
in Confbnantiis collocandis tenendus efl: 5 nisi alia , nempe in 
fequentes tad:us progrediendi ratio , quod frequentiflime fiet , 
impediat. Subjicio exemplum, naturaiem Confonantiarum 
ordinem exhibens : 



rt 



— ^^ 

Vides primo loco Quintam pofitam , generatam cx Oda- 
vse divifione : Secundo Odtavam per fe exiflentem : tertio Ter- 
tiam, five Decimam per Quintx divifionem produdam. 

Jofeph^ Secundum fiftema hodiernae noflrx Claviaturae vi- 
detur Tertia primo loco, atque ante Quintam efle ponenda, 
proinde Quatricinii fiftema fequenti ordine collocandum* 



— ^ — 

Jloyf Videtur quidem , fed re ipsa non eft ita j Nam 
prseterquam , quod ordinis judicium a Divifione , non a Cla- 
viaturse difpofitionc fumendum fit, accedit , quodTertia inlo- 
co gravi, proximoque parti fundamentali pofita confufum, 
& obfufcatum edat fonum 5 atque quo majores fuerint termini, 
five numeri intervallum aliquod conftituentes , eo acutiorem 
ejusdem intervalli fore fbnum : inde quoque acutiorem fibi 
vendicare locum. Porro termini conftitutivi Quintac fLint^ 
2. 3. qui per Additionem uniti dant. 5. Termini vero Ter- 
tiae funt 4- 5. uniti faciunt* 9* Inde naturali ratione Quintam 
m graviori , Tertiam in acutiori loco ponendam efle conftat. 

Per- 



Exercitit IIL LeSiio L de Quatricinio. 



lij 



Perge nunc, li nihil dubii tibi reftat, ad reitantes hujus, & re- 
liquorum tonorum lucubrationes , omnium tadtuum ergaftuia 
circumfpiciendo , comparandoque partes lingulas linguiis , ne 
quid regulis adverlum obrepere contingat : ad qiiod perfi- 
ciendum magna circumfpediione opus eft 5 ubi animadver- 
tendum , ut non fblum partes cum Baflb , five parte fundamen- 
tali , ver^im etiam partes mediae inter fe ad regularum tenorem 
rite concordent. 

Jofeph, Ex pri^cedenti Quatricinii exemplo comperi , in- 
ter partes medias nonnunquam Quartam evenire, quam difib- 
nantiam efle ftatuifti , quamque prohibitam in Compolitione 
meris femibrevibus conltante afiirmafti 5 quod absque (crupu- 
io praeterire non potui. 

Jloyf. Refte quidem. Verum recordandum eft , natn- 
ram Confbnantiarum , diflbnatiarumque habito refpedtu ad par- 
tem fundamentalem metiendam efle 5 quidquid inter partes me- 
dias inde eveniat : modo aiia abfurda , ut confecutio duarum 
Quintarum , aut Odtavarum evitetur. Cxtcrum attendendum 
cfl:, quo contra6tiorcs in angufl:um partes, eo perfeftiorem re- 
fultare Harmoniam , juxta illud : Vis unita fortior. Si quid 
ardui tibi objicietur , ut fieri fecus haud poteft 5 cogita ad vir- 
tutem per afpera afcendendum efle : neque Athletas absque ad- 
verfario ad Olympia defcendere 5 Indefeffb fludio, conilantia, 
fcutoque patientise in certamine opus efle. 



^Cantus firmus. 




z3S=ir5=T — ^ 



~S= 



^T-^-T=5£=Tr 



— ,M---- 





M- 



m 



•^- 



•^-- 



.^^. 



— ,«— ■«^.»x- 



-^; 



3S: 



T-^- 



■-^- 



:x 






:3: 



=3S-:=ir 



•♦■ 



-^ 



■d- 



« — s- 



^ 



-k}r^ ^ 



Z^. 



3S: 



3Sr 



_,-.^ 



'— i\ -^ 



__::;_^::; 



Gg 



:•§-$— 



fi- 



llS ExercitiillL LeBio L de Quatvicinio. 



i? 



Z^ 



Z^. 



r^rr^: 



ty 



^-4— {-_'_S — f. 



<V±- 



^^ 



-^ 



t 



-^- 



— ^- 






,_^-. 






n 



Cantus Jirmus^ 



_^i__- 



^^ 



^ 



tr3S-.i_^: 



^- 1-^ - 



z::^z;z^-: 



— €-^i-^-f-- — 



^^«H- 



^ 



^iti^iiiizztiz^:^- 



■ n 



3 



i^F^ 



i^:^: 



^: 



ii:rk::|=;; 



:3r: 



i:?: 



^- 



>^ 



:x:$: 



--a- 



TT 




it?:rT~^^' 






it^qr^ 



^-T-^-T ^ 



ixiar: 



B 






=-e 






-^- 






-.^ — ^ 



Z3^ 






— s- 



3-;i 



ei^iiri: 



i;;i:$ri^ 



•^- 



-^ 



3^ii: 



— ^— 



nr 



'Cantus jirmus^ 

Jofeph. Non fine haefitatione in primis duobus exempHs 
partem Tenoris contra admonitionem tuam ita Baflb appropin- 
quavi, ut Tertiis in gravi confiftcre plerumque contingat j quod 
feci , quia aliter fieri pofle , non inveni , propter neceflitatem 
Cantus firmi in omnibus quatuop partibus collocandk Qua- 
propter ea cenfurae tuse, correftionique fiibmitto. 

Jloyf, Verum eft, ftantc Cantus firmi neceflltatc, Para- 
digmata illa exercitii gratia tantum inftituta fieri non potuifle, 
ieciis res fe habebit , ubi inventio k proprio arbitrio tuo depen- 
det. Quantum autem utilitatis exercitia haec Studiofis affe- 
rant, fiiccefTu temporis admirabundus comperies. Duorum ad- 
huc tonorum exempla fblita quadruplici Cantus firmi muta- 
tionc perficienda reftant. Perge. 

Can« 



Exercttii IIL LeBio L de Quatricinio, i ig 



.Caiitus jirmus^ 



TX-- 



^7~~- 



-^ 



3jr 



^-T-^-T-r-T-^Z 



-s— 



t* 



^ — ^- 



- -♦- 



~3}F~T:.. ' '"'^TT"^ 



H"a 


■:;■:.:;'■;.; 


1 


r 1 




p-— — , 


1 


f-^ 


f-^— 1 


r 1 




i"^ 


=-t 


^ xi$ 


-^- 


-^ 


tV 


-<v 


-♦- 






-^- 


'^rx~z.. 




- - - 1 


— — — ^ — — - — T — *-" — 1 — — ~— r — — — r- '• — 1 — — — *T — ■■' ' ■!•■ " T 




9^7 


- :<v-- 


-^- 


■ -A -. 




r — ^—— — 






— . — 


/\ ■ 


1=^' 


•— 


■ "t 


• 




V 






L_j 






V - 






. ■■■■J- ■ ' 






Li:^j 


Li^l-J 




^ 


LijL^ 






U 



r--T~ 



e-^^-^ 



:i:i:c::z^ 



•^- 



iiSz; 



::i:^i. 



-^- 



Lantus jirmus. 



:!* 



i=::=:ir:r^r 



-.$ — 



~^-T-«- 



^rpsrpra 



=ls:rSE 



♦- 



ir '" ' y*' 



.^, 



^- 



— ^ 






nii^irz^rz^r 



na: 



^:e~S^=: 



" t$zE3r"i:t 



r-^-i T— 



-^ 

















<^ 


<y 


^ A^-i 






. .A 






L-:ft"": 


' -t^":" 


'-'~^.^ 






— ^— " 


M 


"~^ 


1 Y" ---^ - 


$: 


: % - 














"W ~ 


" 


l ^^ _ 




















' 


: 








L 






,-. . 






' '■"" 


f ■ 








"^-4 














V 


..,, , .. 


A 






tJ-^ 


"* -Ni/.A,., 


r^ijF^' 




-^ 


,-^. - 








--.ii- 


-m^ 




^' 7^"V 




,.-^ " 




. $ 








a 




L 












1 






^ 


H- 

Cantus jirmus. 




r ^ V4 _ 


ii:l 


A., „ 












V 


A 


::^:: 


a - 




■\T 


■ Au,.,. 


<> 


■ A 








V 




M 




• 


V"" 




■ V ■■ 


-A 


















' 




V 1 












r^ 
























,-■,1 ■ 






— — — — 


.— , 


■ ^ri^^^^^ 


^" , 


lA 


— -^ — 


'"^ 


A . 


.A 


— — — 


— ^— 






. M>9 


— Sr- 


— ■^-•- 


L-A.J 


-jOu.. 


■ V 


V 


.-J>- 




"* '"'V '^* 


j^ 



120 ,. Exercitii IIL Le&io L de Quatrichiio, 






■^ 



z^: 



:te:=l- 



^-f-^ 



t 



^ZZtFI 



±^7-^ 



-i. 



?e;e^ 



:t^. 



^- 



r:^-^T 



-^l-^' 



:=:$= 



:^i: 



^— -M--- 



Cantus firmm. 



Cz± 



-^ 



:^==^: 



:$: 



:t^i: 






.^.. 



"-"^- 



^i±::z-^ 



^. 



E^E^Ei 






^- 



.—.^- 



;-^ — -^ 



ri^z:: 



... 



■- — '-«" 



'Cantus Jirmus, 



)±:^-±±zf^z 






zlrAz^^z 



'lz.m 



l<~^ 



-^— 



<^_ 

.i^z:::: 



-^-Tiii: :i^=: ::3:£rT-x:"+-~-t-— i- 



^ :^zt:fci:::^t: 



:tt=: 



•!■ 



■■-^?=^::3E — xi; 



-^.. 






ESS5rffl5rESEdE?E 



-^-i-^- 



■■ 



S^e 



3J- 



z^: 



^- 






l 



^- 



■^- 



lizzzxzlzzzjz^znzzixzzzizzzziz — e 



-^^ 



^ 



r- — ; 



e-^— -»- 



Ct-^ 



♦- -0- 



S 



::r:Tirr 

::^:i:$:ir^:: 



-i: 



tttr 



iX^: 



:^ 



-^ 



Cantus firmus. 



'<7 



•^- 



-^. 



^' 



-^'~r- -tv- -♦ 



-^- 



■^- 



-^ 



■^- 



Ei 



■-♦ 



V ^ 



3j=~i: 



^.-ii 



e- 



z^.~^z 



:W~ 



-^ L-,X-X^^- 



:S^ 



-^^ — ^' 






x^* 



■.t^: 



-st- 



Exercitii IIL LeBio L de Quatricinio. 



121 



r 



:iS: 



-•^— F-^- 






:5tr: 



-ffrrnsz 



-$: 



:3J= 



Es^3ikE&:f=S 



,1. 



:e^ 



-^ 



:3r::: 



:z5=:i5--*z::i?r::3S 



z3J::zii::tt:::: 



?3Ei: 



^ 



-^ 



^ — ^ 



-^ 



■^4=^=tef-^" 



Cantiis jirmus. 

r 



f 



irxizisz-i 



-^ 



1 — l---i-<^ 



:$=: 



ri:^: 



-■a- 



Hsec cxempla utcunque bene fadlra fiint : ncque immutabi- 
lis Cantus firmi neceffitas adhiittit , ut compolitio talis ad 
motuum, aliarumque regularum rigorem ad amuffim elaborari 
poffit , ut facile fit in compolitione libera. Reliquorum trium 
tonorum exempla pari ratione quadruplicique Gantus firmipo- 
litione perficienda fimt. 

E X E R C I T I I III 

LECTIO SECUNDA, 

De Minimis contra Semibrevem. 

TJic in memoriam revocare necefle efl: , qux fiipra de hac 
-^ -* Contrapundii fpecie in Tricinio diximus 5 quac omnia in 
hac Quatricinii compofitione quoque tcnenda func : neque alia 
diflferentia cft, quam quod ibi duae Minimae cum duabus femibre- 
vibus , hic vero cum tribus concordarc debeant : obfervatis de 
caetero, quae de Quatricinio Notae contra Motam difta funt : 
quantum tamen reftriftum hujus fpeciei ligamen permittet* 
Ad exercitium cxemplorum perge. 



Ht- 



122 Exercitii IIL LeBio II, de M-ijiiyiiis co?itYa Semibrevem, 



Cajitus Jirmus^ 



:^ 



;;z:iz::i^: 



iziz$rTi^rriii:TZ3:?i:: 






■ziiifccz: 




:3; 



'tz:z~zz:z%z 



:zz-^: 



:z^: 



-^-r-^- 



^■^-—^^- 



— «"-r- 



SliSiSliiiiiiiii^ 



1 



3-H 



-^;-» » -;^ 



\5— -^ — 









^ — ^ — ■- — g— [ ■ 



3S- 



e- 



g 




a da jlflirf^ 



:i:T::f:r:x$i 






-ii 



Cantus jiYmus, 



^--^--^-^^^^ 



-^- 



Z^ZT 



.^^. 






i:^i:r::^r.Ti: 



E»Eff 



izrizrA^z' 



rt^: 



r$: 



•^— ■ 



■^ 



-^ S 



1 



t=:l:i: 



:^: 



r::zi^= 



:=:^=;:z-=::z:i:^: 






-♦ i--5--. 



^-T-^- 



-^: 



^^,^Jz.,.±.^^^ 



_^„ 



■^F— R 



:^ 



SE? 



z^: 



-^- 



tziz^:: 






^ztiXifzttiH 






^ Cajitus jirmus, 

E?EE5^ 



m:^=?E 



f 



— Y — 




-M 



♦ 



rc: 



i-irizc: 



-♦- 






IS^i^^liiii 



f 



'& 



Exercitii III, LeSlio 11, de A/li7iimis co?itra Semihrevem^ 123 



^ =#-^r:?: 



i^- 



3: 



r:izix$:iiM: 



i|=Egl|p^ 




:::€zzir:-t-::=i:^z::z:^; 



ir:::=i 



^_3S: 






^ ^ 



Cajitus jirmus^ 



=^*-G-^- 



^ 



i=::zSr, 



Jofeph. Difficultate plenam experiorhanc Contrapun<5ti 
Speciem, ne^ ulia difficilior hucufque mihi vifa fuit, ita ut 
penultimHin ea lege nullo modo profequi potuerim. 

Aloyjius. Ita efl» Verum hujus rei gravitas oritur ex 
obligatione ponendi duas Minimas contra tres Semibreves : 
non alium in finem infiituta , quam ut concordandi fcientiam 
adipifcaris , teque cautum , circumfpedium , & attentum in 
ftruendis Concordantiis reddat. Inde mirum non eft , in qui- 
busdam Hypothefibus profequendi facultatem non reperiri : 
neque in ullo libero componendi genere ufiiveniet , ut tanta 
tad:uum feries hac lege protrahenda fit, Non enim usus,fed 
exercitii gratia led:iones hse adinventx funt : quemadmodum 
Syllabizzatio a legere fciente non ampiius prafticatur j ita 
quoque Contrapund:i Species ad addifcendum foiummodo 
praefcribuntur. Castera tonorum exempla domeflico ftudio 
tuo committo. 

E X E R C I T I I III. 

LECTIO TERTIA, 

De Semiminimis contra Semibrevem. 

QXXx hujus Speciei requifita fint , ex iis , quae de hac in 
. compofitione duarum , triumque partium , did:a funt , pe- 
tantur : adeo ut hic nihil aliud addendum fit , pr^eter Concor- 
dantiae difparitatem. Quemadmodum enim in Bicinio Con- 
cordantia cum una Semibrevi , in Tricinio cum duabus infli- 

H h 2 tuenda 



124 Exercitn IIL LeBio II, de Semiminimis contra^c, 

tuenda eft : ita in hac Quatricinii Compoiitione quatuor Se- 
miminimae cum tribus Semibrevibus juxta Harmoniae regulas 
aliundc tibi notas concordandx funt. Exemplis res clarior 
apparebit. 



[g ngf rpiiiglg ili 




Cantus Jirmus, 



:i:ii 



J 



m 



=3$=: 



^3 



U 



3^ 



e~^ 



♦■ 



::zi3S: 



A. 

3S:: 



^ 



i^ 






^ 


A 












\7 


— A 


A 




■ 


> 






V 


i 














> b 








. ■■■ . .' — 


-_..,. 



B. 



-^ 



g 



/ 



^"" ' A 














y%.. 




H 




<v ■" 


V 




h4 


... 






i^ 





Jofeph, Quare ( pace tua Magifter interrogo ) in quarto 
taftu Tertiam duplicafti ? Videtur enim pofito, loco unius Ter- 
tvx, Unifono in parte Tenoris fequenti modo fieri potuifle. 




:--F — -f — 



e-:- 



r^: 



i 



Exercitii III ^ LeBio IIL de Semiminimis contra ^c. 125 

Aloyf, Refpondeo , potuiffe quidem 
ita fieri 5 verum praeterquam , quod U- 
nifbno in Thefi poiito Compofitionis 
plenitudini haud parum dematur 5 ac- 
cedit , quod Tertia, feu Decima in par- 
te Cantus utpote vagabunda, manca fo- 
ret p quia non continuo audiretur. Quid 
fecundum dubii lignum B. indicat ? 

Jo/eph. Videtur progrelfio ilJa inter 
Altum , & Tenorem vitiofa , quia de 
perfed:a ad perfedlam motu redlo pro- 
ceditur. 

AloyJ. Dico , progrefljonemillam ob Semibrevium necef^ 
fitatem afiter fieri non pofle , ideoque tolerandam efle , qase fa- 
cilis emendationis foret , ii Tenoris Semibrevis dividi fequen- 
ti modo poflet. 

Quod etiam de priorum Spe- 
cierum exemplis intelligi volo, 
in quibus multa reperiuntur , quae 
abfque Semibrevium neceflitate 
tanquam vitiofa rejicienda forent. 
Nunc ad reiiqua exempla variata 
Cantus firmi collocatione progre- 
dere. 



rsizzzM 




e 



♦ 



:^=z:r::=z\v 



ISiiSiiiiii 



±~ — »- 



-■^ 



m. 



^ 



^ 



:^ 



3^-7? 




=i=]:=i^: 



•^- 



:t? 



'V- 



Cantus firmus. 



li 



126 Exercitii III. Le&io III, de Semiminimis contra &'c. 



r=jS: 



L 



S-rr 



:ix:^zrp."Hr:t: 




^' 



$1=1 



■^ -^ 



n 



• ' P ' T ■■ ■■■■ A ~ T . I T"** — *Tr " " ' 



Aloyf. Egregium, Joftphe, hoc excmplo profedlius tui fpe-* 
cimen dedifti : quo prodis, nihil ex his,qu5e per tot Ledrio- 
num curfum didia funt , memoria tibi excidifTe 3 quia prima 
Semiminima ad Harmoni^ completx rationem pofita , cum 
reliquis tribus hinc inde vagando plana via in fequentem ta- 
<5tum ingreffus es, caeteraque Harmonise , fpecierumque prx- 
cepta rit^ obfervafti : quod fit , quum Thefis , five cujusvis ta- 
d:us principium completa Harmonia , id eft, Tertia, &Quinta 
provifum eft, Perge* 






tiiz=:5: 



-♦ ^ 



7— --^— TV^ 



Cantus Z 



Jirmus. mSt — 



:r:$; 



z^— 



V:±==X=& 



^ 



i^iifiiMiiii 



3-:- 



^j— ♦• 



:.:$; 



■♦- 



-i 



«VWWtfpMMa^iinnaMi, 



w^t uHFi— iiw iw<A *!■»! '■*^ai^ 



■:^ 



JExercitii IIL LeBio IIL de Semiminimis contra ^c^ iij 



:3S: 



iir^zzizix^S^zrrzSz: 



±—-^^:: 




- — ^ 



^— 



MHM*MM»M4MM«Plii^ 



■^ 



rs^: 



Aloyf. Quid fibi vult illa Litera A. in cantus fecundo ta- 
&M pofita ? 

Jofeph^ Non nihil fcmpuli mihi movet progrefllo illa de 
Confbnantia perfefta ad perfedtam motu redro > id eft de Quin- 
ta ad Od:avam : eo magis , quod partibus extremis evenire 
contingat* 

Jloyf* Jam paulo ante dixi , iterumque repeto , fimiles 
progreffiones fubinde neceffitati Semibrevium condoriandas 
efle : quippe quum ne in iibero quidem componendi genere 
femper evitari poffint : qux tamen in partibus mediis , quam 
in extremis , ut redte animadvertifti , toierabiiiores erunt* 



T. -—_]—- II 'II ■■!■ 



35=:: 



w«a— ri ^w^^T* 



35= 



■<m--Xk 



Cdntus 
Jirmm. S 













r . ■ A 




/ 


— 5 




■■'■<► '.; 


~ A. - 




y '- 


: :jS'"".: 




.- c 


" ^ 




V 


" ^ - 








- l 


•_ , 














. -.— _< 

















i 



^-^- 



3S-: 



r3: 



;2 




li 1 



rr$ 



128 Exercitii IIL LeBio IIL de Semiminimis contra &'c. 





^- 


r.„ ./L- -n 




w 




::. .<> 




V 


" x-^ ' 


W 








, 




















" 












<> A 




^ 


-_-i^ 


A 






> 






^ 


: {J: . 




. M — . 
























A, 


" 












I A 




- ■ iV- 


. -A 


M 


_/. 


s,> 




V 


V 


'-4 




, 


:-_-t^„_J 


, .^, .^ . 


_ . 


, . „. ■ ■■ ,■ ., 






g||jSi^3E[i 



Jofeph, Litera A^ in Tenoris parte poiita denotat , ob ean- 
dem rationem ante didam a communi regula aberratum efle ^ 
quia traniitus iit de Confonantia imperfedla ad perfeitam , nem- 
pe de Tertia ad Quintam motu red:o , inde etiam ob ejusdem 
neceifitatis caufam toierari pofTe exitHmo. 

AloyJ, Redie exiftimas. Perfpicuum enim eil, ilantchu- 
jus Speciei rigore , meiius fieri non potuiile ; defeftumque il- 
lum eo difKciiiorem ^Sz perceptu , quia in parte media exirdt. 
Nunc alterum tonum , E, la, mi , ob Quintx defed:um omni- 
um difiiciiiimum fa^tu , me prxfente pari ratione perficias* 
Casteros domi tux iucubrandos tibi committo. 



ii^^MiSligi 



-v^ 



Cantus 
Jirmus, 



1:1: 



z^lzrK.'^'. 



-^- 



^ 



^ 



■^~:: 



^- 



E^=J3 



^-^ 






;$=±=i: 



-:^ 






Exercitii IIL LeSiio III, de Semimijiimis contra &c, 1 29 

iiiiiliiii-Sii 

^ — T — e— T— r— I— Ts:i; 



W^m 



-^- 



:z.z^: 



:«-;:: 



s-: — ^- 



t — 



3!^=:: 



T— ♦- 



Cantus \ 
jirmus, ^I 



-/. 



e 



=t?: 



•^. 



^- 



iiliiiilMigli^ 



m. 



^ 



:=3;^: 



— ^— 



5 



•=-e- 



-$=— 



■■^ — ■'■ 



SE=i:=±::d? 



S 



.i^ 



»- 



P=tt=|[ 



iSpigl 




^ 



— >. 



isa 



■J — ■*■■ 



Kk 



itt: 



•■■•— "•fH" 



rr-T^^ 



130 Exercitii IIL LeBio IIL de Semiminimis contra &c. 



-e 






:::zr3:^i::r 



^^ 



Cantus 'ZZ- 



Jirmus, ;=-ti 



/^ 



— ^ 



-iV 



i^iiSiiiiiisii? 



B^- 



e 



♦ 



■:t 



:SzzTZ=^: 



i3t_ 



^ 



^— ♦- 



■%~:—-^. 



■^S-I 



— J5._._t 




■■ 



^ 



€r-^- 



-^^ 



lizif:: 



Cantus 
Jirmus. 



-^ 



A— -T 



3S=zr:=:?:z=lz3Szi:: 



^— -T— ♦— 






^ 



A. 



-t^zzizz^zzzTzz-^zzi^ 



-♦ 



i:^:^ 



^ 



i;^— . 




glMiifg 



~3E 



Exercitii IIL LeSiio IV^ de Semiminimis ^c, 1 3 1 

B. 



r=:-~$: 



::^- 



rz^: 



■m^- 



I v 



:r3S: 



— ^ — 



z.\ 



.._^ 


. ^A--. 


"■ tr : 


■ H 




' 


--V 




H 




- 










_ .—_——.-.— — 


« — — _—. 




-— ' ' ' "■ 


■ ■ «■ — — 



■tt- 



s^^ 



Witzttztt 



J^feph^ Fnter partes Cantus , & Violini de prima ad fe- 
cundam Notam ambitus reperitur de Tertia ad Quintam , 
contra communem regulam , quem ob praedidtas rationes emen- 
dare nolui, nec inveni. 

^loyf, Hic loci multa neceflitati concedenda fore , quse a- 
lias in libero componendi genere vitanda funt , perikpe jam 
inculcavi ; quemadmodum etiam tranfitus ille B. de Oitava 
ad Quintam refpeftu partis infimas motu redio , vitio notan- 
dus non eft, propter hujus Speciei difficultatem. Jam reli- 
quis tonis domi tuse abfolvendis ad aliam Speciem pergamus. 

E X E R C I T I I IIL 

LECTIO QUARTA, 

A Bfbluta Semiminimarum Specie , Ligaturas fequi , e Bici- 
-"" nii , Triciniique Leftionibus compertum eft : & quid- 
nam eae lint, pari ratione jam perfpedtum efle praefiippono. 
Nunc expianandum reftat , quafnam Concordantiarum comi- 
tes in Quatricinio ligaturae fibi adfcifcant : de quo nonnihil 
di6tum efl: in Tricinii compofitione 5 eas nempe concordan- 
tias , quas fublata ligatura petunt , fibi poftulare 5 ob rationem 
ibi didtam , quod ligatura nii aliud fit , quam retardatio fe- 
quentis Notac , quae quoad concordantias nihii immutat* Ex- 
empla rem manifeftabunt. 



Kk2 




132 Exercitii HL LeBio IV. de Seimtnimis ^&c. 



^-N 



fublata LigaturL 



wm^ 



v^ 



fublata Ligatiira, 



fublata Ligaturk' 



-J=jn=^ 



1+T~» 



R^ 






■»- 



MlpBffii 






— ^--n-^- 



^ 



rii:T±T:t^ZTirirr::^:Tf 



f3^ 



^- 



-^ 



•^- 



-^- 






-^- 




-^ 




p:x:~-: --=-■— =:—-".-- ^- 



=:<^r:z: 



;3Sz 



3!^: 



^- — <^::^:: 



Quse Paradigmata clare demonftrant , easdem concordan- 
tias , & Notis ligtis , & folutis efle. 

Jofeph^ Nunquamne , venerande Magifter , fallit ifta Re- 
gula ? 

Jloyf Fallit in quibusdam Hypothefibus hujus Ledtio- 
nis ,* ubi obiigatio eft iigaturas cum tribus Semibrevibus con- 
cordandi per integram taftus menfuram : quod primo ufuve- 
nire non poteft in Hypothefi , ubi Septimae in ligatura Quin- 
ta afTociatur. £♦ G. 



k_y 



ihi: 



tr- 



t 



:ir3z:^izi=rsci: 



...^X ZJ^^ 



\<£ 



■^f' 



3-:-7? 



Ubi refblutio Ligaturac cum 
Tenoris parte vitiofam difTonan- 
tiam, & quam maxime evitandam 
efficit. 

Jofeph. Quid remedii hoc in 
cafu ? 

Jloyf Semibrevis in parte 
Tenoris dividenda cft hoc modo* 



i^- 



■^- 



tKr 



3 



Exerchii III, Le5iio IV. de Semiminimis ^ &'c, 1^9 






H--^ 



•G 



^- 



;t5: 



■^ 



•=-e 




s;? 



e-^i]:i::^:=3:vz:: 



Jofeph, Sed h^ec Species non 
admittit Scmibrevis diviiionem. 

Jloyf Itaefl:. Ubi ficri po- 
tefi:. Verum piures cafiis evenient, 
ut exemplis mox iiibjiciendis edo- 
ceberis , ubi neceilitate poftuian- 
te , divilione fuperfedere neq'ia- 
quam poteris» Qnamobrem triam 
Semibrevium rigor liac in Specie 
non admodum ftride teneri po- 
teft. 

Jofeph, Septima cum OcVava 
comitata , Semibrevis divilioni obnoxia minime foret : uti in 
priori exemplo tuo videndum efi: , hoc modo : 

Aloyf Verum eft in hoc ca- 
fu , ubi nihii impedit , quo minus 
06tava loco Quintas dari poilit ^ 
fed in Hypotheiibus, quarum plu- 
rimac reperiuntur , ubi propter pra?- 
cedentium Islotarum, fubieqaenti- 
umque fe;iem Od:avx locus non 
eft , Quinta neceflario uforpari de- 
bet : tum Semibrevis uti in mul- 
tis aliis eventibus dividenda efl , 
quemadmodum Paradigmata fe- 
quentia docent. 



rz:: 



:==t:::it:T=:: 




jy 



-H 



:^i=s 



^ 



^-^■-^- 



::=:fi 



r^. ^^ 




Cantus firmus,. 



lglll£ 



T-^- 




:$:ri:::^=iiir|z$:]::g^T ^^ 



'"T-"~ 2i:~~ :z:_~ " ' 



nsn:: 









-^- 



:i§=| 



ir:: zt^i: :rfci':=~' — ::^=-": : 



' -^- lT ' " ^ ^ ' "^' 



~u 



Jo- 



:::riS= 



134 Exercitii III. Le£iio IV. de Semiminimis co?itra &tc. 

_,_,,... ■ ■ 11 ■ ■ _ ■■.II. i^ 11. I » I— ■.■.■,-...■-■- . ■ -1 . . ■ ■ ■■II I I I, I l a B^wc 

Jofeph. Nihil dubii in hoc exempio reperio , praeter pro- 

greflionem de quarto in quintum tad:um inter partes Teno- 

ris &: Alti* 

Jloyf. Ne fcrupuium tibi moveat hxc 
progreflio , fcire te oportet , Quartam intef 
medias partes, aut nuliius momenti haberi, 
aut officio Confonantiac imperfecSar perfungi. 
Unde progrelFio illa perinde tenenda eft , ac fi 
de Confonantia perfefta ad imperfecSam mo- 

tu refto procederes ; quod bene notandum eft. Nunc ad re- 

liqua exempla» 



-JST.^ 




"-e=^- 



•^- 






itfcz:^: 



b^ 



^J 



z^- 



^ 



.^_— 



1» 



-^ 



fc— :i~±i±±i±z±]4:— Ti-i"x 



Sitnti^ 



^i^PSt: 



3$:: 



Cantus firmus^ 



^^--»- 



Zl^. 



'■ ^^ ■■— »■ 



3E- 



- — ^ — e — ^ — ^— 



Cantus Jirmus. 

i:SE?ES 



z^i: 



-^- 



s^. 



^ — I — tV — r — r — r — — rr 



-i::r3~:zttz:- 



gx|:j;i^ ;^| :^|^i^^^ ^ ^ 



b^sS; 



-« — 



:sa=3t: 



.-»■ 



^ 



e± 



•♦- 



t — 



±:$: 



^^ — 



^-^- 



3C 



^- 



^ 



^ 



^zi?: 



—^— • 



Exerchii 111, LeBio IV, de Semiminimis contra ^c^ 



rz:: 



m 



_ _^._ 



:5ezi 



■z::zi:r 



:^z:.:z 



Cantus jirmus» 



— i 



:zK:^:: 



•^- 



i^ 



tz^zizrzTz^^izXe:: 



•^ 



— rr 




Quibus exemplis palam fit , ligaturas in Quatricinio aut 
non ubique tribus integris Semibrevibus ( ut haec Species re- 
quirit) itipari, aut fi pofTunt, haud abfoluta omnibus legibus 
Harmonia compleri pofle, 

Jo/eph^ In quibus exemplis una, alterave Semibrcvium 
divifa fit , & ob quam caufam , confpicio , verum ubi deefle 
dicis aliquid Harmoniar, non video. 

Jloyf, Non animadvertis , in exempli "primi fexto taftu 
Thcfi deefle Quintam ? quas tamen ad completam Harmoniam 
fummopere necefla-ria eft. Deinde in ultimi exempli quinto 
tad:u Secunda duplicata eft , deficiente Sexta,quse ad integram 
Harmonise rationem defideratur , ut fequens exemplum de- 
monflrat* 



m=: 



E 



i 



-^ 



Poftremo in ejufdcm exempli 
quinto tad:u quarta duplicata eftj 
cum de rigore Secunda potiiis, quam 
Quarta duplicanda fit, 

Jofeph, Quae ratio efl duplican- 
dac Secundae potius , quam Quartae ? 
Aloyf, Non tam ratione Se- 
cundae , vel Quartae , quam ratio- 
ne Gompletae Harmoniac intereft. 
Ctim enim Harmoniae pienitu- 
do confiflat in fociatione Tertiae , 
Quintae , & Oftavac , in dicfto autem 
cxcmpio ioc606lav«e Quinta duplicata reperiatur , ibidem Har- 

L I 2 moniam 






136 



Exerchit IIL LeBio IV. de Semiminimis &c. 



moniam non omnibus numeris abfolutam fore conrtat. Hic 
autem non loquor de prima taftus parte, ubi Secunda ineft, 
quae Odavam libi comitem haud admittit, fed de fecunda 
tcidiVLS parte , in qua Od:ava deiideratur. E. G. 



7/»/. 



:i::ii 



z: :=::$. 



w 



r[=3S=[i 



iJ 



-e— ~» 



l~ 



Br=3 



m 



yiiiiii 



Similes haud magni momen- 
ti defedrus hujus Speciei rigori 
concedendi funt , ob eximium , 
quod haec exercitatio Studiofis af. 
fert emolumentum : quia non fo- 
lum re6tam componendi racio- 
nem edocet^ verumetiam, quan- 
tum fubinde , neceflitate poftu- 
lante a rigore regularum recedere 
permifTum fit. Formulam ante 
oculos tibi pofui , quam imitan- 
do reliquos quinque tonos aequa- 
li ratione, mutationeque pertradiandos tibi relinquo. ISunc 
ad quintam hujus Studii Speciem progrediamur. 

E X E R C I T I I III. 

LECTIO Q.UINTA. 

C|Peciem hanc, Jofephe, Contrapundro florido contineri, non 
^ ignoras» Quid lit, qua ratione fiat , ex praecedentibus , & 
exempiis , & didiis nota tibi fore fuppono : maxime ex Trici- 
nii fpeciei hujus exercitio : ut adeo nihii hic novi addendum 
fit, praeter quartam partem , Semibrevi conflantem, juxtaque 
Quatricinii reguias intexendam. Ad exempla. 



/^iIj.:] 



^ Cantus jirmus^ 



ji ^fQ |gggj^ ^|Eflj Sg| g gJ.| 






?EE5EEF^""^ 



3-'- 



.^j^- 



lizTz^: 



■^- 



:B: 



— , , 

— i. 



S 




^— ■ 



--^- 



::-^: 



<r-:-^— rv-- 



^- 



-^ -ir- 






i-^;:i^:: 



"^r 



^ ^ 



:ri3S: 



z:tz-:~-$z: 



^ 



♦ 



:^=::M::: 



Exercitii IIL Le&io Quinta, 



137 



fCantus firmus» 



■ k* 1 if <i-ir*' 



':^ 



ii;^i!iii~5Fzii^zri^*"i 



rzz^— p^-rrirz 



3: 



;=ii:;:C::; 




iiSi 



-H-- 



-e-i-: 



-- ^^- 



:=3jr 



— X— -•*- 



— y- — r^"'"^"' 



■« — 3 



^i-^- 



;±rr::r35r.:; 



:3jri 









-♦- 



3-+-^- 



rScdfE 



r- - 1-» -T-»- 






.tJ-rfcAi.r 



--^ 



faj;L-U-rt:= -»-T-tr- 



"^-giiL-rri: 

-&:rrrt 
iie: — — 1_. — I 






3^ 









.X^ 



gpiisisiiiii^ 



:tE±r 



irsx 



^ jL-« j,.^-», . ,.JL — ." .„ .Ji, \ 



Cantus Jirmusm 



'm 



■■*-« ... ^ 



3 



r:^rr:rjtrirj5i: 



:rXFz;:tt-:! 



Canius firmm^ 



t-r- 



3X 



rxc:: 



=:^-i:.ziz:::zt^::i± 



.T=tzi:i$ 



^-T-^-- 



:H: 



i u 



K7 



1 — \ — i— 



_i_^ 



r3S: 



»--;3cr 



-♦ 



.:&.:-^^. 



:igBr:£;; 



0-:- 



i.A_iir- 



gigtoiljliiii 



Mm 



(9- 



138 



Exercitti IIL Lefiio Quinta, 



Jofeph. Video ficut in ligaturarum ipecie, ita quoque hic 
unam alteramve Semibrevium divifam efle. 

Aloyf^ Quando dixi , quod Semibreves integrx nianerc 
debeant , de poflibiiitate intelligi volo. Interim tamen ad- 
vertes , ubi copia dabatur , id ubique ad amullim obferva- 
tum efle. Reliqua quinque tonorum exercitia pari fiudio pro- 
fequenda tibi committo, 

Abfblutis jam quinque Speciebus , ubique feorfum exer- 
citatis , id conjun6tim nunc ut facias , quam maxime te co- 
hortor 5 fervato eodem Cantu firmo , conjungas E. G. Mini- 
mas , Semiminimas , & Ligaturas 5 quo fa61:o , qualibet parti- 
um pecuiiarem motum nadia , mira Compofitioni varietas 
accedet» In exemplo. 



i^r 



— t-nittir^z:! 



$: 



f: 



^ 



[ ^=gg i=g 



^^^MSi^ 



^--iC. ,— ■■■ " t ~i f f— • -}—— ' \r 



-r-V 



CantHs §13 
Jirmus. ZZsZ 



^ 



^ 



$, — ;: — ^ — 



-S.: 



^ 



" g|^ ^P^fe {^^fe|^|S 



JU 




aM^ sp 



■ >iiiw«^.wiwW » ■ wift< 



:irte: 



"F-rf-f^ -t^-T^ 



* 



% 



M— n' 



"1 



^ — ^ 



:=3S: 



<^»^ II I' mun — wwnok— <—W|— *«»**Wi 



^- ^— 



Pari 



Exercitii IIL LeBio Quifitd, 139 



Pari iiudio , & huru: , & cseteros guinque tonos qu-adru- 
plici Cantus firmi variat'^ poiitione , ita ut in omnibus qua- 
tuor partibus exiftere contingat , abfolvendos tibi impono ; 
operamque dabis , ut quae de quaiibet Specie feparatim did:a 
funt, nunc cumulate comprehendas : & quid muneris partium 
inter fe exiftat, (quod te amplius iatere nonputo) ad amuf^ 
fim obferves, Quantum emoiumenti hxc exercitia rite in- 
ftituta ftudiofis atierant , haud facile exprilni potcft : quippe 
quum ferme nihil diflicultatis oriturum fit, quod his Specie- 
bus exa6tis notum tibi futurum non fit. Quapropter , ii 
progreilum hac in Difciplina facere cupis , fumma contentio- 
ne te exhortor , ut his quinque Speciebus exercendis haud 
exiguum tempus impendas ; novofque femper arbitrio tuo 
Cantus firmos eligendo , ad minimum unius , alteriufve an- 
ni fpatium exercitio huic infiftendo confumas. Neqi^e prse- 
poftera rapi tc finas aviditate progrediendi ad Compoiitionem 
idealem , arbitrariamque , cujus dulcedine alleftus hinc inde 
yagando tempus terens , haud unquam ad veri fundamenti ad- 
cptionem pervenies. 

Jofeph, Per afperam viam , Venerande Magifter , val- 
deque fpinofam incederc jubes. Vix enim fieri poteft , tan- 
to tempore faftidiofo huic labori vacando , ne t^xdio afficiar. 

Aloyf Ignofco Jofephe , quereiix tuse 3 tibique compa- 
tior. Verum Mufse montcm incolere dicuntur, quo, nifi via 
prsecipiti non pervenitur, Nullus eft utcunque miferabilis 
artis mechanicae tyro , qui tyrocinio ad minimum tres annos 
non obftringatur. Quid dicam de Mufica ? quac non has mo- 
do inertes , operariasquc artes ingcnio , difficultate , rerum 
copia longe antcceilit , verum nulli liberalium artium eft fe- 
cunda. Stimulet te futura fudoris utilitas. Ailiciat gloriae 
fpes. Incitet exinde ventura fcribendi facilitas 5 deque , 
qux fcripturus cs , re6ta fcriptione certa fiducia* Quo fafto, 
remoto ad tempus Cantu firmo , ad imitationum , fugarum- 
que cognitionem te ducam. Prius autem praemittendum eft, 
cxtra Cantus firmi reftriftionem , quafdam difli)nantiarum 
alio quoque modo refolvi pofle : V. G* Nonam in Sextam, 
& Decimam in Tertiam : Quartam in Sextam , & Tertiam 
infra fcripto modo. E. G. 



Mm2 




Exercitii IF. LeBio unica de Imitatione* 







~.ii»..^.. 



^.=^^. 







sl 






4 6 



6 






— mm — ^ 



Jofeph. Quare lise refolutiones extra Cantum firmum u» 
fuveniunt , & non etiam cum Cantu firmo f 

^loyf* Non vides , utramque partem in refolutione mo- 
veri ? id autem cum Cantu firmo , qui immobilis eft , fie- 
ri non pofle ? difparitas itaque eft : & patet his refolutionibus, 
ubi motus obliquus indifpenfabilis eft , locum haud quaquam 
efle. Nunc ad Bicinii Compofitionem , nuiio Cantus firnii 
vinculo reftridium , retro tc reducam. 

E X E R C I T I I IV. 

LECTIO UNICA, 

De Imitatione. 

TMitatio fit,quando pars fequens antecedentemfequitur poft 
•** aliquam paufam fervatis iifdem intervallis , quibus antecedens 
inceffit, nuIIaModi, Toni , Semitoni<^ue hatita ratione,- id 
quod fieri poteft in Unifbno , Secunda , Tertia , Quarta , Quin- 
ta , Sexta , Septima , & Oftava 5 quod exemplis ciarius patebit* 

In Tlnifono, ^^ 




-s- 






Exercitii IV ^ Le&io unica de Imitatione. 



141 



Jojeph. Ex hoc Paradigmate colligo, non omnes antece- 
dentis partis Notas in fequente repetendas efle. 

Aloyf. Red:^ collegifti* Id enim muneris eft Canonum , 
non imitationum , in quibus fatis eft , quafdam Notas profe- 
qui. 

In Secunda. 



f f^^^a^^ g^ijiljlgH 



pai^^g^ ii^ 



JSzts 



In Tertia. 



^^^^£gii||^ipig fli^ p 



■e 



■^— 



ii I II ■■ n l i a I I l ii ■ I " 1 1 — w— «Lc— ^ ii j i» I «-^^ 



$xS:cM: 



Jn Quarta. 



e 



rr-f-mr' 



S^feiSxffiiE 



gM^MiS 



:5t:n 



Jofeph. Videtur ultimum hoc exemplum incipere in C. 
& in G. finire. 

Aloyf. Jam oblivio tc coepit illius , quod paulo ant^ di- 
xi , imitationem nuilo modi , vei toni vincuio obftridiam , fa- 
tis efTe , quocunque modo partem imitantem antccedentis ve- 
ftigia fequatur? pr2eterquam,qu6d imitatio non tam in princi- 
pio Concentus, quam in medio ufiirpari fbleat. Ubi rigor mo* 
di haud multiim attenditur. 



Nn 



In 



142 Ex^citn IV. LeBio unica de Imitatione. 

In Quinta, 




igjspiigfigiigi 



^ 



;=»= 




In Sexta, a 



gEzE{E~f^ 



Siiiiiiis^ 






Pjgp^^gfi pgg; 



—-^— | -^- 



*' 



In Septima. 
f — 



f gp ffEp ^gg-^: 



;:i=tt: 



u. 



,ipgiip^j^lg=g 



T> 



/» OSiava» 



r::x=ts::i=^=llt3ti-i::;;:t 



$ 



Fe 



— L— — L- iU-i— — JJ 



Aloyf, Hasc exempla imitando non nihil temporis impen- 
dcs 3 poiitis ad arbitrium aiiquot Notis , quas de Nota ad No- 
tam defcriptas in quocunque intervallo libuerit , aiteri parti 
inferes , & fupra quas variis Notarum figuris juxta Contra- 
pund:i praecepta fabrieando , habita concinne canendi ratione 
Bicinium conficies. - 



EXER- 



Exercitii V. LeSiio Z de Fugis in genere, 143 



EX ERCITII V. 

LECTIO PRIMA, 

De Fugis in genere. :: 

FUg^m kfugere^.^c /ifgarey dididm complures haud afper- 
nandi Aud:ores affirmant 5 ac fi praecedens pars fugeret , 
fugata ab infequente j quod verum effet, nisi id ipfum , ut 
didum eft, imitatio facerete Quapropter alia definitio, qua 
Fuga ab imitatione diftinguatur, ftatuenda eft. Dico ergo : 
Fuga eft quarundam Notarum in parte prxcedenti pofitarum, 
ab fequente repetitio , habita modi , ac pierumque toni , fcmi- 
t^niique ratione. Ad inteiligentiam hujus definitionis , pa- 
tet , necefle fore fcire , quid lit Modus. Per Modum intelli- 
go id , quod vulgo tonus appellatur. Itaque dum dicitur ; to- 
nus primus , tonus fecundus , &c. melius dicetur , Modus pri- 
mus , Modus fecundus , &c. ad tollendam a:quivocationem 
ihtervalli fefquioftavi, 9. 8. , atque fefquinoni , 10. 9. qui 
toni nomirie quoque comprehenduntur. Ciim autem Modo- 
fum materia fit fcrme omnium intricatiflima , nec incipienti 
facilis perceptu 5 pro hic, & nunc de eo tantum quantum 
ad noftrum prsefens propofitum fatis eft , explicafle contenti, 
plenam cjus explanationem ad finem Operis differendam exi- 
ftimamus. Modus igitur eft ferics intervallorum infra limi- 
'tes Odavae contentorum, atque in vario, difparique fitu Se- 
mitoniorum coHocatio. Huc pertinet iUud Horatii ; 

JEJi modus in rehus yfunt certi denique Jines , 
Quos ultra , citraque nequit corfijiere reBum* 

Cum varietas fitus Semitoniorum fextuplex reperiatuf, 
fex Modi quoque flatuendi funt ; qui fcquentibus Odavarum 
Siftcmatibus exhibentur, nempe : D. E. F. G. A. C. 



:♦=$: 



^ 



mi fa 



mi fa 



$— ^— p 



♦ 



F 



:*=♦: 



mi fa 



mi fa 






144 



fa 



3^ 



Exercitii V. Le&io I. de Fugis in getiere. 



:*-z± 



mi fa 



mi fa 



:♦=*: 



^^- 



:^r=3S: 



m. 



mt ta 



re mi fa fol 



:* 



mi fa mi fa 








s 




" A f 






-~* 


■■^ i 




;■ 'i <s "9" • 1 




V . A ♦ ^ 




l 




^ ^ ' j;.- ^. 


• 


r^ 





Vides in fex diverfis locis Semitoniorum cxiftcntiam 5 nu- 
mcrando de cujufvis Modi prima Nota ; quae diverfitas 
nigredine Notarum indicatur 5 qui liorum autem primus , fe- 
cundus, tertiufvc fit &c^ in prsefentia tranfibimus , interim eo, 
quo hic pofiti fimt ordine , cos numcrantes. Porro Modus 
Quartac, & Quintae intra Oftavam cxiftentium limitibus ter- 
minatur : juxta quos limites Fugarum themata reguianda fimt. 



■JSt 



~ — ^ 



:— <i :: 



■35-- 



:^r=ii 



z:^:z::ili=35E 



1=:]^ 



8«MMM* 



Adeo , fi pars incipiens,Quintas faltum efficiat, ne parsfe- 
quens Modi , vel Oftavae limitem excedat, Quartae faltum fa- 
ciat , necefle f it , & vicc versa. E» G. 



-- -^ f— " T'"! !:^-'!'" ^ ' - rr "^i — ZT"^ — t-^^^^-t — a- --fr — ^— • 

:^xrr:^: -^- --3:g:r:=z:n:^ ;-xr^_r ^ rb=^ ::zr=: 



^ 



¥ 



Ad quod imitatio non obftringitur 5 cui fufficit , cosdem 
gradus , ac faltus fequi- E. G* 



ih±z 



■ 1« I iHhl^pM 

rjfc::: 



-^ 



.— i^ 



^ 



tSci: 






,-.— «^— — 1 



i^ 






-♦^ 



Poftre- 



.Exercitii V. LeEiio I^ de Fiigis iri gejjere, 145' 

Poftremo, Fuga, extm intervalla Modum conftituentia , 
V. g. extra Unifonum, Oftavam, & Quintam inftitui non po- 
teft : Imitatio autem , ut did:um eft, in omnibus intervallis. 

Jofeph. Hucufque quac de Modis, Imitatione , Fugaqae 
di6ta ftmt, percepiile mihi videor. Jam, ut edoceas , quxfo, 
quid in eligendis liibjediis , & quo modo Fugae inftituenda? , 
atque ducendae fint ; perfkpe enim audivi , rem Fugarum non 
omnibus hujus difcipiinae Profeflbribus notam elle. 

Aloyf, Ita eft , frequentior de iliis auditur fermo , quam 
fcientia. Ut itaque nihii earum te lateat , quod quxsifti , ex- 
ponam. Sex difrerentes modos dari , ex ante didra demon- 
ftratione Gonftat. Ideoque cuivis Modorum etiam pro- 
prium fuum fubjedtum aptandum efte. Ex quo infertur, 
thema primo Modo proprium , fecundo , tertio , quarto , quin- 
to, fcxto minime convenire, proptcr tonorum,femitoniorum- 
que f itum , in quolibet Modo difterenter repertum , ut exempla 
monftrabunt. 



SubjeBum primi Modi proprium* 



■Izfz 



±—-^. 




re y fuy mi^ re^ 



^ 



Hoc thema , a parte fe- 
quente in Quinta reafFum- 
ptum eosdem tonos, & fe- 
mitonia fervat. E. G. 

Id , quod in nullo caete- 
rorum Modorum huic fubje- 
d:o ufiivenire poteft. Videa- 
mus Modum J, /a, mi ^ re , 



re, fty mi, re. 
qui folus Modo jQ, la^fol^ re y aequaiitatc proximus eft; 



Sr6 



^ 



^ 



re^ fa^ miy re. 



mi y foly fa, mi. 



Ubi in partis fequentis penultima Nota loco mi^ fa ve- 
nit, & toni, femitoniique fitus invertitur s nec fiibjecSi fifte- 
ma in prima partc propofitum , aliter haberi poteft , nisl Dic- 
fis penultimae Notas praepolltae adminiculo, E. G. 

^ ^ — ^ T — TT Id quod genus Diatoni- 

{ cum , in quo nunc verfamur, 

haud admittit , fed omni 

Oo Diefi, 



^ 



rCy fuy miy m 



146 Exercitii V, LeStio IL deFuga duarum partium» 

Dieli , & b. molli in thematibus abftinere debet : alias enim 
nunquamgenuinamModorum naturam compertam haberemus. 

EXERCITII V. 

LECTIO SECUNDA, 

De Fuga duarum Partium 

"VlUnc Fugas duarum partium, piana primo , ac fimpliciflima 
-^^ methodo conficiendi artem te docebo. Accipe fubjed:um 
aliquot Notarum, Modo, in quo laborare intendis , appropria* 
tum ; illasque Notas infcribe parti , qua incipere animo con- 
cepifci ; quibus finitis , fi modo nihil derogetur , fecundx par- 
ti , five fequenti , in Quarta , vei Quinta intrando easdem No- 
tas dabis : interim cum parte , qua thema incepifti , variis 
Notarum figuris modulando , ut Contrapund:o florido edoftus 
€s , Contrapun6tum fuperinflrues. Quo fad:o , pofl aliquan- 
tulam modulationem partes eo difponendo primam claufulam 
in quinta Modi conficies. Pofl haec, pofita integri tadius, 
aut dimidii pausa, vel intercedente magno faltu , etiam abs- 
que paufa , in parte ferme , qua incepifli , thema reafTumes 5 
fed alio , quam inchoatum eil , intervallo ; pars altera , fadia 
aliqua pausa , prius , quam fiibjedium in altera parte finitum 
fit, intrare tentabit , deinde nonnihil modulando fecundam 
claufulam in Tertia Modi conflrues. Poflremo , pofito in 
utra partium fiibjedio , alteram partem in fecundo protinus 
fubjed:i tadu , fi res patitur, cum liibjefto intrare facies , & 
ita , conjund:is ardiflimo vinculo partibus , claufiila finali Fu- 
gae finem impones. 

Jofeph, Memini, te fupra dixifle 

Jloyf, DifFerre dubium tuum nunc expedit, ionec res 
obfcura Paradigmate clarefcat. Accipiam itaque fubjed:um , 
quo paulo ante Modi natura demonfirata efl , pra^fcriptoque 
modoid ducendo, Fugam efficiam^ qua norma facilior , & ex- 
peditior via tibi ftrata erit. E. G. 

Fuga a 2. Cadentia in '^ta, 

_ 



— r 



t-H— ' 






Exercitit V, LeSiio IL de Fuga duarum partium, 147 







3S; 



iSSEiiiii 



Cadentia i72 '^tia. 



1=3^: 



■ii:^-:i^:^^p::Jz^xz§:zn:r 



\f^^ 




Tl^- 



=^z: 



=^E|:rIi 






:r: := J jj: :=:z^=zp=a:=n-z: 



r 



En finitum in Alto flibjedium , a Cantu idque in Quinta 
Modi aflumi 3 interim Altum Contrapundri floridi fpecie va- 
gari 5 ufquedum fubje6lum in Cantu finitum fit. Foji fad:a 
brevi , utraque in parte, modulatione , claufulam in Quinta 
modi confici. Quo faBoy vidcs ab Aito repeti fubjeftum in 
QuintaModi inferius, absque paufa quidem, quia per fal tum: 
deinde pofita pausa intrare partem Cantus in Odava Modi 5 
led maturiiis quam in principio , nempe in tertio fubjedii ta- 
Qox , modulante interim Aito , finitoque denique fubjed:o in 
Cantu poll: brevem utriusquc partis moduiationem confpicis 
fecundam claufulam in Tertia Modi conftrudram. Pojlremo 
comperies fubjedio in Alto affumpto , ab Cantu extemplo in fe- 
cundo taftu idem fiibjedtum intextum efle , indeque claufula 
finali finem imponi. Hac itaque fimpliciflima methodo ufus, 
ac caeterorum exercitatione Modorum gradatim pleniorem Fu- 
garum fcientiam adepturum te, nullum habe dubium. 

Jofeph. Video in hac Fuga aliquibus in locis Diefes , & 
b mollia pofita efle , contra praeceptum de iisdem in Genere 
Diatonico non adhibendis. 

Aloyf Intelligendum puto de fubjedWs , ubi ad nofcen- 
dam Modorum naturam difFerentiamque , Semitonia naturali 
ratione venire debent, absque Diefis, vel b mollis adminiculo. 
Alia ratio efi: in Modulatione, ubi Diefis, atque b mollis ufus 
non fblum non prohibitus , veriim etiam ad evitandam afpe- 
ram mi zowXx'^fa reiationem nonunquam necefl^arius eft» O- 
riuntur autem did:x relationes ex fequenti ferme mi contv^ fa 
oppofitione. 

O O 2 



— ^ — P _f 

:=:==i:::i=3E— 1 



148 Exercitii V^ LeSlio IL de Fuga duarum partium. 

]am aperi dubium tuum, quod 
fupra proponere in animo tibi fuerat. 
Jofeph. In difcrimine inter Fu- 
gam , Imitationemque fiipra dato 
afleruifti , in Fuga parti fequenti non 
nisi inQuinta, Odiava, & Unifono 
facultatem intrandi fore j paulo vero poft in dogmate confi- 
ciendx Fugae de Quarta quoque mentionem fecifti. 

Jloyf, Primo locO refpedius habitus eft ad Notam funda- 
mentalem , fequensque fiftema : 

Cui quarta utique non incft : feCundo ve- 
ro ioco ommifsa Nota fundamentali , habito- 
que refpeftu partis fiiperioris ad fequens fifte- 

Quanquam ctiam hoc in cafu A. illud 
Quinta dici poflit, quia Nota fundamenta- 
lis D. flibinteliigi debct^ unde fequentis exem- 
pli pars fecunda in Quinta fequi cenfenda eft. E. G. 



■^- 



^ 



ma refpexi : 



:=—:$: 



"^- 



.ji 






U-^l 



5r:=^: 



^^§S^^ 



H- 



-e 







-Zi":|3£rizxzqrrri:'y^Jit44~riT ~ fterrprri=: 



;pg|gpgggp gEj j ^; gEgg 



£g§^iS|S^=^^=|^^: 



I^SIilSiigiSi 



<?- 



Exercitii V, Lefiio ILde Tuga duamm partium, 149 



Jojeph, Quid ell:, qiiod ad finemFugx, idqae in iubjecto 
Notarum figuras nonnihil immutatas confpicio ? 

Aloyf, Dico, non foium permiffum cfTe flibinde folutas 
Notas ligari , verum etiam , nefcio quid grati per lioc accedere 
Gompofitioni : imo perfkpe , ubi fiibjefta in anguflum contra- 
hi aliter non poflunt , hac figurarum fradiione opiis efle. Nunc 
tu ipfe alterum modum E. ad manus accipe , & eie6to fub- 
jedio, nulii altcri Aiodorum conveniente , ad prioris exempli 
normamFugam conficere tenta : hoc tamen difcrimine, qaod, 
iicut & in priori , & omnibus aiiis Modis prima Ciaufala in 
Quinta fit, ita in hoc in Sexta facienda iit 5 ob rationem , 
quod accedente parte tertia, Tertiam majorem exigente, nimis 
aliena foret ab lioc Modo modulatio 3 peflimaqae ex mi con- 
tra fa oriunda modulatio propter mox fecuturum F. aures 
ofFenderet. E. G. 





rz::^:^:n, 



=-e 



•7-^:1 



Nunc intelledris omnibus, ut puto, ad hoc neceflariis, ad 
operam te accinge. 

Jofeph, Si primum tentamen non bene mihi ceflerit , nc 
acgre feras , te Magifier etiam , etiamque rogo. 

Aloyf Mitte timorem 5 nofcis enim patientiam meam 5 
neque ego ignoro hujus fludii in tyronibus difficultatem, 

Modus E. 



^*s 



"7 == — T~ * T 



♦ 



ziil^ 



150 Exercitii V. Le&io II. deFuga duarum partium. 



f 



H-+zJ= 



| V ,1 -J. » ^— .1 , ^. _ ^^ i 



::r$— 



T- 






i=t=J=?^J= 



-- 1- — 



^ r~A — 



;iz$zi.::.: 



-L 



^—v 






._v— ^— -iS,~. * 



P 




irz_r 



bee; 



■♦- 



iiiii&i 



:3:?: 



Jofeph. Subjed:um nulli alteri Modorum in genere Dia- 
tonico applicari pofle confido^ an autem tra^tus acque refpon- 
deat, a te inteliigere cupio. 

Aloyf, Madie animo , Jofephe , & fub je6tum tam fcite in- 
ventum , ejusdemque tradtus ferme Tyrocinium tuum exce- 
dunt 5 fpemque facis haud vuigaris hac in arte futuri progrefsus. 
Perge nunc ad Modum F. & cseteras fuperftitum Modorum 
claves. 

Modus F. ^ 

r^ • ^ -^ 



ri"ii:h:ii~ 



:iz: 



^-..--^- 









z.^: 



-:xz±iy-^: 



/^ 



""1 r 



m~ 



^ 




g!;af±r:s:ti=?z: 



:::r:: 






-^ 



1±' 



♦- 



-^ 
fc 



|||ig|:gjg|5Eigl||; 



'^z — :i :|ii|-': 

— -tv-t-r:i|^$r^:t 



r^ 



i 



H 



=Sit:±z£ 



EgErrE^ 



t^* 



T 



'^: 



^^-^-Hf--- 



zi:x- a:-IJi£ • AxitiEEtr:" :~i 
:rfct=-S==-Er*S:E:^=t3iI;: 



._ .. i, : I r r 



;«3:~Et::±:E 



-CX- 



-A- 



^\_^- -~^~ 



Mod 



us 



rH- 



Exercitii V. LeBio IL de Fuga duanim partium, 

Modus G. ^ 



3!^ 




4 



:$ 



i5t 



'T 



■=-e 



i 



Z1Z5 



^, 



jfz: 





37^ 



('^ 




.igiil^SsiiiiEi 



::~S?r::^ 



rt 



=§glg||; 



=tti 






Jofeph. In claufula fecunda conficienda nonnihil haefita- 
bam , an fic , vel fequenti modo facienda iit. E. G. 

Aloyf. Ciaufula ifta , cui 
duabus opus eft Dieiibus , imo 
tribus, accedente parte tertia. 



r*H- 



JEf 



:::^i::^::zrtz::; 




-3-^--^f ^---j~+---^— ff nimis -ab hujus Modi natura re- 



•^ cedit 3 magisque conveniens eft 
Modo transpolito , de quibus 
infra dicetur. Valet itaque claufula per Septimam , & Sextam 
a te ufurpata. Jam ad Modum A. ordine noftro quintum 
procedamus , cujus , quum aliquanto difcrepet ab aliis Modis, 
exemplum ego tibi ante oculos ponam. E. G. 



-4: 



m^z 



■^ 




l^l flffff-ljfffi^ t 



^ 




P P * 



152 Exercitii V^ LeBio IL de Fuga duarum partiurn. 




Vi-^rA 






M^^iii 




figffa^jE^ 



.«- 



l| „^ II W l—ll I lll ll I 1 1 ■» MlA II I 



Jofeph, Cur de fecunda^ partis prima Nota ad fecundam 
per faltum Tertias procefleris , comprehendo 5 quia fa illud in 
primae partis fecunda Nota expredum alias haberi non Jicuiflet. 
Sed quare pofl primam Claufulam reaflumptio fubjefti in Al- 
to in B, mi y itaque in chorda Modo non convenienti fafta 
fuerit , ignoro. 

jiloyf Hanc neceffitatem caufat partis fundamentalis in 
E. exiflentia , qux impedit introitum in A. utpote diflbnantia 
refpeftu E. infrapoliti : verum nihil perfediioni Compoiitio- 
nis derogatur , imo in melius vertitur , li id in medio Fugas 
fiat j quia hoc padio partes fubje6ti ubique xquantur. Aliud 
judicium ferendum c^: dei principio Fugac , ubi ratio Modi , & 
chorda introitioni fubjedii debita, de qua jam didium eil, accu- 
rate tenenda eft. 

Jofeph. Magnam animadverti difficultatem in fubjedis 
magis , magisque contrahendis , & videtur, fubjecSade induftria 
ad id eligenda fore. 

Jloyf Ita eft. Probanda itaque primo, inquirendaque fub- 
je^ta funt , hac ratione tradrabilia : ideoque ante fele61:um ad 
id reflediendum erit. Caeterum nonnemmem fortaflis audies 
cachinando tibi objicientem : quam trita, jejuna funt hxc ftib- 
jedta 5 nulliusque faporis ? Rem vero ita fe habere , neutiquam 
inficias ivero. Non enim ad conceptus fublimitatem hic re- 
fpicitur , fed folum ad genuinam in Genere Diatonico Modo- 
rum naturam, quod Genus limitibus fatis anguftis includitur: 
major excurrendi,fuccofloraque capiendi fubjedra libertas erit, 
ubi mixti Generis ufus concedetur , de quo ad finem Libri 

Primi 



Exercitii V. LeSiioIL de Fuga duarum partium, 155 

I --, - II , ^ - III . ■ ■ -.- , ■ - ■ 

Primi abundanter didium eft. Nunc ad ultimum Modum 
C, progredere. 




•G 



— r— w. 



^^^^^ 




irLi"^:EJi?zrE5i332 



^^SiiSS 






fs 



5 



-^ — ^ 



[^^ 



^^ 



»^— »— 1 « W ■ ' I . Ji H I \ \ — ' 



i ^# 




5:]=H= 



.MM 



Hsec itaque eft adumbratio , veftibulumque , qua patet 
ingreflus ad Fugas. 

Qucmadmodum ars pingendi nisl praevi-^ frequenti deli- 
neatione non aquiritur, ita quoque ad ubcriorem Fugarum 
fcientiam opus eft haud brevi ad formulam praefcriptam exer- 
citationc , quam tibi fummoperc commendo , aiia femper , at- 
que alia inveftigando. 

Jofeph. Inops mihi videtur hoc Genus, atque magna la- 
borare penuria, inde cxiguae pcrvium cfle inventioni. 

^loyf, Rcftri(3:ius efle Genere mixto , nequc adeo paten* 
tcm cxcurrcndi campum haberc > non contfadico : vertim 

Qjl aptif- 



154 Exercttii V^ LeBio III. de trium partium Fugis^ 

aptiffimum ad dignofcendam Modorum naturam , eorumquc 
differentias, & ad Compofitiones a Capelia absque Organo de- 
cantandas magnopcre neceflarium : neque tamen inopi^e tantx 
cft , quin varia iubjcd:orum genera reperiendi copia lit. Re- 
lifto itaquc Bicinii ftudio privatje exercitationi tuse, ad trium 
partium Fugas procedamus. 

E X E R C I T I I y. 

LECTIO TERTIA, 

De trium partium Fugis. 

QUid muneris Tricinio fit , fcu intervenicnte Cantu firmo, 
, feu absque co , cx hucusque diftis jam notum tibi fore 
fiippono : magnopcrc ncmpc pcrfeftse Triadis rationem habcn- 
dam efle. ^unc videndum occurrit , quo modo trium par- 
tium Fuga inftitucnda , & quid in ca obfervandum fit. Quod 
dc Fuga duarum partium diftum eft , hic quoquc fubfiftit , 
ufquc dum parti tcrtiae intrandi tempus fit j id quod fit abfo^ 
luto in utraque partium fubjcdio, vel poft quandam moduia- 
tioncm, vcl cxtemplo fine modulatione, prout partium con- 
ftitutio aut patietur , aut poftulabit , quod aequo Componcntis 
judicio pondcrandum crit. Et nc pars iiia firuftra , & absque 
novze harmoniae acceffione intraflt videatur , adnitcndum cft , 
ut introitu fiio aut Triadem harmonicam eflSciat , aut in re- 
gulata pcr Ligaturam difllbnantia ( quod elegantius cft ) intrare 
detur. 

Jofeph. Quam utrarurn partium quoad intcrvalium pars 
tertia fequi dcbct? 

Jloyf. Illam plcrumque, a qua fubjeftum primo inccptum 
eft, ut varietati, cujus permagna ratio hadenda eft, confiiltum 
lit. Quod fi partium conftitutio ferct , ut alio intcrvallo in- 
trare confiiltius tibi vifiim fucrit, judicium tuum fequi lice- 
bit, ad quod praeccptum hoc flcftcndum crit. 

Jofeph. Eftne eadcrti claufularum in Bicinio paulo ante 
difta? 

Jloyf. Minim^. Imo nulla claufula formalis , aut abfb- 
luta ( quae tertia majorc clauditur) facicnda , in qua fubjcfto 
poteflatem intrandi non cffe pcrfpcxeris. Econtra , fi fiibje- 
{bxm intrare pofle cognoveris , non ibliim in Quinta , Tcr- 

tia. 



Exercitti V. LeBio IIL de trium partium Tugis» 155 

tia , verum etiam aiiis intervailis noii nimis averlis ab natu- 
ra Modi, claufulam, & abfolutam, & fiftam rede fieri affero. 

Jofeph. Quid intelligis , fuavifllme Magifter , per claufu- 
lam fidiam ? 

Jloyf. Claufulam formalem , five abfolutam , Tertia ma- 
jore conciudi, inde in Oftavam labi, non ignoras. Claufula 
vero fi(5ta loco Tertiae majoris , minore utens, clauflilam forma- 
lem auribus expeftatam evitando eludit , atque audientis opi- 
nionem fallit. Unde ab Italis Inga^ino nuncupata eft. Vi^ 
deantur exempla. 



;^g^=^Epa:ffii^ 




■^— 



J..^— — u 




Clauj^formaL 



■^- 



3!^:: 



Clauf fiSia, 



i 



fBa. 



i ! 



^ 



-^-- 



Poteft etiam Ciaufula formalis evitari fervata in parte fu-; 
periori Tertia majore, cum pars fundamcntalis 06tavam eflfu- 
giens aliam afTumit Confonantiam. E. G. 






^-^ 



e 



=3X: 



r^ff 



:x$: 



:$::: 



Id quod in plurium partium concentu multo elegantiiis 
ufiivenit. E. G. 

a 3. 



a 4. 



--—-3^—^ 



:;::5=C3S 



m 






■■-i'7 



•♦- 



rs: 



H} 



i. — I- 



-.-♦ 



A . ^ . A . .. ^ . j. 



mt^mm^^^^'^ 



— ^- ^iu i i I 





.3^:- 



± 



- ' A — - 1 1 " ' I '• m 



-i} 



^ 



0.9 a 



13 



^:zl, ,!ziir.,»,usv 



156 Exercitii V* Leflio IIL de trium partium Tugii\ 

Videamus nunc , quo modo Claufiila formalis fubfifteie 
polfit bcneficio fiibjefti intrantis etiam in intervallo , modo 
non multdm confiieto. E.G. Subjefti fequentis ufu; 



3X: 



^Z 



:X^:z: 



u 




l^gf^^^i^il 



a— 3: 



n 



;$r:- 



i~>— . 






■F- 



3Srf 



Hoc cxemplo demonftratur nonfblum, quo modo Clau- 
fiila formalis in prima fubjedti Nota formari poflk , veriim 
ctiam , qua ratione reiiquae partes eo difponendse fint. Videa- 
mus nufic claufiiiam in fecunda fiibjefti Nota exftrudtam : 



^m 



:3J?iz: 



* — -^- 



m 



Ejusmodi claufiilas formales 
non foium permitti pronuntio , 
vertim etiam per eas haud partim 
ornamenti Compoiitioni accede- 
rc. Hxc de claufiila formali fiib- 
jecSis inneftenda. Nunc exem- 
pli*s docebo, quo modo claufiilae 
fiibjeftis immixtae , vei Tertioc 
majoris adjumento, in parte fun- 

damenti , efFugiendae fint, Accipiamus fubjeilum primae Fu*. 

gae in Bicinio affiimptum. 



J^ h~p-' — - — ■•^^ — «** 



f^^S 



i 



rst 



135: 




=^J 



fc>MM^M 



mmA 






Exercitii V. LeSiio IIL de trium partium Fugis^ 1 57 

Jqfeph, Quare tot clauiulas in Bicinio flatuifti, & hic ia 
Tricinio reftringis? 

Aloyf^ Claufulas in Bicinio conceflas natura differentcs 
cfTe ab claufiiiis formaiibus , haud ignoras ; utpote Septima , 
& Sexta , vel Secunda , & Tertia conftantes , minusque quietis 
habentes. Unde hac re accuratius infpecSa , compertum eft , 
claufulas Septima, & Sexta, vel Secunda, & Tertia nixas , effe 
potius difpolitiones adciaufulasformaies, quamut ipfx tales ap- 
pellandae fint : quia accedente parte tertia , cseteris nihil im- 
mutatis talcs efficiuntur. E. G. 



= ::^r" i T^ — *" i"",T"~~~n~'"~^~t^nvf~"i"^~X7:':'''r! 




EiS 



V 



^— 



AcceJJione Partis tertice. 




Jofeph. Obfecro te fiiaviffime Magifter , ne excandefcas ad 
tot quxftiunculas tibi forte taedium parituras. 

Aloyf Audafter expone 5 in integrum enim hunc offen- 
fionis iapidem amovere cupio , in quem tot Profeffbres tam 
frequcnter impingere comperio. 

Jofeph. Quare Claufula formalis cum fubjcdto intrantc 
valet , & absque eo non admittitur ? 

Aioyf Claufiila formalis , quietis indicium cft ^ ideoquc 
non nisi in fine , aut finito quodam articulo , novi cujusdam 
fubje^ti affiimendi causa adhibenda^ Subjeftum autem in ipfa 
Claufula formali intrans, quietis opinionem abftrahendo , mo- 
tumque in hoc Compofitionis genere ufquc ad finem defide- 
ratum promovendo , finem nondum adelfe fignificat. 

R r Jo" 



158 Exercitii V. Le&io IIL de trium partium Fttgis. 

I ■ ■ .. - ■ . . — — ., - ... ^ ^ . ^ — ^ — ^^ — ^^^^ 

Jofeph, Soluto Iioc dubio , perceptisque hucufque diftis 
fatis inftrudium me puto ad Fugas trium partium aggrediendas» 

Aloyf Fiat. Pofteaquam antc demonftravero , qua ratio- 
nc duabus partibus per Septimam , & Sextam , perque Secun- 
dam , & Tertiam defcendendo progrefljs pars fundamentalis 
accommodanda fit 5 quo haud parva modulationi facilitas ac- 
cedet. 



I^-p-^-r 




~ 



'<^- 



:|Sii3| 



SilMiiSP 



Hil^iii^: 



r 



-e 



§-<! 



teEfe|3*H 




ii5= 







ZZS-~ 



■^- 



^ 



2 







H-^-A— 



Sv^-y 



_!$__ ::$-_^__ 



_-i 



:S: 



iE 



fcl&- 



I^l^^nozl 



^- 



L 



iiilffii^ 



Ex quibus exemplis colligendum eft,ut Quintsc, &S0x- 
tae conjund:im pofitis locus fit , inter partes fuperiores Septi- 
mam in Sextam , vel Secundam in Tertiam refoiutam reperiri 

debe- 



Exercitii V. Leciio III. de trium partium Fugis, 1 59 



debere. Id quod etiam de Quarta , & Quinta aggregatim exi- 
ftentibus intelligendum puta. Hujus, fimilisque modulationis 
aliqua parte , vel extra, vel intra fubjeftum te juvare, & in- 
grefluro fubjedio viam fternere poteris« Pergamus itaque ad 
Tricinium, Bicinii fuperioris fubjed:a fervantes , trium partium 
textura deducenda. Primum exemplum ego fubjiciam , per 
cxteros deinde modos tibi imitandum. 



fuga a j. Modi D. 



i^- 



3IEE:E== 



iz::^=T=:^z 






y. 



±:& 



iiiiiil§i^iiii 



-/- 



<}-- — ^- 






— T" 



EEF 



I — ^ i^ 



^z-i 



'^ 



:x'^^ 



-—■ ^ 



— ^- 



:<S::=:t 



rte 



■— ^- 



tV 



& 



-^ 



— ^. 



— r — - v^ 



ffgit^^g g^ ijg f ^lig lg 



p^p ii 



^ — ^ 



I: 



/^ 






: =:=!$: 



:3: 



j.- 



-^- 



^^^sl 



l^- 



^iS 



W -*»l .i>- 



^— -» 



wJUi 11 1> » ■■>*' 



•♦• 



Ht 



rrs!?:: 



Se 



-^ — 



?^ 



Rr 2 



ii 



i6o 



Exenitii V^ LeBio IIL de trium partium Tugis. 



£|; 




_^ 









ff 



gE|EgEg ||El|lgi =p lip ^^p5i g^| 



L - - " -K- ^^ ■ "V- -^ - — — ^ 



Principium hujus Fugx nihil diverii continet ab illa ia 
Bicinio poiita, ufque ad tertiae partis ingrefTum, ubi durante 
fiibjeflro, fiiperiorum partium congrua canendi modulatione 
Contrapundium interim inftrudrum eft. Quo fadio Altus 
flibjedium repetit, alio, quam incepit intervallo, modulante 
interim parte fundamentali. Sub id tempus Cantus adjumen- 
to paufie quieicit , atque ad novum ingreiTum ic prxparans , 
diverib , quam in principio , intervallo intrat , idque in diflb- 
nantiavalida ad flibjed:i prsefentiam indicandam : claufulaque, 
fcxti€ minoris ope , devitatun 

Obferva prxterea rationem, ob quam ibi fiibjefto finito, 
pofita trium taftuum pausa protinus Alto quies data fit : ideo 
nempc primo , quia parti fiiperiori cum parte inferiore tam 
cominus exiftere contingit, ut in medio locus opportunusAl- 
to non relinquatur. Secundo , quia Alto cum fubjefto pro- 
xime intrandum cfl. Neque incuria praeteriri vellem hunc 
Aiti introitum in Quinta, & Sexta : maximam enim addit 
vim Compoiitioni , ejusmodi intrandi modus. Animadverte 
porro mox fequentem Tenoris introitum , modulationemquc 
fuper exflrucStam. 

Jofeph, Haud vidctur introitus ifle Tenoris ad praefcri- 
ptum modum efle faftus ,* nec Triade harmonica , neque dii^ 
fonantia flipatus , utpote Sexta duntaxat , & Odrava conflans. 

^loyf. Summopere deleftor mente tua ad omnia circum- 
fpecSa* Veium fcias oportet , modum illum intrandi, de con- 
fiiio potius, quam de prxcepto efle datum. Deindc , prxter- 
quam quod Nota fiibjefti prima parvi iit momenti , utpotc 
minima , Sexta fuperimpoiita per fe fortis , audituquc facilis 
ingreflum fubjefti haud obfcure prodit , atque defedlum Har- 
monix fupplet. Eftne tibi fatisfailum ? 

JofepL Omnino. 

Jloyf 



Exercitii V. LeSlio IIL de trium partium Fugis, i6l 



Aloyf, Reliquum igitur examinaturi progrediamur. Con- 
Hdera deinde modulationem fupra fubjedium exftru6l:am,qua 
in fuperioribus partibus continuata, claufulam vides in F. fa- 
(Sbam , eiufam tamen per fubjed:um in Tenore poit paufas in- 
trans. Deinde figuris Notarum nonnihii immutatis , ut iingu- 
lis in tad:ibus cuilibet parti cum fabjedro intrandi poteftas lit^ 
tandem Claufula finali Fugas Finis imponitur. 

Jofeph. Ex didis , fadlisque coiligo , nunquam paufam 
ponendam efle, nisi immediate {iibjedium fequatur. 

Aloyf Ita fane. Aut fubjedum vetus, aut certe novum, 
idque caeteris partibus deinceps repetendum , poft paufam in- 
duci necefle eft : nisi objurgationem in te experiri veiis Evan- 
gelicam, Math. 22. cap. Amice ^ quomodo huc intraftiy non ha- 
hens vejiem nuptialem. Jam modum E* ad manus accipe , 
Fugamque trium partium eo, vel alio haud multum dillimili 
modo conficere tenta : neque hsefitans, quo intervallo ciaufu- 
las exftruas , dummodo in iis fubjedo eleganter intrandi facul- 
tas detur. Juvabit autem antea claufulam finalem hujus Modi 
monftrare , quae diverfa ab aliis Modis eft» 



r .— 



e=«- 



■»e-a- 



131 



-^M' 



^ 



~G 



::t?: 



:tt=r: 



¥uga a 3. Modi E> 




iss^ 



gp 



-^ 



m n m Hpi H i k M^jB M 



l—»X M IW I ■■! ■ .-Liir» !■ ■ — I , *„ | i - • I 1,1 .^ 

fc»i [■ II ■ I — I ■ ■ ■ ■—»!■—■ I • " i'| ■ 1 1 



Ss 




|62 Exercitii V^ LeSlio IIL de trium partium Fu^is, 



,|:t:z;z±: 




X 



— --— -<^- 



Ssife 






:r=i=i;2 



X 



^^^SSip^S3|iH 






^^a^l^ljii: 



T- 



'^ 



♦ 



:$; 



:ir:zr*"_T^ 



«-1.- « ^ , : 



.i^ 



5: 



^ t^JTn ^f^ 







■^ 



-A-^T-^r y-j 




i 



f"-^ 



=$:$: 



♦-— *- 



^ 



1 



-^ 



j^fal^ 



^-^ 



S 



qz: 



i^gHlliHl^ili^ 



fSS^i^^ 




— ^ 



1 



Lii-irt:^?::: 



■gagtfMw «irdi. ipwM«^i <i^ji^«i^ip 



> 



Exercitii V. LeBioIlhde trium partium Fu^is, 163 



Jojeph, Haud absque timore, Venerande Magifter, coram 
te cum hac Fuga compareo. Vereor etenim , ne claufulam fk- 
pius , quam par eft , in A. faftam animadvertas. 

Aloyf. Mitte timorem Jofephe. Longe ab reprehenfione 
miror, qnod in hac re Tyroni, & fubjeftum tam fcite intexe-^ 
re , & moduiationem , Modo tam propriam reperire tibi con- ' 
tigerit. Ad claufuiam enim facpius in A. repetitam ipfa fub-; 
jedii qualitas te induxit : quae non obcft varietati , utpote alio 
femper, atque alio modo per Notas comitantes variata. Et 
fi quid Jepori in modulis Mulicis tantopere defiderato deefle 
videtur , Generis Diatonici reflridiioni , maxime autem hujus 
Modi egeflati tribuendum eft. Laudo pritterea concinnum 
partium Cantum , quarum neutra impedita ab altera liberrim^ 
vagatur* Perge nunc proxime ad modum F, & inde ad reli- 
quos. 



i7 



L 



1 



Vuga a j. Modi F. 



v^ 







rSE 



lii 



Ft 



ijr:: 



2 




fiiis^li 



-"T 



w^ 




^Si^i 




V- 



Ss2 




164 lExercitii V. LeBio IIL de tritim paytium Fugis. 




lii »■ —aJLais- •« i^>-.h- 



mm 



r-\ 





[ggiig|g ffl#^| 



^ ».-4,.; ^- ■ *■ — 1 ■ ■ ■ • l — ,— ^-^ — i-<\ft Z.i 



:r3^=:i 



-.-^: 



^ 



-^ 



r$:rr 



^^S^iiiiiiii 



- ■ -^ V "" — 



nxii: ~^^ i$z: 



$^ 



:rzt?zr 




feiiii 



3^- 



T 



^ 



C3!czzt 



-1 — 1^— — — ^— ^ ■ .. L . — — » 



-/■ 




pz^ri-airnr 



a- fttt — n -r-^ — 



.._£! U 



izn: 



zziztiz 



3-:- 






-ci^-it-tpirirz 



:$: 



t -ip-. . -^ . - jj — _^ 

Jofeph, Vix non mihi blandior , Fugam hanc non admo- 
dum male mihi fucceflifle , nisi in modulationem iliam anim- 
adverteris immixtam fubjefto , ubi fecunda vice Altus intrat. 

Jloyf. E contrario valde vafre , ingeniofeque modulatio- 
ncm illam inftitutam efle ajo. Etenim cum , & ob Generis 
Diatonici, & Modi rigorem omnia trita via incedere debeant, 
paululum peregrini, non nisi modulationis praefidio, fubjefto 
immifceri pofle , perfpicuum eft. Admiror prseterea fubjedto- 
rum ingrcflum ubique opportuno tempore adhibitum , con- 
comitantemque ad Contraptin(Si regulas Concordantiam. 
Perge ad Modum G# 



Exercitii V^ LeBio IIL de trium partium Fu^is^ 165 



¥uga a j. Modi G. 



rz 



<7 



—T- 



V- 



/. 



_ — j — - — — — ^ 



■^-TV'^ 



■ 4- 



-^ 



-^_ 



I=3S: 












ttr^:x:$=iz=:^=r: 



T— ^— T^-f-T-r-^^-nT^ 



*■ . 111 M I — w I ift^w —- I T^^w >■'■■ m- ^F ■ 



gF £^3 p-| t^ pgiiiipi 




53EE2 



^^l^lllg^jg ggipp^ 



le 



fc — 11 —^' 



gz gil^ 



^ 



S=3 



*•"■'■'' ■■■1 1 




^ 



tyt>T-»-T 



j n - — ■ ■■ i" — ■*• I ■ . ■ j. — -^, — ■■ 1 . . .» . ». j . .■» I ■ 






/^ /-^ 



|||:S|:A^ 



Tt 




l66 Exercitii V. LeBio III, de tYium paYiium Fugis. 

A _, O 



rrr: 



^- 



:i3S: 



|EH 



-0: 



§f5j|^:|%l=)^' 



t:xs 



rr 



ll^ 



^: 



iss 



:$: 



- — ^ — 



--w — n 



,iJ 



-e 



r-^- 






<^-- 



^Siiii 



35— T- 









m^r-^-T 



■*— T 



;zT=-=nz? 



, ; — ■ • ■ * - 



— ^ — 



i — 



feffe 



-9~- 



;z^ 



^lplSl^ 



-^ 



i-i — i 



M 



t±±^=:l:z± 



^ 



ilrss:: 







g^ 



,^.. 



?: 



ttt: 



I 



7^_ 



'lilP» 



-^ 



-♦ 



^♦i 



v^ 



•u-^ 



| ||| j^|fe^|: |:^|g t ^^ 



r^ 






t 



■^: 



17= 



,^WM*l*n«i awMAu iMiW^ ■! ihvi.M* 



Exercitii V. LeSIio IIL de trium partium Fugis. 1 67 



1= 



J. /^ 



^ 



'♦—- - 






i 



-3 — 






:|:g|^^;gEJ^^E^ 



;x5 



^:?x5: 



9^- 



-^ 



Ei^ 



^ 



-^- 



:^ 



3:e: 



r- 



Fuga a^ 2* Modi C. 



■B 



^ 






r- 






gi^^l 



' T- 



T 



--jr — 






i^m 



d- 



« — 



1—^-1$ 






iSffiiSiii^Sii 




ziSrziS: 



"*T 



l T 






:^ 



^pi^^^i^ 



-^♦x^T^ 



:::i:x^: 




Tt 2 




Exercitii V^ LeBio IV*cle Fugis qmtuor partinrn^ 




Aloyf^ Incredibilitef Ixtor, hac brevi fimplicique Fugas 
componendi methodo te non modo leviter tinftum efle , ve- 
rtim etiam iongius jam proceflifle j id quod partes pulchro 
canendi modo incedentes , debitoque tempore quiefcentes , & 
opportune intrantes haud obfcure demonftrant» Ut adeo ia 
hoc Compofitionis genere nihil tibi deeffe videatur, quam ut 
ufii per aliquod tempus continuato faciiitatem adipjfcaris. 
Da praeterea operam,ut crebris ligaturis jam uni, modo alteri 
parti infertis compofitionem diflinguas : vix enim credibile 
eft , quantum condimenti per eas modulis accedat , quo fit » 
ut quxlibet ferme pars , motum difparem nad:a , facili ratione 
perceptibilis auditui reddatur : id quod non folum in hoc , 
verum in omni Compofitionis genere tibi didrum volo. Cx- 
terum, ctim in Trino perfediio exiflat , te etiam , atque etiam 
exhortor , ut huic ftudio privatim amplius vacare pergas , ex- 
perturus inde , quantum emolumenti ad plurium partium 
Compofitionem , quantaque facilitas enafcatur» Nunc ad Qua- 
tricinium. 

E X E R C I T I I V. 

LECTIO QUARTA, 

De Fugis quatuor partium* 

QUid muneris fit quartse partis , quemque locum in fup- 
^plementum Harmoniac occupare debeat, fuprk per totius 
Exercitii Tertii curfum abunde explanatum^ latisque tibi no- 
tum efle confido. Superefl itaque dicendum , quam ex tribus 

Eartibus in Fugis quarta pars intrando fequi debeat. Tametfi 
oc prudentiCompofitoris judicio reiinquendum elTe videatur, 

cujus 



Exercitii F. LeBio IV. de Fugis quatuoY partium. 169 

cujus eft indagare , quo modo concentui , aut plus Harmonise, 
aut gratias aut varietatis accefTurum ilt 5 plerumque tamen ufu 
receptum eft, utTenorCantum , Bafllis Altum intrando fequa- 
tur. Caeterum crelcente partium copia , haud exigua tibi cu-* 
ra fit , ne partibus nimis infarcitis , & in anguftum contrad:is 
ab una alteri libere vagandi facultas admitta:tur. Quemadmo- 
dum enim per confertam turbam tranfeunti a dextra , imiftra- 
que, & a fronte impingere contingit j ideoque tranlitus aut 
omnino non , aut difficulter fuccedit : ita pari modo fit in 
Compolitione , quando pars parti obftans liberum incedendi 
campum non habet , belleque concinendi facultas toliitur. 
Quapropter fummopere adnitendum eft , ut hunc fcopulum 
evadas» 

Jofeph. Quid vero remedii , quando prxter opinionem 
tale quid contingeret ? 

Jloyf. Aut mutandum moduiationis confilium erit , aut 
parti , cui , nonnifi intrudendse locus eft , adminiculo paufae 
iiientium impones , ufque dum reingrediendi cum fubje6to 
Ipatium aperiatur. Satius tamen eil: , praevidendo , meditan- 
doque partes ita difponere, ne confilii coepti paulo poft te poe- 
niteat: praeftat enim jura intafta relinquere, quam poft vui- 
neratam caufam remedium quaerere* Opus igitur eft , ut , 
dum uni parti vacas , caetera^ ne memoria excidant , neque 
partibus aliquibus tantum tribuas , ut fuperftiti nihil aut fpa- 
tii ad gradiendum , aut concinnitatis ad cantandum remaneat. 
Exemplar tibi conflderandum , imitandumque fubjiciam , fer- 
vato prima^ trium partium Fugae themate , aliifque ad quartae 
partis introitum. 




;r-^j_ir 


T — 


■ -l 




— r ^ 


T 


l 




■ 




*-* — t""- '■ 


— — 1 


— i — r— " — 


— ^^-r-i^— 


■ IIIWII 1' JIMI 




^ 


F^ 


=^(r-~ 




1 








^ 







Vv 



170 Exercitii V. Leiiio IV. de Tugis quatuor partium. 



-$3 



« r T 



— P 



ziiid:z:5?i:ir:_z:i=:?z:i^ 



i 




r^ 



\—^—~r-^- 



^"insi 



^H^fc; 



^ 




^ L- 






:± 



9$fc 



^S£S¥ 



:3^ 



-^ 



T 



:z::0: 



i 



^7^ 




._- 1— 4-- -J-. 



S 



^ 



f- 



._ i-^-^ 



±=zi—z,^: 



rfcj:$:^i:fa-:^:zi7: 



^i — , -^ -.-...-j- — — 

L..X 



-A:.±-Js.zz~.-±.z.^ 



'gllilllEf S pl^ yg gQlE^ gg EEg: 



PM»i 



— ^-^-1-.^^]:-^- 



■W— ^ ■'»■ ■ — — — T»"- ■ I — ^-^T f "■ » I " '■»- " "• '' f" ' ■' ' ' -~Tr.— » I— .»— . 



■^' 



-"3 



D-:- 



5zE|E$=fe=?^3^ 



A-^-TTXTZf^^^TT 




E: 



::zi=zifc3frfc=zj:l:=: 



/(9/^/?y^. Videtur haud magnum efle difcrimen inter hanc, 
& trium partium Fugam : raro enim quatuor partes , nisi ad 

finem. 



Exercitii V^ LeSlio IV. de Fugis quatiioY partium. 171 

finem , convenire conlpicio 5 obtruncata confeftim una vel al- 
tera, ubi quarta pars intrat. 

Aloyf^ Similitudinem , quam dicis , ex uno eodemque 
Subjefto refultare conftat. Quod autem in hac quatuor par- 
tium Fuga ad eundem fere modum , quo in Tricinio , fubje- 
dtum dud:um lit , ideo fa6tum puta , ut faciiior tibi cedat 
Quatricinii compolitio : ob quam caufam tantopere Tricinii 
ftudium paulo ante tibi commendavi. Neque mirare raram 
quatuor partium conjunftionem. Prseterquam enim quod 
non multo ante praemonucrim , ut a partibus importune intru- 
dendis abftineres , ad Quatricinium non requiritur , ut femper 
quatuor partium Harmonia compleatur , cui fufficit , li ca^e- 
ris partibus in aftione exiftentibus , una vel altera interim 
quiefcens fubjeftum denuo reaftumere, & fiibje^ti fini aliquot 
Kotarum apendicem inneftendo fupiementum Harmoniae pro- 
trahere poflit. Cactera Modorum fiabjefta ad hunc modum 
pertraftanda tibi committo^ 




issp 




^j^g^ l^ p^ Slg 



-G 



T — 



— -T 



z jz:; ziziiim; :z jzzEiiiiii^ 



e^: 



■T-1 — r 



-TT 



;=$i:"^^ Tv^ 



..1 






^ 



:X^zi::zi: 



zsr 



s 



^- 



'■^ 



i— . i — .^_— .. 



MiH 



:3:^zi; 



g^sa^Mii 






V y a 









VJ2 Exercitii V^ LeSiio IV. de Fitgis quatuor partium. 






■T 



M-^ 



t- — ft TT-^ i:xn: :-__r zz! 



r^-i: 



if^f^ I^ ^^^^tP^^ ^^-^-ffi ^l -^- i- 






Y:xi::z:^; 



3^— 



TXzifim-:: 



^.^^ 



^ 



SHr-^ 



m 



L_ 4 , 



^x:z 






r— '■ 



T— -— T -Tt- 



X-^^ 



" f l ^^^ ( fell -^ l^ii« 3i 



He 



— ^- 



■^-H^ 



^ 



— ■^--- 



ii|i:|xi5;:?:x5: 



-+ — ♦— 



;ii«i:;:: 






§g:|ii^Ei^E:|ii$iiE:iir|= 



:itt: 



Fuga d 4. Modi F. 






.^ziri. 



"T 






T 






m 



V^ 



;—r- 



T 



^•^^ j_ L^.^ L 



:E?Eg=|iESEl|i 



■¥ 



r— T — T- 



T — - 



^-|— ^ — T 



^r 





v^ 



7: 






ExercitiiV. LeBio IV. de Fugis quatuor partium. 173 



fr:-s=$rT=±irii3fz:r 



/^ 



r3$: 



r= =::: pEZ:r|=i£iji|j:: ± 




^^Siii^^ii 



^|^g%j|g =P^^j|;gg||g 



/ 



&•- 



—$— 



:$=: 



..-^_^. 






[Z^ZZ^ZZSl 






/^ /^ 



" ' I ^" » — '-' 



En:::r^. 



EEtEEEt3$E|Eir£ 



i:?r=^r$ 



5:2^ 




3cr 




^:fe:j^±r^ r[7 yirj::±:x:fe| ; j "T t ^— 



. 1 T^ _ 



H^-li^-- 



:3Sr 



■a — 



3Sr: 



g¥^^ 



^ 



^ 






■ * i » » »■*■' 



rjE 



i* .»i« ■ ■■■ — 



&:i:zir: 



^zf: 



j^- 



■""^- 



— ^— 



izrEiiizr Enz: iri^~i2 



^-t^ 



-^j — 










■— ■ ■ ■ W ' | ' A i' 



Xx 



174 Exercitii V^LeSlio V. de ContrapunBo duplici. 



eJEll l ^tfEi^i 



iii~ iiiii:; iiGi: 



-iriii^ziT 



^^^^H! 



-t^-^ 



i 



:S~ 



-^ 



feS 



t 



rXE 



^ 



I 



-a- 



s 



$$$ 



5:1::$: 



g 



5 



3:1= 



^/c?jyC Simplici hac methodo fatis imbutus mihi videris, 
id quod exempla commode fad:a demonftrant. Relid:is itaquc 
reliquis Modis privato ftudio tuo , ut tempori confulatur , ad 
Fugam, piurium fijbjeftorum ornamento diftinftam , progre- 
diamur. Quum autem abfque cognitione Contrapun6ti Du* 
piicis id effici nequeat , primo de eo diflerendum occurrit. 

E X E R C I T I I V. 

LECTIO dUINTA, 

De Contrapm^o duplici. 

TJEr Contrapunftum duplex inteliigitur Compofitio artifi- 
^ ciofa, eoque modo conftrufta, ut partes ejufdem inter 
fe convertibiles effe poflint , & pars , quae modo fuperior , 
nunc per inverfionem inferior exiftat: iic mea fententia di- 
d:um, quod praster inverfionem partium, cxterum re nulla 
immutata , duplicem & ratione acuminis , gravitatisque dif- 
ferentem exhibeat Melodiam. Quam prxftans, elegansque 
Contrapunfto huic fit ufus , ciim in 6mni Compofitionis ge- 
nere , tum maxime in Fugis plurium fubjed:orum ligamine 
combinandis, paulo poft experientia comperies 5 idcirco ube- 
riori quoque explicatione illuftrandum. Variae Generis hujus 
fpecies a nonnullis ftatuuntur 5 ixt: Contrapunftum duplex 
inTertia, Quarta, Quinta, Sexta, Oftava, Decima, Duode- 
cima , &c. Nos autem reliftis , quorum ob anguftias aut exi- 
guus ufus eft , aut cum aliis ferme coiacidunt , cas tantum- 

modo 



ExeYcitii V. LeSlio V. de CojitrapuJiBo duplici. 175 

modo profequemur fpecies , qua: & ulitatiores , & in Compo- 
fitione majoris momenti funt. V.G. Contrapundium inOdta- 
va, in Decima, in Duodecima ; quorum aiterutra pars abfti- 
nentia quarundam Confbnantiarum , Diflbnantiarumque pro 
cujusvis quaiitate de loco fuo proprio in aliud intervalium 
transferri poteft. Antequam de hujusContrapundi fpeciebus 
diflerere exordiar , generaiia quaedam graemittenda funt. Pri- 
mo curandum efl , ut fubjedia difFerentes inter fe fortiantur 
motus, quibus facili negotio diftingui poffint 5 id quod difpa- 
ritate figurarum efficitur , tribuendoque alteri fubjed:o minu- 
tiores , alteri majoris valoris figuras : lic difcriminis perceptio 
eminebit , atque confufio evitabitur. Secundo : Ita inftitucn- 
da fubjedia funt , ne fimul , eodemque tempore incipiant ; fed 
alterutrum pofitione cujusdam paufk tardius intret, necefleeft. 
Tertio : Non excedantur limites cuilibet Contrapuncti fpeciei 
infra praefcribendi. His fuppofitis fiat initium a Contrapun- 
Sio in Odava , utpote 6c facilitate, &: ufu praeftantiori. 

Contrapunftum igitur in 06lava eft Compofitio , ita in- 
ftituta , ut inversa alterutra parte in 06tavam acutam , aut 
gravem , variam reddat Harmoniam 5 nihilominus refte regu- 
larum rationi confentaneam. Ut autem hoc evenire poflc, 
extra dubium fis Jofephe , Primo : a Quinta abftincndum eft. 
Secundo : Non procedatur in Od:avam faltando. Tertio : in- 
fra iimites Oftava; te contincas oportet^ Ad clariorem hujus 
rei intelligentiam , & in quasnam Confonantias , diflfonantias- 
que, fafta inverfione , immutentur priores, fequentes contra 
fe pofiti numeri declarabunt. 

I. 2. 3. 4. 5. 6. 7- 8. 
8. 7. 6. 5^ 4. 3. 2. u 

Patet itaque , Unifbnum per inverfionem Oftavam fieri % 
Secundam in Septimam inverti : ex invcrfa Tertia Sextam 
refultare : ex Quinta Quartam : & fic de cseteris. Unde ra- 
tio, ob quam hoc in Contrapunfto Quinta prohibeatur, in 
promptu eft ; quia inverfa difTonantiam, nempe Quartam cffi- 
cit. £• G. 



X X 2 Inver^ 



176 Exercttii V. LeBio V^ de QontrapunBo duplict, 
Inverfio in OBavam acutam^ Inverfio in OBavam gravem. 



:^^=: 



:^. 



S 



;3C=:: 



ft 



l 



i:=r^r3S: 



— -»— ^- 



1=2=:^ 



Uiurpata tamen cum ligatura locum habet. E. G* 



: pt^p;|^E±Ej^|^g:;j$g 



? 



Inver/io, 

i^rin— Hzrir|:S:^:^ii:[ 



= L. 



B- 



:=$ 



a 



Jofeph. Comprehenfis hucusque didiis , rcftat cxplanarc 
caufam , ob quam in Oftavam per faitum iilicitus fit progreiP 
fus, & curOttbavae limites excedere nonliceat: Ut citofacias, 
te Venerande Magifter etiam atque etiam rogo : omnis enim 
mora patientiam meam tentat '-, quod hoc Contrapunfti genus 
permagno crebrius encomio cfferri audiverim , ideoque cupi- 
do videndi exempla pridem jam animum inceflerit. 

Aloyf» Faciam absque mora. Ex06tava per inverfionem 
Unifonum fieri, fupra contra fe pofiti numeri ante oculos po- 
nunt : in Unifbnum vero per faltum , nisi per modum claufu- 
lae,non rite procedi, fkpiiis jam didium eft. In exemplo: 





A _ 


In.ver/io, 




r " """ V 






\ . 






■' V 




\ j 




m 


" , „ l 


V i\ 




■R 




A ' 






: ■■■— ^■■■'- 


■ i> ■ ■ J 


<> 




- 






~. .1 — .. 1 . 


3JE 


^^^ ^" ' 



Quod Oftavam inThefi prorsus evitaveris, reftius feci^ 
fti y nam haec per inverfionem Unifbnus fit , qui nisi per Syn- 
copen mintis redte , tit jam diftum eft , ufiirpatur. Non ex- 
cedendorum Oftavae limitum ratio eft , quia Contrapunfti du- 
plicis munus eft, effioere variam, difierentemque per inver- 

fionem 



Exercitii V. LeBio V, de Contraptwcio duplici, 177 



iionem Harmoniam : fi autemOdiavae terminos egreffus fueris, 
licet Confbnantix compoiitas in limpiices mutentur , eadem 
refultabit Harmoiiia , nec tam natura , quam iitu tantum di- 
fcrepans ; ut fequens exempium demonftrat. E. G. 



migpi^ii 



10 



:S:::n: 



ZK 



4—- 



-e=^-— ^ 



~"T 



^: 



:i$zz:r::?i:; 



Inverjio, 



-e— ^~-— ^ 



Hl 



\^. 



-^- 



:eiiifc: 



Ifl-J^- 



-^- 




^^ 



Ubi vides , ex Decima , utpote Tertia compoiita per inver- 
lionem fieri Tertiam fimplicem ; ex Nona, Secunda compoii- 
ta oriri fecundam fimplicem , & iic de caeteris. Inter Confo- 
nantias enim compofitas , & fimplices haud alia , quam loci 
difFerentia intercedit. 

Jojeph. Jam omnibus animo perceptis , quantum quidem 
mihi videtur, ne Paradigmata oculis fubdiicere , diutius more- ^<^^^-^-^^^J 
re , te iterum , atque iterum obteflor. ^^ 

Aloyf, En exemplum primum obligatione Cantus firmi 
obftrid:um ; 

±Si:t*:f:fcS^^ 






v^ 



ziX^: 



^ 



v^ 



Inverjio in O&avam inferiiis. 

Yy i-* 



178 Exercitii V. LeBio V, de Cojitrapuncio duplici^ 



|Et^ E^ E fe^ |JjEEg^qE 



_s- 



l 



■S: 



;3J. 






-p-, — p 



llpg^g^i ^ 



-+* 



:|=tt=R 



— 1 



Sequitur Paradigma absque Cantus firmi obligatione ex 
preffum : 



||:g||;||l 



f"^, 





L^^, 



■B 



r-^- 



lijverjio* 



iiSpliiiSiiiiii 



i-izr:izi:$: 




*— — i-^ 



.iiiii^SiliSiiSiii 



Ex quibus Paradigmatibus perfpicuum eft , obfervatis huc- 
ufque diAis inverlionem infallibilem eile, neceflarioque redtae 
Compolitionis pr^^ceptis confentaneam evenire. 

Primi exempii Contrapun(5tum , fi ita inftituatur, ut om- 
nis Tlielis aut motum contrarium , aut obiiquum obtineat , 
etiam tribus vocibus decantari poteft , accedente parte tertia 
cum translatione Contrapund:i in Decimam inferius. E. G. 



fpgi|:E^g^^$ te||^ l: ag =i 






■^- 



«■■'«««■'•««AaV *Mf ' 



— ^- 



::3j: 



-A 



-o'i|wimm ir-^w>* 



-9-:; 



In 



Exercitti V. Le&io V, de Contrapujjclo duplici, 179 



In hujus Contrapundti exemplo, omnisTheiis, iive prin- 
cipium tad:us aut motum contrarium , aut motum obliquum 
obtinet , ideo in Tricinium verti poteft defcribendo de Nota 
ad Notam Contrapundium , idque coUocando in Decima in- 
feriiis. 



'S^iMiSsii 



ih"±. 



—^- 



-^ 



ll^i 



H- 



;||E^^^g|S; 




Jofeph, Mirifice deledior Contrapunfti hujus artificio , 
maximaque jam pridem cupiditate fciendi impulfus a te flagi- 
to , quo modo Paradigmata hxc in a^lum pradlicum redigen- 
da lint f 

Aloyf. Quanquam &reliquas hujus generis fpecies primo 
pcrtrad:andi mihi animus fuit, tamen, ut defiderio tuo morem 
geram , accipiam Fugae primas fiibjeftum in Modo primo ufiir- 
patum, illique contrafubjed:um intexendo demonftrabo, qua 
ratione id inftituendum , ac per totum Fugac curfiim perdu- 
cendum fit. 

Fiiga a 4. Contrajuhje^i artijicio exprejja : fundata in 

ContrapunSip dupliciy cum inverfione inOBavam. 



t^Z 



1:1: 



<J 



It 




-^ 



jS"^ — ^. 



,..j. 



Sf^ 



G-«- 



■jrw^MW I II 



^- 



:$=: 



g gfmt^ 



T^ 



Yy 2 



i8o Exercitii V, LeElio V. de Contrapuniio dttplici. 



/"— ^— - 



ziizzi: 



I 



-^- 



;=::^=i 



:$:z=: 



■^- 



':^~ 



±lg|||i|^l 



v^ 




;=m±: 



^iE|§|E^|^E^ 



3S~ 



A- 



.--I_ 




J 



-fe^ 



I^EggElE 



=:r$: 



■♦• 



■ T 




:$=:= 




:;zf 



^r— r 






i: 



:rrx^=::=:z 






;v\,. 






rx^: 



■^ 



■■^^3=: 



S3ilE!iii 




E2 



izi: 



-^ 



^ 



zzx^: 



^- 



^ 



V 



„^._i.^. 



i 



-1™ 



^li^ 



•♦- 



it 



1 ,^^ ... « » .1. 1 -,y— — .. I. ...I . I , i| i m i m igwwl .iWM I i i II i.>~--"- . X — »^ .11 . | i 



^ 



■:-•»- 



Exercitii V. LeBio V\ de Contrapun£io duplici. 




x8i 



-4^ 






6. 



e-: 



-,.^ — ^ — -- 



^ 



^ — j_>. 



if^^iii^i 



f5±; 



0:1= 



Eg 



35: 



pfE^y njii 



-3— 



-^ 



:tt=iri=tt— ft. 






'^' 



:tt: 




i|||=:| =Ax|^^ ; 



:tt: 



TT"" 



iS 






Ig 



t=±. 



::^l~=ff 



e- 






Aloyf. En ufum hujus Gontrapundli duplicis, & exem- 
plar impatientia tua extortum. Obferva Primo , Contrafub- 
jed:um polita dimidiae menfurae pausa in Unifono inftruftum 5 
atque per fubjeftorum inverfionem in Oftavam refblvi , ut 
N.'' I. 2. 3. 4. 5. videre licet, ubi Contrafubje6tum modo in 
partibus extremis repertum, modo in parte media, femper in 
Od:ava refpondet fubjefto fuo principali, ex qua immutatione 
diverfa femper oritur Harmonia. 

Jofeph. Hic loci NB. Unifbnum non in Ocftavam , verum 
in Quintam decimam inverti apparet. 

Aloyf Eandem cfle rationem invervallorum compofito- 
rum quoad ufiim cum intervaiiis limplicibus jam ante did:um 

Z z eft. 



l82 Exercitii V^ LeHio V, de CorltrapunSto duplici, 

eft. Unde hxc translatio , ut partibus mediis locus detur, haud 
abfque induftria nonnunquam conceditur. Porro animadvcr- 
tes , quomodo varietatis gratia , fub N.° 6. reiifto flibjedto 
principaii partes cum ContrafiibjecS:o fblo artificiose ludant, 
idque in ard:um contrahant. 

Jo/eph. Cum ftupore hanc partium combinationcm ad- 
miror ; verum non potuiflet fieri hacc partium coarftatio cuni 
utroque fubjefto, & ita ciaufula finalis concludi. 

Jloyf. Potuiflet, mutato unius , aiteriufve figurse valore, 
hoc modo ; 



=e 



i±=-ic^ 



igi 

NB. 



X 



^rpriix te ^x^pgzi^ 



iiil=iigi^S^i^=^i 



y 




/^ 


/^ 


: V- X 


s — ^ 


^ o 


M H _. 


' \. 


V 


-V .^ 


a w._ 


\- 


- — „ - — — 







31- 



e 




t£:r8 



AloyJ. Obferva hoc fignum ; NB. ubi loco duarum Semi- 
brevium , duae Semiminimae pof itx , quod alias ufiivenire non 
potuiflet, Tenori, & BafTo in tertio flibjcd:i ta6i:u intrandi 
poteftatcm faciunt. Simiiis itaque figurarum fraftio , hanc ob 
caufam adhibita non folum conceditur , veriim etiam liaud 
parvam Compofitori induftrix pariet exiftimationcm. Hxc 
igitur fubjedrorum convertibilitas Contrapun6H duplicis bene- 
ficio in acceptis referenda eft, cujus opera, fi fiibjcdia rite in- 
ftituta f int , faciii negotio Fuga inftrui , ac in longum protrahi 
poteft. Tuum nunc eft , ]ofephe , caeteras ordine Modorum 
Fugas pari ratione tradtando perfequi. Veriim ut varietati 
confultum fit , non femper uno modo , id cft , in primo fiib- 
jedti tadtu Contrafubjeftum introducendum cft ; fed pro qua- 
litate fubjefti principalis , in fecundo , vel tertio tad:u Contra- 
fubjedii introitus fieri poteft : ut fequens principium Fug^ 
fecundi Modi a te ad finem perducendum demonftrabit. 



Exercitii V^ Le&io V, de ContrapujiBo duplici. 183 



fiiiiil^il^Siii^i 



:l:SI=i=± 




g=g g||g^ii:j;!Es^.g 



;=:e 



11:1: 



iiziz: 



r 



3S=r 






it 



31- 



^^=±=: 



ii^ 



K: 



r — 



i^— i:f: 



-» 



:-^ 



^^. 



^=3 



^- 






a#|s:g^gi^^ 



— ■ *^1 



lE^^^^qff-fjEpl^^ 



Hanc itaque Fugam , ca^terasque Contrafubjeftis proprio 
ingcnio inveniendis elaboratas ad corrigendum mihi feres. 

Jofeph^ Nihii prasterea pecuiiare in hoc Compofitionis 
generc obfervandum occurrit ? 

Aloyf. Caetera ex didiis de Fugis limpiicibus, deque com- 
munibus Contrapunfti rcguiis petenda fiint. Pcculiarem au- 
tem cfle cuiiibet Modo & modulandi, & protrahendi ratio- 
ncm, proptcr varium Semitonii fitum , ex fepitis jam di6tis 
tibi conftare fuppono. Porro relifto pro nunc hoc Contra- 
pundbo, domi tuse per rcliquos Modos te exerccndo , ad Contra- 
punftum duplcx cum translatione in Decimam pergamus. 



2z 2 



EXER- 



184 Exerchii V^ LeBioVL de CojitrapunElo duplici &c. 

E X E R C7 T 1 l~\r 

LECTIO SEXTA, 

De Contrapm^Io Duplici cum Translatione inDecimam. 

/^Ontrapunftumduplex ut fic, Genus efle, proinde complures 
^^ comple6ti Species , earumque difFerentias exoriri pro va- 
ria partium translatione ex paulo ante did:is colligendum efl:. 

De prima Specie ; nempe de Contrapunfto in Odlava fa- 
tis ad:um puto. 

Porro ad fecundam Speciem, nempe Contrapun^tum in 
Dccima progrediendum eit 5 ita didium , quia omiffis qui- 
busdam Confonantiis, & Diflbnantiis pars alterutra in Deci- 
mam vel acutam , vel gravem tranfponi potefl : manentibus 
iisdem prorsus figuris. A quibus autem intervallis abflinen- 
dum fit , ex numeris fequentibus contra fe pofitis perfpicuum 
efl. 

I. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 
10. 9. 8. 7. 6. 5» 4. 3. 2. I. 

Indc coUigitur , duas Tertias , duasque Decimas , per mo- 
tum red:um fe invicem fequi non pofle : quia ex illis duac 
Odc'a.vx : eX ifiis duo Unifoni per iiverfionem refiiltarent. Pa- 
ri modo prohibentur duie Sextie, eo quod earum inveriio in 
Decimam duas Quintas exhiberet. Porro abftinendum efl: a 
Quarta ligata in parte fuperiori 5 quia inverfa efhcit Septimam 
ufii non receptam , ut aiibi jam demonftratum eft. Poffre- 
mo non exccdatur Decima* Vide (is exemplum, Cantu fir- 
mo hucufque ufurpato obflricftum. 



zizztziz 



i^i|;pig;gE|i:i||Er 



|j|i 






:iz=^. 



— ^. 



T— -— T-^- 



:i35e: 



,___X):_.»-pVt 






izz 



[pi|SgEm=p| 



•^- 



uaMi w wiM i. n 



:^zr 



■^- 



:«: 



i^pmmir^^i Mmf^ ^ w i ** 



Inver- 



Exercitii V. LeBio VL deContrapunSto duplici ^c. 185 

Inverfio in Decimani, manente eodem Cantu firmo in lo- 
co fuo^ 



:Hz£?i£ 



n^s:; 



— ^ 



-:^'- 



y- ^—j— y 



1 



._-, — ij — 



y. 



iistp i^i^ ^^ji 



^tlri-^^T'"^""'!"'^' 



I s_ 



^ 



:tt=i= 






iitt: 



Idem ufuvenit ^ fi Cantus firmus in una Tertia exaitetur, 
Contrapun6to in Od:avam gravem translato. Ratio perfpicua 
eft : quia duo toni ad Odavam additi aeque Decimam efli- 
ciunt. 



" _jj 



-Jtzi^ 



3S— 



:==3S: 



fc 



^. 



^crifc^? 



— . . U 



isMii^i^iSi 



fn-fa 



3CZ 



— ^- 






Hoc idem Contrapunftum k tribus vocibus decantari po« 
teft , 11 Cantus firmus de Nota ad Notam defcriptus inDeci- 
mam inferius ponatur, manentibus duabus partibus. 



J\^ z 



& 



i86 Exercitii F, LeSlio VL de Contrapunilo duplici &*c* 



ttf^S: 



:Sr-:-=:^ 



l««l II V ' !■ . « ^ » l > I— X-.-.^ 



:r=3j=::i 



~—^~: 



3E=rrfe;z! 



:i:e:± 






M^SIii 




I !*■ I -»d»a, 



a-H 



£~^ 



Eizriziz: 



»■ 



— r — »• 



^ 



r i-Of. 




^—■^—-\-^~ - 



± 



■wwfc— -^aw laiw 



Quod pari modo intelligendum eft de primo hujus Con- 
trapundii exemplo , tranfcribendo Contrapunftum in Deci- 
mam, inferius manentibus reliquis partibus* 




'glfljjifaj: 



:tF-: 



^ 



:=S=:: 



teis^ 



■*! ■ ..^ 



^ JPlfa«»ifc-Mi «i^ 



*^ll llll»» 



•■^■«■«MMi» <Mpb 



ExeYcitti V* LeBioVLde ContrapunBo duplici&c* 187 

JofepL Quam mirabile Contfapundii hujus artificium 
cft) cujusopera tertia pars defcdbendo conficitur ! Sedpoteft- 
ne omne fpeciei hujus Bicinium in Tricinium converti ? 

Jloyf Poteft omnino : fi praeter ea , quae de hac • Specie 
praecepta funt, quamvis Thefim, aut motum contrarium , aut 
obliquum obtinere Contingat : ut in priecedentibus exemplis. 

Nunc abfque Cantus firmi obiigatione duo exempla ap- 
ponam , ut nihii eorum quae circa Contrapund:um hoc occur- 
runt , te lateat. 



._JL— — . —l-^JL ^^ L.l^_-^_1 * .^^i « : _LI_- ^_^ I , 



^rt 



■l-ll- 



■^ 



•♦■ 



,-i — I — i_L — «._„»*,__ L.i.. 




Defcribendo de Nota ad Notam Cantus partem in Deci- 
mam inferiiis , habebis Tricinium omnibus praeceptis abfblu- 
tum. 



fi^l^ ^ggpl^ gigjggi 




■:^-: 



i 



^- 




i^S^S^^-=iS^^^^ 



:ri3::: 



Sequcntis exempli Cantus in 0<3:avam infediis , & in Ter- 
tiam fuperius tranfpofitus perfedtum efficict Tricinium. 







&znr:^: 



— i-r-'-^»'^*^— ' — ' A' ' ' " 'I ■■' " " — " J lC "" ' " " ■■ ' " I — r— — ""' ' ■' ■ — '" I ' . ■ ' ' i T I . 



*i- 



-^1_ 



gg|gM^lg g^ 



A aaa 



^:::±5 



i88 Exercltii V. LeSiio VL de ContrapunElo duplici ^c* 




^=±;^igFi=g |-_E3^j=g 



Eff 



•^- 



;=Ei~ 



SSpiapgg^ i^ 



| |E El|; $E|i gE^ g 



— — I- 



— ^ 



Hacc funt , quae ad Contrapurtd:um conficiendum meo qui- 
dem arbitratu requiruntur : quod tibi per aliquod tempus exer- 
cendum committo , donec ejusdem ufiis faciiis tibi eveniat. 
Si quid praeterea dubii tibi fiipereft , propone fis. 

Jojeph, Videtur , primum Cantus firmi exemplum per 
inveriionem extra iimitcs Modi exire Sc in principio , & in 
fine, 

Aloyf, Exit quidcm : fed in Modum , Modo , quo in- 
choatum eft, minime inimicum. Praeterea Paradigmata ifta 
non tam usus, quam inverlionis gratia liic proponuntur : ne- 
que inverfio ftatim in principio adhibenda, neque ad finem 
ufque protrahenda eft : fed poft fubjeftum Modo congru- 
um , aliud fubjeftum per Decimam convertibile introdu- 
ci poteft, quod deinde loco opportuno , Compofitoris judi- 
cio invertendum eft : quemadmodum in Fuga paulo poft 
in exemplum proponenda demonftrabo. Quod fi autem 
inverfionem in principio Compofitionis inftituere libuerit , a 
Tertia , vel Llnifono Modi principium fum^ndum eft j quo 
cafu pars inverfa intra Modi limites fe continebit : ut praece- 
dentia abfque Cantu firmo exempla demonftrant. 

Jofeph. Quid , fi Contrapunftum hoc in Compofitione 
quatuor partium adhibeatur, quartse parti faciendum ? 

Aloyf, Aut interim quiefcere , aut rriodulatione protrafta 
fpatium , quod vacat , implere j aut cum fubje6to per motum 
contrarium , vel alio licito modo intrare poteft. Exemplum 
tibi fit praecedens Paradigma in Quatricinium verfum. 



-♦ 



BE" 



Exercitii V^LeBio VI, de ContrapunBo dupUci ^c. 189 

E I _ _ -' Sm^ ,., ■ 1 ., * ll- .11. ' . \ »J-,|,I1 — I . I- ,.w« .11 ■■■ --i.1 II* „ ,„1. I 



^rmf: 



r^^± 



/^. 




■^J 



r-^- 



±^fej||E|^5|5 



-~s 



ife=S! 






— Ifi- 



Jam demonflrafc reftat , quo modo Contrapun<5tum hoc 
in ufiim componendo redigendum fit : quod faciam aflumendo 
Subjedlum primi Modi in Fugis fimpiicibus , & alias hucut 
que ufurpatum. 



w 



-Wi II ■ ■ I I M i m ii» ! ! r 



r35r: 






♦ 



.JHi- 






:^ 



g^^^ 



Jofeph, Non vitio mihi verte , venerande Magiftef , fi in« 
terpellare te aufim. 

Aloyf Perge edicere* 

Jofeph^ Hoc Contrafubjeftum in OAavam inverti poffe 
confpicio : ideoque ad Contfapunftum in Odava pertinere vi- 

detuf* 

Aloyf Ex eo , quod fub jeftum hoe etlam in Odravam in* 
verti poffit , huc non pertinere male judicasi Contrapund:^ 
ifta, nempe in Oftava, & Decima, donjungi pofle ex uitimo 
Paradigmate Contrapunfti in Oftava , tibi cbnftare deberet > 
& ex ultimls exemplis hujus Speciei > in qua hunc verfamun 
Ut autem diftum fubjedum etia^ in Decimam inverti pof^ 
fe, tibi demonftrem, antequam ulteriiis pfogrediaf^ fequeiis 
cxemplum infpice. 



B b b 



i-fe 



190 Exeycitii V. LeBio VI. de ContrapunElo duplici ^c. 

• — — — — ~— .-r- r' — ■ -' A— - ^ — r— — ^V- 



:=feis 



m 



SSEfe 



:ir=^: 



I 



zzn:z2 



g^^^S Epi^p^^ 



Ubi vides, Altum cum Baffi Contrafubjefto per meras De- 
cimas incedere , Triciniumque efEcere : quod idem ufuvenit, 
11 Contrafubjedtum una OAava elevatum, unaque Tertia de- 
prelTum fuerit : juxta Paradoxum de hac Contrapund:i Spe- 
cie datum. E. G. 



I tt" 



E±rr^^-^"- 



o — t 



:$_-: 



^Ct-^ 



■^- 



^^— 



a-: 



• 1 



s^-7 ^=^" — -" — 



-1$ 



zrjiz 



Jofeph, Grates tibi Magi- 
fler quam maximas rependo , 
quod in memoriam revocaris , 
quas ante jam did:a fiint , at- 
que dcnuo exemplis tam cla- 
ris dubio me foiveris, Nunc 
quaefo , Fugam iftam iterum ad 
manus accipe , incepto modo 
perducendam. 



I~ 



F? 



■m 



::5: 



3S: 



■^ 1^ 



^ 



SEt 



gSiW 



'Si 



±=3=Z 



^- 



^^--^-^--'^- 



i^c^: 



N. I. 



i^=tr: 



5it^: 



Exercitii V. LeBio VL de ContyapU72clo duplici & c, 191 



:E$"— iij:: 




iN.4. /^ 



;ljEiii|p|fg^igl=|J=^ 



IS 



■« T 



z:$: 



:55= 



3±=:§ 



♦^ 



-«>^ 



2 



ffi FtF 



;fc^= 



rS 



$: 



^fcrw." 1:^ 



_3S_^: 



■•^ — ^ — 



:ir:=$r: 



:5r.z:^zr 



^ 




3 



r-x^ 



S:::^: 



•H- 



i::$± 



i|: 



:irz$zi: 




,, I i_i . I T I .. 1 .4— 




I 1 



-X-i^.— « 



iiE^I 



b 



3: 



1:=— S^z: 




iiS 



;;^' 



r — 



H 



lt3S 



.7 -— — tr — 



:3J; 



3J 



±=r3p"^EE^5|r||±ii^ 



^ II ■«—ifc»— i^. 



3S: 



:r^ 






-3- 



■♦• 



^fcHiiiii 



^1$ 



4i$i: 



in 



:t;^ 



■«■ 



Bbb 2 



.-i- 



192 Exercitii V. LeSlio VL de CorHrapunBo duplici &c^ 



— »» \ . * ■■■.■ I ■». I II ■ ■> I n I . 1 *' «<■ X<M' 

I- N. 6. 



ZTXzS.: 



-S- 



E 



\^ 



A— f--^- 



35::r5r 






■Q- 



:»":. 



^^ 



-♦ 



t— 



T--^-' 



"«■ 



iee!~h 



g;-» -■-<; > - - 



-^—..p-. 




3S: 



■^- 



En Fugam breviter , & potius in gratiam hujus Contra- 
punfti in Decima faftam > quam in exemplum Fugse omni- 
Dus artificiis inftruftae : ad quam normam rcliquos quinquc 
Modos tibi componendos relinquo , fubjcftis ex Fugis lim- 
plicibus cujufvis Modi aflumptis. Interim examina Fugaj 
hujus omnia loca , ubi translatio extat : & fi quid extra ca- 
ptum tuum oftendes, indica. 

Jofeph. Exempla N/ 1.2. & 3. mihi videntur naturae 
Contrapunfti in Decima non efle confentanea 5 quia Contra- 
fubjefta non per Decimas , ut natura hujus Contrapunfti fert, 
fed per Tertias, & Sextas incedere confpiciuntur, 

Aloyf, Haud obefle ajo , quo minus exempla illa in refta 
Contrapunfti hujus ratione fundata fint. Quia , fi exempla 
fequenti modo ponerentur, ad amuflim huic Contrapundto 
refponfura fore , quis non videt ? 



^i « i m «« _ II if» 



-..■,. » «»-M ■II, m *m , I — n» T III , 1 II I. .1 !■. ■■ ,1 ■ »». „ ii H-iBi i »^»_ — ,5V.«.A.— , 




l^^Ss^^^i^ 




;s3= 



Exercitii V. LeSiio VII. de ContrapuiiBo duplici^c, 193 



:5S: 



E5EJ 



5:=Xf: 



N.3. 



■a- 



E^^^^t 



3J- 






::i3S 



Quum autem Num. i. 
Tenor, & Num, 2« Altus ad 
Decimam ufque pertingere ne- 
queant, partibus illis Tertiam 
inferius dari necefle fuerat. 
Hypothelis Num. 3. ob ar- 
ftiorem partium conjunftio- 
nem ita inftruenda vifa eft : 
quod idem de Num. 6. in- 
teliigendum puto. Quid du- 
bii occurrit circa Numerum 4. 
& 5. ? 

Jofeph^ Memini , te alibi dixifle , pofl paufam fubjedum 
ncceflario reafliimendum efTe , id , quod iocis iiiis fadium efle ^ 
non apparct. 

Aloyf. Dixi ; fubjefta , aut rcfta , aut invcrfa introduci 
debere. Non vides , Contrafiibjeitum ibi invcrfum , vel con- 
trarium efle ? quod non foium conceditur , verum haud cxi- 
guam Compofitioni tribuit varietatem* Gaeterum admoni- 
tum te volo , magno in hac compofitione opus efle judicio : 
ut practer ea , quae ad naturam hujus Contrapunfti pertinent, 
partes ita difponantur , nc nimis extra linearum limites exeant, 
vel aiia ratione Compofitio Harmonia vacua reddatur. 

E X E R G I T I I V, 

LECTIO SEPTIMA, 

De ContrapmBo duplici in Duodecifna. 

/^Ontrapunftum in Duodecima compofitio efl, cujus una 
^^ duarum , vei plurium partium in Duodecimam aut acu- 
tam , aut gravem transferri potefl* Quae intervalla adhiberi 
poffint, & a quibus abflineri debeat^ fequens numerorum fc- 
rics demonflrat. 

I, 2. 3^ 4 5, 6* 7* 8* 9. 10* II* 12. 

12. II. 10. 9. 8* 7* 6* 5* 4, 3. 2. !♦ 

Haec itaque Tabula exhibet omnia intervalla prsetcr Scx- 
tam & Septimam in Sextam rcfblutam huic Contrapun6to u- 
fui GfTc. Caetcrum ultra Duodecimam non cxeundum cfl. 

C c c Por- 



194 Exemtii F. Leilio VIL de ContrapunSio duplici &c. 

Porro cum hoc Contrapunftum duabus , tribus , imo quatuor 
partibus, variisque modis decantari poffit, lingulis quoquepe- 
culiaria Pra^cepta prsefcribenda funt* 

Contrapun&um in Duodecma duarum partium^ 

Nihil de Contrapundo hoc pecuiiare occurrit, prxter ea, 
quae jam didra fiint : nempe de Sexta , & Septima in Sextam 
rcfoluta non adhibenda. Omnes prxterea motus, id- efl, re- 
6tus, contrarius, & obliquus ufui effe poflunt. Videatur ex- 
emplum cum obligatione Cantus firmi. 



'nt= t^fti#;tfeg^=li^Eii 



:i3E?^: 



3X=: 



■^ 



fi_. 



J- 



f—^-ic- 



piSI 



$^ 



l^ 



n 



u=: 



:ti— -' — 



«t..L 



Jofeph. Quare Cantus partem tn Quinta terminafli , & 
non in Od:ava l 

Aloyf Id ideo faftum puta, ut translatio Contrapun6ti 
in Duodecimam congruentiiis Modo fuo terminari contingat: 
quamvis non obfit Contrapunfto duplici partem translatam 
extra Modum evagari. Nunc non movendo Cantum firmum, 
Contrapundrum , id efl , Cantus partem in Duodecimam gra- 
vem tranfpone 5 pofitione nonnunquam b. moUis efficiendo , 
ut intervalia peromnia Contrapunclo primo rite refpondeant. 






:s; 



=:±rrz::==:$ 



T— ^ 



=«^ 



Exercitii V. LeStio FIL de CorjtrapuiiHo duplici^c, 195 



-^" 



:tt: 



iE|fe|^^jjii |S 



Translatio ifta jure fafta eft. Vertim alio quoque tDodo 
fieri poteft, tranfponendo Contrapunftum in 06tavam gra- 
vem , & Cantum firmum in Quintam acutam , in fcquentem 
modum. 



'i^^^^iiliii^ 



:5: 



_„_^ — ,^ 



r^iSJEEl 














u 



Jo/eph^ Apparet hac translatione Compofitionem in Mo- 
dum plane difFerentem iitimutari* 

Aloyf, Praeterquam , quod paulo ante dixerim, iftud 
Contrapunftum privilegium hoc fibi vindicare , & A. inter- 
valium Modo D. haud improprium efle , ajo , in compofitio- 
ne deindc praftica piurium partium , claufulam formalem 
pofle congruenter Modo fiio formari , quadam modulationis 
appendice, finito Cantu firmo ad finem protraftse. E. G. 



:3c: 



--^^T 



rr-T^ 



:3^: 



^ 



a 



:± 



^ a^E ^ ^ ^^^ 






'«»''*^' ^ ' — L<-ii n i | n II aii in Li»»— »u ii! Ki ij»-»— «-i^p.^— — » I >j^j » I II i ' , J«'i«— °j ^ > m a I iii i J i i j iii n iii ■ ■ j i ■ , ii» » iii— I III >' i 



C C 6 ;S 



196 Exercitii F. LeSlio VIL de ContrapunSlo duplici&c* 



¥ 



:3?; 



-^ 



:tt: 



:«= 



--a— rr 



-1 1» - 



^^^f^ pgf: 



■♦— 



— Q r 



=r«: 



^^■ijii g F ^^ 



■^' 






1 



Paradigma Contrapun&i in Duodecima , in Tricinium 

vertibik , adjunBo ContrapunBo in Decima. . 



^if^:::^ 




'■\~ih^: 



^cr: 



-♦ 



%■=. 



^— T—' ^*r 



I I I »«1, H ^ ■ I —^*» « 



J... 



.^O^ -v^ 



'^S^S^ 



=3S=:: 



-♦^ 



V— .^■^.■«■«■■■w ■■ ■■ .^ 



Nunc manentc Cantu firmo^ tranfponc Contrapun6tum 
in Duodecimam gravem 5 idemquc Contrapundtum in Deci- 
mam acutam transferendo , & habebis Tricinium. E. G. 




I iiin il imil m\Q I I mT i i hA ii iii i iipH n m i il i n i i^ i m ii n | 111 n ' i i ' "1 




Exercitii V^ LeBio VIL de ContrapunSto duplici ^c^ lay 




■■w — 



^H- ♦ 



i 



•^ 



(MS^- 






Jofeph, Quid in hoc duarum partium ContrapuncSo ob- 
iervandum efl: , ut inde Tricinium effiei poflit ? 

Aloyf. Praeter cxteras hujus Contrapundii regulas, ut 
pars in Duodecimam translata infra Modi limites ie conti- 
neat , fiat principium , & finis in Quinta. Procedatur per 
motum contrarium , vel obliquum. Evitentur ligaturae diflb- 
nantiarum : quo pafto Tricinium habebis. 

Jofeph. Pr2ejfentium exemplorum Modulatio quid duri 
habere videtur. 

Aloyf JEque judicas. Sed hoc accidit ferme Modis , 
quibus ineft Tertia minor , ubi in translatione partium , & 
Cantus firmi rigore propter afpcram mi contra fa relationem 
Modulatio minus grata refultat 5 quod ob Cantus firmi , Mo- 
dique naturam tolerandum eft. Secus evenit in Compofitionc 
libera , Cantu firmo fubiato : utx in exemplo fequenti confpi- 
citur. 



^ii^li^^^i^^ 



a 2. 



1 



-e 



-♦:£= 




^ jiillm l^ gggiigll^ 







3---: 



•»..l«-t»— "— — »- ■ 



Ddd 



Trans- 



198 Exercitii VIL LeBio V. de ContrapunBo duplici ^c. 



Translatione partium , in modum , quo priori exemplo de- 
monftratum eft, in Tricinium convertitur* 






a 3. 



z^-- 



X A_. . 



itei 



t-l-^. 



m 



^ 



S= 



e 




ElziE^ii^Ei 



w=. 




-■x—^^ 



g|Ei^li 






lifEig ^ggEi pi = 




iii^iiiiiiiii 






ig EE^gggpgEEJsBp^EE p 



In mentem nunc venit , di61:um q& in principio hujus 
Contrapundti , id fieri non poile , nisi cum exciulione Sextse ; 
quod de Sexta foluta, feu non ligata intellige» EtenimSextam 
Syncopatam adhiberi pofle , fequens exemplum manifeftum 
facit. E. G. 



r — 



e- 



^izz^zi:: 






^franslatio in Duodecimarn inferius. 



i 

:ii 



_i ^_. 



lg=Sg=Si 



g^?=~^^^d^ 



Poftea- 



Exercitii VIL LeBio V^de Co?2trapiwc{o duplici* 199 



Pofteaquam de tribusContrapund:! duplicis Speciebus feor- 
fim tra6tatum eft , exemplo haud vulgari monftrabo , quo mo- 
do praefatae Species unitae , duarum , trium , & quatuor partium 
conceptum , & Harmonia quam multifarium efticere poflint, 

Primo in Duodecima a 2, 



[Hg^gEs ^g iigifiP=iipg 



a 2. 



K.7~' 



^- 



$zi: 



-^^ 



f — 






. y^^ * ▼ T T t __TT id 



;d; 



3- 



■ »— ■ II ■w> m 



Pars Cajjtus traiislata i72 duodecimam gra^vem. 



:ire 



-T" 



?=*=* 



iHfeii 



a 2. 



iSiiiiiliii 



l — 



T-^-i-'^ 



ifillliE 



^ 



l^^- 




^iiigll^gB? 



fi 



jj. 



:S==:= 



<~ 



W-^ 



Pars Cantus trarjslata i72 Decimam gravem. 



a 3. 

:|i$£=I: 



.±-.1 ::|;t±-L 




^Si 



-T 



^iigiii ji 






20O Exercitii F, LeBio VIL de Co72trapu?2iio duplici §^\\ 






Ziz^zzziz: 



— i~±rtr=rn:±- ^_.>^ ^- 



_ i. 




,g 



-,-^ 



iiiiigiiliill 






:tt: 



Pars Cantus translata in Decimam gravem, qux transpor- 

tata in Oftavam acutam idem Tricinium Harmonia nonnihil 

differente producit. 

x^ - — . 



^3« . . . /^ 



^"iEtEjEEp^irpS 



R? 



^ti- 




ii^il^ 



fiii^ii^i 



n^iMlisi^ 






n"~~ 



.M. 



Alio modo» 



f=:x u,._.^. 



t-fc5rr: 

a 3. 



iiiliiii 



\^ 



Exercitii V. LeBio VIL de Contrapunclo duplici ^c. 201 



a^ 



^. 



:=J3rK 







^^m 



« 









U^ 



^//b modo. 



fe 



K^tfljdlteMVMWft-W^a»' 



7:15: 



g 



J^ ■■i^— ■— .-pi K i m. » 



p^ 










$: 



s 



cz: 






«=— n 



i^^ii 



s 




Alio modo. 



tt^ ^j^^^^ 




E e e 



202 Exercitii V^ LeStio VIL de ContrapunSio duplici &'c. 








Jofeph. Quoufque tandem procedes, amo tc, Venerande 
Magifter, multifaria vatiatione tua ? 

Aloyf, Ut monftrem tibi , quantus , quamquc prseftans lit 
Contrapunfti duplicis ufiis , cui mira hxc varietas in acceptis 
referenda eft : quod evcnit , li Contrapunfto in Duodecima 
non alia fcrm^ Confonantia , quam Quinta , & Oftava detur , 
idq[ue per motum contrarium 5 & Tertia per motum obli- 
quum. Quo fadto , ex Contrapundio in Duodecima Contra- 
punfta in Oftava, & Decima extrahi poftunt, ejusmodi lucu- 
lentae variationis beneficio. E. G* 



gi s - m -g a ^ ^ 




a 2. in OBava. 



L 1 — 



lifezr-irr 



^ 



fc^ 



._.. — ^^.i> 



-I JLJ — , * I . 



L~- 



a 2. in OBava inferiiis. 



3E?: 





Porro , fi primum Cantum cum Tenore , & fecundum 
Cantum cum Baflo in Decima incedere facies, perfedtum ha- 
bebis Quatrieinium. E.G. 



:^b 



-^ 



203 Exercitu V. LeBio VII. de Contrapunilo duplici ^c. 




:i:g — r::^A::xr:c2! 









l|g±li^g!ii p^^ ^ ^p g 



3i^ 



'izz 







fct: 




;2f 



— i-4 



fii^^^ 



^ 



I 



■ ^ . := 



§i 



$:=: 






^g^^ 



^^^^g|g 



-/^//b modo^ 



^- 



rr 



r;:3S 



<« 4. 










^7Zt-±ds. 







ii:it:;:E 



iz 



•^ 



I 



$ 



35- 



V^ 



eS: 



ajTE 




,— ■■ « ■ r ., |„ 11,1,1 I I i_J> m iai , i „ w nn n ,l ..i, l i , „ ..■! ,.1 l . n. i^ iii 



E ec 2 



2Q4 Exercitii V. Le&io VIL de QontrapunSlo duplici ^c. 






i 



i|^ 



na: 






•&- 






^fcfc zi 




Vides itaque Jofcphe , quanti momenti hujus generisCon- 
trapundia fint, quorum beneficio ex duabus partibus rite in- 
ftitutis Tricinium , & Quatricinium emanat. Si eorum pr^- 
ftantia in admirationem raperis , exinde coliige , quanto cona- 
tu in eorundem ftudium incumbere operae pretium fit. 

Jofeph^ Totis viribus tam miro artificio adipifcendo opc- 
ram dabo: ad lioc me ftimulant, utilitas,varietas^ue, & tam 
mirabilis operis amon 

jiloyf. Amor, Jofephe mi, duntaxat calcar efle poteft, 
laboris hujus fiifcipiendi, fiiperandiquc. Etenim cupidine ho- 
noris alleftum , ac fpe facultatum i aut taedio fuperatum , aut 
labore fruftratum iri, alibi jam te admonui. 

Hic loci prxterire non debeo , qua ratione Compofitio 
ligaturis difTonantiarum deftituta per contrarium inverti poflit. 
Duobus modis hsec inverfio fieri poteft : per contrarium iim- 
plex , & per contrarium revcrfum. Contrarium f implex fit , 
quando Notac per contrarium fimpliciter invertuntur, ut,quac 
modo afcendendo incedebant , defcendendo progrediantur : 
nulla habita Semitoniorum ratione. Exemplum videatur in 
trito hucusquc flibjed:o : 



^ 



<.} 



ReSium. 



Contrarium^ 



^ 



iiii 



"^- — ' — 



jj 



Simplex. 

Contrarium autem reverfiim eflicitur ita invertendis No- 
tis, ut ubique mi contraj^ cveniat. Quo modo autem fit 
inflituendum, fequeris Notarum Diagraraa te docebit. 



Exercitii V. LeBio VII. de Contrapun&o duplici ^c. 205 



^: 



^ 



±=:s- 



±=:s: 



■:±ZJS: 



:-- tr»—^" — 

^quiparentur Notae a finiftris afcendendo , cum illis a dex- 
tris defcendendo , & reperies , D» per inverfionem nihiiomintis 
D. manere ; E. in C, F. in B. miy G. in A. inverti , ut in eo- 
dem fubjed:o videndum eft^ 



ReSium. 



Contrarium, 



^ 



$ 



i 



ia 



Reverfum^ 

Ut autem inverfio ifta per motum contrarium reverfiim 
clarior tibi eveniat, reiidto contrario fimpiici, haud tanti mo- 
menti,& difficuitatis, invertam Tricinium fiipra in exemplum 
tcrtium addu<5lum, fequenti modo : 

Contrarium reverjum. 



ffi 



3r3: 



m 



3L3 



—J.— 






ii^ 



HEfeiif^tliS^^ 



/^ 



u 



-f — 



m 



-T- 



u. 







fr|353=E 



M^ **■■■*■« 






g^ 



-♦ 



m 



.. , ^ . - ^ ^ ^ iiii— — lij fi»i | i I r iil I ■— I m I i r —liiil 



Fff 



olepn. 



206 Exercitii V, LeBio VIL de ContrapunBo duplici gf r» 

Jofeph. Plane mirabilis eft haec inverllo. Poteftne quae- 
libet indiftinfte Compoiitio ita inverti? 

Aloyf lila duntaxat , cui > iit jam dixi , ligatura non in- 
eft, diflbnantia conftans. Quum autem pro Modorum, Sub- 
jedrorumque natura, translatio, ac inverfio, qusedam bene, 
qua^dam male cedat , in utendo permagna opus eft cautela , 
judicioque : ne opinione grandis artificii concentus expedtatse 
amoenitatis detrimentum patiatur: quemadmodum in Fuga 
fequenti accidit , adduAa potius in gratiamContrapundi in: 
Duodecima, quam in gratse modulationis exemplum. 



r ^ 



g:e=:E£; 






::3; 



::irz:^i— ::=: 



ife: 



^. 



H~-T 



i 



D-H7 



Ie^Ie^&^^ 



ie~:-i~ 



:niz:: 



i; 



xz: 



:izxz 



:3 




ggS^ 



IX^: 




P^|:xjE||^ 



V^- 



:i:^: 



:i=:Lr3: 






2i;^_A : 



H H li i «n ' ' i|n"T II ■■ I— Wl 







::4L*:trr:i:$:T:2^ 



!■■ I II ■ -» 1 1 I l " ■ ■ . ■ 



ExercitiiV. LeBio VIL de Contrapun^o duplici & c, 207 



i^isiiigsii 






^iliiili^ii 






^:±=: 



♦ — 






^ 



r^ 






-T^ 



:3S; 



r3S: 



7: 



ir xx:rn:l:"l:: :r _i::i 



r^ ^ 

• s — ^ ^ -T — ^ — 



z:^. 



-^ 



z:|:f:^:^ 



-^^ 



^- 



-iS^— ^:: 



11 



3^' 



,-^ 



-1- 



-^ 




p q|l ^fi |ilij|ifeg 



g=^ 



IZI 



i:;p-:zri==:rr=z=:^ 



.-i_ 




-^^-t 



gs:i=ii=i 



j5=r: 



-.t 



r^ 



-^$._^U 



|$l;pl 



r:|- ji:qf:|=|=:-i4J ±g:.-g=r-: 



■«■- 



^ 



iiiis 








^^^ 



~^- 



Fff 2 



208 Exerchii F. Le&io VIL de ContrapunBo duplici ^c^ 



X 



m 



-»- 



3S: 



j-;^ 



-X 



^' 



iMi 



-isCi/ 



c—' 



M^^f^fii^fl^g^ 



^ ^aia fefe^^^^ 



r— -— ■ fl ■! .-.M— — r _ „ ■ — 

3—«- -~ « ■ s— — 




^ . ^ 

a=i^E^- — ^-e;— =«E-— -E 




•:. ,, „» „. , , , -, ..... -. 




*i^»'xv/ /% A" rll4 — ^4- 




^3=:->^:j-p;j*li: 1 a_ [|_ 





Quomodo translationes partium, fubjediorumque com- 
mutationes in ifta Fuga fadta fint , haud opus efle arbitror ul- 
teriori explicatione 3 fiquidem cx prxcedentibus , & effus^ di- 
d:is , & opulentis exemplis nihil eorum te latere fuppono. 
Haec fiint itaque , <yix de hoc genere Contrapundii tradere , 
mihi vilum eft , cujus utilitatem depraedicare , tibique denuo 
commendare , fuperfluum judico. Etenim, quam aliam viam 
inibis , Compofitionem pluribus j(ubjed:is , iisque convertibili- 
bus difl:inguere cupiens , fi a Contrapunfti duplicis ufu recefli- 
ris ? Sin^ qua fubjeftorum mixtura, Compofitio, praefertim 
Eccleliaftica fimplex evadit , maximoque caret ornamento. 

Jofeph, Spe delufiis fiim^ fperabam enim, te contrarium 
cum redio immixturum , fubje<3:orumque viciifitudines de- 
monftraturum. 

Aloyf. 



Exercitii V^ LeHio VIL de ContrapunBo duplici &'c, 209 

J/oyJl Feciflem utique , fi fubjedii aptitudo tuiiflct , ac 
Compoiitioni per lioc gratia qusedam accedere potuiflet ; quod 
faciendum eft, li fubjed:i, proprio conliiio inveniendi facultas 
datur y quo cafu ita parandum efl: , ut ejus contrarium haud 
absque lepore quodam adliiberi poflit : cujus rei paulo poft 
cxempium adducam , cum primo dcmonftravero , quo modo 
Cantui firmo Fuga, aut Imitatio immifceri, ac per totum ejus 
curfiim continuari polTit. E. G» 



<7 



^I—^" 



.^i^^-^a< 



g^ 



^mi 



$3=^ 



p^ 



R7 



11: 





:x:$ 



I, - -^" -■ * .... ^ I, . . . ^ ^ ! 



m 



A [^ 



3?: 



J-^ 



attm^ "1 II 



fc=3: 




•S g g 







210 Exercitii V. LeElio VII. de ContrapunBo duplici ^c. 



H 



=r$~= 



-:=T=^=::^-l^ 



: ^=^^^^=^^^i^^^ 



ri:i_.x 



~.-Q 






; 



LI t4^ = l =?f 5^f^ |S iiig 



t I I » * I » 1 ll«l i l»l ll I |n -. »1 - « I, 111 1 ..— i 



■)at 



^ 



( ^ 1 








= -tt: *-^^ 


l=ttn 






fl-^-^ - ■ k> — 1 


-^*f4 


4-|4*-*f44- 


*=-_gL= 




iM^ 



Q' 



rrfczSr 



•f^) 



^^^ 



^**^- 



«-: 



ss- 



«.-■ — «- 



:xj: 



t 



■T-^ 



•iiVMffMRM^i 



»3 



-3- 



■^^■^i * I > itii 






/.2/?/^. 



Exercitii V. LeSiio VIL de Contrapun5lo duplici &c. 1 1 1 



Jofepk. Proh Deum immortdlem ! quam ftupeo, concen- 
tum hunc tam admkanda induftria contextum ! vix non ani- 
mo cado, tale quid aflequendi, conliderans hujus artificii ma- 
gnitudinem. Quo conlilio, amabo, rem inftituifti, ut primo 
fubjefto ubique per totum Cantus firmi curfum intrandi co- 
pia detur l 

Aloyf Haud abs re, Joiephe, ftupes, Eft enim rls ifta 
cujusdam, fed non tantac difficuitatis, quanta quidem tibi vi- 
dctur. Etenim qui hucusque difta , & inteliedta perbene 
menti imprefla tenet , omnesque Ledriones fedula exercitatione 
percurrit , non tanto opere iaborabit in limili quopiam confi- 
ciendo* Verum,antequam fubjeftum, Cantui firmo intexen- 
dum animo concipias, necefle eft, omnesCantus firmi tadrus, 
& oculis, & animo periuftrare , an fubjeftum iliud , aut redium, 
aut contrarium, fi non in omni tadru, faltem in quampluri- 
mis Cantui firmo applicari poffit : obfervatis praeterea, &Con- 
trapunfti legibus , & modulationis anicenitate. Eft autem & 
alius fubjedti eligendi modus , affumptus ex ipfb Cantu firmo 
de Nota adNotam, aut ad ejus fimilitudinem : immutata, aut 
fyncopata npnnulla figura j ut ex fequenti Paradigmate propo- 
lito apparet : 



\m 



-7-7 — Ti^r^iis 



;^rirzrpx:x^r^rn:—r 



-■— ^— ^ 



\Sz 



-^ 



^ 



-Jt=3s:. 



■ss=sr:=z 



l 



•=-e 



Eir|j=|EgJEig: 




i^|EiE^ JE|E|E|EE|E|EgE;|-f|E| E ^ 



His itaque modis, aliisque pro Cantus firmi qualitate fub- 
jedtum intrudendum eft, prxvia mentis, ut dixi, perluftratio- 
nc, quando, & quo loco, qua parteCantus firmi introitus tem- 
peftivc fieri poflit. Hucusque te , aut Cantus firmi faftidio , 
aut fubjedri prsefcripti vinculo , inopis<^ue generis Diatonici 
limitibus implicatum detinui 5 atque per afpera , & confragofa 

G g g 2 ^ '^ 



ince- 



212 Exercitii V, LeBto VIL de Contrapun6io duplici ^c, 

incedere juffi ; line qua tamen via nunquam ad pcrfediam 
hujus artis agnitioncm perventurus efles. Tempus nunc eft , 
ut de fpinofo generis hujus labore in amoeniorem ftudii cam- 
pum flofcuiis abundantem evagari te iinam : teque tibimet 
ipli relinquam ; atque fubjefta arbitrio tuo icligendi , Ideas 
formandi, ac per genus mixtum, haud tantis anguftiis circum- 
fcriptum excurrendi facultatem concedam ; prxterea omnis 
generis tcmporibus , ternario , quatcrnario ad remiffiorem men- 
furam , minutioribusque figuris, fubjeftis irregularibus , ac Mo- 
dis transpofitis utendi tibi deinceps arbitrium erit. 

JofepL Mirum in modum laetor , tandem me vincuiis 
fblutum fore ; quo fiet, ut me , ingeniumque meum mihi ex- 
periri liceat. Verum antequam progrediar , memini , te paulo 
ante dcmonftraturum promilifle , qua ratione /iibjeftum Re- 
ftum cum fiio contrario Reverfb promifcue retinendum lit , 
quod, ut quam primiim facias, te etiam, atque etiam rogo. 

Aloyf Tempeftive me mones, Non foliim petitioni tux 
morem geram, verum etiam ultro pJus praeftabo; demonftran- 
do aliam quoque extra genus Diatonicum invertendorum fiib- 
jcdtorum rationem fore , quam , qu2e non multum ante in Pa- 
radigmate propofita eft* Dicam prxterea , quo modo tria di- 
fparia fubjedta in Compofitione combinanda fint. Item , in 
quantum ftylo vulgari per figuram variationis , a communi- 
bus Contrapunfti legibus, ufu recepto, recedere liceat. Dico 
itaque , ad formandum Contrarium Reverfiim in genere mix- 
to mfficerc , fi mi contra fa , & viciffim fa contra mi ubique 
refiiltet , non habita attentionc ad regulam fiipra pro generc 
Diatonico praefcriptam. Exemplis res manifefta fiet. 



l^^^f^Wf^ 



E 



Vi regulx , pro genere Diatonico fiipra datse prasfens the- 
ma in Contrarium Revcrfum fequenti modo invertendum eflet : 



lliEl^^^iiSi 



Verum fequens invertcndi ratio, Modo, cui fiibjeftum hoc 
mancipatum eft > longe congruentior evenit* £• G. 



Exerdtii V, LeBio VIL de ContrapunSIo duplici &c^ 215 



Cujus Contrarii reverfi principium , & finis intra Modi 
limites confiftunt 5 ad ejusmodi normam, delineationem 
Fugae oculis tuis liibjiciam* E. G. 

b. 



|i^?^f!%j^^ ^g8 p^ 



m 



irr 



_i: 




/ 



ES 



rijK 



^^a 



^ 



35-r- 



m 



, ■ .... ,1 . . . * ■ I I — I 



iig 



L4it4-L ffe^^^|;5tpjq; 



-/. 






^-— J. II . I » ■ ■ « rli ■■! ■ 111 . 1. II- -i » 1 I I I ■ — — ■», 



^ 



•«■•^■•"J^'^*'* 



E2 



^ ^f31^ #FfflT t r' ^ 



^ 



|y =?^i=mfe i 



jj=rr*i|:^ 




35- 






■•««• 



214 Exercitii K LeSlio VIL de ContrapunHo dupUci &'c. 



frrfcis: 



t 



tjjjf-iJiiij 



1^^^^^^^^ 



, Mla» ! ■■II «11 h "iii»iiM j — 1 aw y ■ li i n ■» n »■ i l u ^ ' ■■ 1 »1^ 1" ' ^ " ■ ■ " ■ ' ~T " < 

a-. . . _ _ . _ T Tc :r~r ty T:~ r t f= 



^s 



I 



I 



^ 



4 — »- 



^ 



^-^■ w! 1 A 




. H , ^ V .- — ^i .1 ■ ■ » 1 1— ■ 






3t 



^ip^ 






B? 



^^M 






SJrr 



«^— ^ 



Id 



Exercitii V^ LeSlio VIL de ContrapunSfo duplici &c. 215 

Ita fiibjedta alternando , intellige , Red:um , & Contrarium, 
haud inancm varietate concentui tam neceffaria Compofitio- 
nem efficies. Obfervabis prxterea induftriam , qua minutis 
nonnuliis figuris Redto cum Contrario fimui incedendi copia 
fafta fit. Nonnunquam Compofitores reli6lo Contrario , cum 
Re6to folo ad medium ufque ferme procedunt 5 & ibi primo 
Contrarium inducunt : quod cujusvis arbitrio relinquitun 

Jofeph. Non apparet, Fugam praefentem in Contrapundto 
duplici fundatam efle* 

Aloyf. Minime, fatis enim,ut opinor , copiose materiam 
illam , abundanterque traftavimus. Hic loci duntaxat in ani- 
mo fuit demonftrare , quo modo Re<5tum cum Contrario fuo 
combinandum fit* Si quis autem pluribus fubjeftis , & natu- 
ra , valoreqfue diftinftis Compolitionem adornare cupit , id 
haud alia ratione , quam beneficio Contrapunfti duplicis effici 
poteft: quemadmodum in fequenti Paradigmate videndum eft : 

Fuga trihus fubjeBis irifiruSia. 



•rrfc 



ttzS; 



T — 



-*-T- 



^ 



3 -f- Ti — rq? 



■T 



:i±g: 



§4^^-4-4=3 



iipfe^^ 



$=sr 



^ 



c 



! r^* 



l^= 



^l ^ 



.-- L— 



^^m 





2l6 ExerchiiV. LeSlio VIL de Contrapm&o duplici&c. 



fi 



^ it |: 



i^^^^jM^ 



Et^t ff^^f^fy^f^flf^^^ 



^S 



* 



I 



^ 



-^ 



r— 




* 



^ 



-> 



s 



v^ 



ffi 






;2 



Eg 



& ppmii 



f ^ 



ff-l — n 



Sfpi 



=; 







j3 



Js^ 




ll 



ff^^-^ IT Iffi ^ 



5=cz! 



L 



$ 







Exereitii V. LeSiio VII. de Contrapuncio duplici ^c. 2VJ 

<■— fcx:: 



ii^iP^ 




Hic itaque modus cft, Fugam tribus inflruendi fubjeftis, 

Juorum fecundum in Contrapun6lo in Odava , tertium in 
)uodecima fundatum eft. Ubi primo obfervandum occurrit , 
quodiibet fubjecStum Notarum vaiore ideo dilHngui , ut ob 
varium motum perceptu faciiiora reddantur. Secundo caven- 
dum eft, ubi fabjedtum in Duodecima intravit , ne cseierae 
item parres inter feSextam efficiant, fecus enim translatio non 
fublifteret. Tertio animadvertes , aut ob aiterius fubjed:» in- 
troitum , aut mod alationis prxftantiam , non ubique lemper 
in^egrum fubjeftum fervatum , & ad finem perdudtum efte ; 
quod ob diftam rationem tolcrandum eft. Verum hujusmo- 
di trium fubjedrorum Compofitio ferme quintam parcem re- 
quirit , quo pad:o , & alternatio , quia non omnis femper pars 
occupata eft , facilior redditur , & majus temporis fpatium ad 
quiefcendum partes adipifcuntur. 

Jofeph. Obfervo, &: miror artificium. Verum longiori 
ad bene confiderandum te npore opU5 eft, q lod, ne in praefenti 
tibi faftidio fim, domi mese exequar. Interim admoneri Ma- 
gifter patiare, te fupra mentionem fecifle de Figura Variatio- 
nis : de Fugis irregularibus : de Modis transpoiitis : nunc fi 
ordo non repugnat , quid eae fint , explanare lubeat. 
jiloyf. Haud morabor. Et primo quidem 

De Figura Variatioms , ^ Anticipationis. 

Variatio aiiud non eft , quam Diminutio irregularis. Di- 
ftinguitur a Diminutione regulari , qu6d liaec in Notis per fal- 
tumTertix progredientibus duntaxat locum habeat. E.G. 

I i i 



2 r8 Exercitii V. Le&io VIL dc ContrapunBo duplici &'c. 







:=£~3^z~: 



Illa autem , Variatio 

Diminutio, nempc*, in Notis per gra- 

i:zir~zznzn dum incedentibus. E. G. 



:j:]5i: ~:: — 



Variatio, 



'Is eS^ 



« — 




::-€: 



Exemplum hoc clare dcmonftrat, Variationem a commu- 
nibus Contrapundii regulis aberrare , quia de Confonantia in 
diflonantiam , de diflbnantia rurfus in diflbnantiam faltando 
proceditur ; quod utique in Contrapund:o non admittitur; 
in Compofitione vero vulgari conceditur. En plura Variatio- 
nis exempla» 



m^i 




lipJiiM 



Variatio. 



€ 



LH-. 









r 




iS 



Variatio, 



Variatio, 



m 



fei 



♦- 



i^lg^Hilg^ 



Variatio, 



Variatio, 








:±nj4:tej4=::|=3= 



mm^^^ 



Exerchii V. LeBio Vlhde ContrapunEio duplici^c. 219 



'g^ 



li^iiS: 



Si^^ 



Variatio. 



2: 



-♦ 



* 



5=: 



Ejusmodi, aliseque non multo diflimiles Variationes, fub- 
ftantiam haud immutantes in Compoiitione vulgari vaiere 
pofliint. Ejusmodi quoque fiint. E. G. 






Variatio, 



-=-e— -H 



—9- 



Variatio. 



l^^^K 




« 



gl**5EJ 



Figura Anticipationis fit , quando medietas vaioris ante- 
cedentis Notx, ablata fequenti adjicitur. E.G. 



^ Anticipatio. Anticipatio. 



"■ Anticipatio» 

<■ ' 'I»' ' " ■III ■! I I ■ I H l » **l !■■ l~- f .l^ | . ,* ) . ■' . — U^ 



li i 2 



Haec 



, 



220 Exercitii V. Le&io VIL de Co7Jtrapun£lo duplici &c. 

Hsec pauca exempla fufficiant. Neque opus cft hodie 
Compofitori variationibus inferendis : Ultro enim nimium , 
quam fat eft, aMuficis exequentibus ad naufeam audiunturj 
adeo ut gargarizantibus fimiiiores , quam Cantantibus appa- 
reant. 

Jofeph. Unde ejusmodi variationes, aberrationcsquc dc 
Gontrapundi regulis originem fuam traxcrunt ? 

Jloyf. Ex proxime didiis perfpicuum eft , Cantores Au- 
6lores fuiflc > qui minime contenti diminutionibus reguiari- 
bus , cupidique vocis flexibilitatem jadiandi , variationes ejus- 
modi adinvenerunt, Utinam haec variandi cupido intra mo- 
deftise limites permanfiilet , ut Mulici quidem variarent , vc- 
rum haud immutarent fubftantiam^ Quam fortunati forent 
Compofitores ! veriim , proh doior ! eo proceffit hxe infatia- 
biiis variandi libido , & audacia , ut non folum Harmoniac 
lubftantia ( cujus tam fbllidte, ac cum (udore ratio habita eft) 
fiisque, deque invertatur 5 verum etiam in agnofcendo con- 
centu fuo Compofitor habeat , quod laboret. Magis reprc- 
henfione digni , aut irridendi funt Mufici illi , qui etfi nullo 
prxditi taiento , eadem tamen impulfi variandi luxuria , os 
torqueant in mille formas , ut ne Rofcii geftus tam varii fint , 
ac loco unius , quinquc vocaiium foni fimul audiantur. Imo 
in eum abiit excefliim hxc pervcrfitas : ut glorix fibi ducant 
certamen , uter ita rotandis Notis , ut neque Mufica , nequc 
textus percipiatur, palmam reportet. Sed quis contra torren- 
tem ? temporum , atque morum vitium elt , ut omnia prin- 
cipio bene inftituta trad:u temporis in pejus delabantur. 
: Jofeph. Etfi mihi in tyrocinio adhuc exiftenti judicarc 
de hac re non liceat, tamen affirmare aufim , ejusmodi Har- 
monije ruinam nunquam mihi placuifle. Interim , quid Va- 
f iationcs , quo modo faciendae fint , fatis intellexifle mihi vi- 
deor. Nunc reftat dicendum dc Modfs transpofitis , deque 
Fugis irregularibus. 

Aloyf NotitiamModorum transpofitorum prsecedere pri- 
mo debet perfefta Modorum naturalium intelligentia , quam 
materiam , quia fupra dc Fugis fimplicibus , non nisi modi- 
cumattigi, hic loci fufius, & in tantum , quantum fufficerc 
videbitur, traaandum aflTumam. 



Exerciiii V. LeSiio VIL de Aiodis^ 221 

De Modis. 

AD Modorum materiam tradtandam adniti , perinde eft > 
ac antiquum chaos in ordinem redigere. Tanta enim 
opinionum diverfitas inter Aud:ores, cum antiquos, tum re- 
centiores reperitur, ut ferm^ quot capita tot fententix fuifle 
videantur. Nec me tenet tanta admiratio Grsecorum Aufto- 
rum j etenim extra controverfiam eft, Muficam illorum prin- 
cipio pauperem admodum intervallis fuifle , tefte Platone in 
Timaeum. Unde mirum non eft , procedentc tempore aqui- 
fitis plurium Tetrachordorum , Oftavarumque fpeciebus , nu- 
merum quoque Modorum accrevifle. Quamvis Modi Grx- 
corum denominationes fiias, & numerum non tam ab Od:a- 
varum ipeciebus , quam a popuiorum diverfitate , genio , & 
ftylo fbrtiti funt : tit Modus Dorius, Hypodorius, Phrygius , 
Lydius, &c. quibus nominibus diverfum nationum genium » 
ac ftyium, quo quivis popuius more patrio utebatur , indi- 
caverant : perinde ac hodie dicimus : Aria Italiana , Galiica , 
Anglica , &c. Poftquam autem vix umbra de Mufica Graeca 
nobis amplius fupcreft,non fatis mirari pofTum, exiftere etiam- 
num aliquos , qui hodiernae Muficx noftrae Modis peregrina 
hxc vocabula attribuere , & rem ex fe fatis intricatam, vanis 
nominibus obfcurare audeant. Nobis , reliftis aut ufii jam 
obfoletis , aut magis ad Muficam hiftoricam pertinentibus , re- 
centiorum , & quidem eorum Sententia difcutienda eft , qui 
duodecim ftatuunt Modos : fex Authenticos , five Principa- 
les : & fex Plagios , flve Plagales , vel CoUaterales. 

Jofeph^ Omnesne moderni ProfefTores hanc duodecim 
Modorum Sententiam tenent ? 

^loyf. Nequaquam. Reperiuntur enim nonnulli, qui- 
bus induftis forte a Cantu chorali,od:o5 alii, quibus plures, 
xel pauciores videntur Modi. 

Quanti iftorum opiniones aeftimandae fint , ex jam jam 
dicendis, noftraque paulo poft fubjicienda Sententia ma- 
nifeftabitur. 

Huc in memoriam revocanda fimt , quse fiipra de Fugis 
fimplicibus aflcruimus : fex nempc rcperiri pro vario Semito- 
nii fitu differentes Oftavarum Species , totidemque per con- 
fequens cfle Modos principales : nempe D. E« F. G. A. C. 

K k k / qua- 



222 



Exeycitii F. Le£lio VII, de Modis, 



quamm Diagramma , Mcht citato loco jam pofitum , ordinc 
ita poftulante , denuo repetere haud fupervacancum exilHmo. 



I. 



i: — ^-ir^zi.?: — 



_-. — ^ — ^ 



i^^iS: 



3. :: 



re mi fa fol re mi fa foL 



— A; -^ ^ — 



- ■ ' ■ h 



mi 



■ fa f^^ ^^ ^^ f^ fi^ ^^* 



3* 



— $:z 



M^^:i3|E.. 



- — *■ — A'»*»»- 

.4. — .^. 



T* "f^^ " 



I^ . 

fa fol re mi fa re 7ni fa 

i.::-xn:3gz::rii 



:rz^::r:Sr 



^- 






5- ^r:~i 



ut re mi fa re mi fa foL 



— '-— A - y-~-0- 



;^d' ?;^/ y^ >"<? mi fa fol la 



6. §^i 



3^::i:±:r 



■ : — ^ ^ 



/// re mi fa fol re mi fa 

Tot itaque fpecie differcntcs Od:avae reperluntur 5 quia 
toties Semitonia differentibus locis incipiendo, a quovis Sifte- 
matis prima Nota rcperiuntur. Totidem ergo Modi pdnci- 
pales, & non piures necedario ftatuendi funt* Csetera enim 
Oftavarum Siftemata excogitatu poilibilia ad unam liarum 
Specicm, tanquam Modi tranfpofiti reducenda funt. 

Modi tranfpqftti ad primum Modum D. pertinentes. 

— —7 — * — ^— 

^:r^:i=S- 



I. 



— ^- 



r!ifcr^3i±::zfi:n±:i":: 



2. 




re mi fa fol re mi fa fol 

■^ — 4 ^ 



^^. 



:$:r 



— ^- 



re mi fa fol re mi fa fol 






y r 

rrtr 



Exercitji V. Le&io VII. de Modis. 

rr3?: 



223 



-.-^ — » — *— 



31 — 3i^ 



rff w/ y^ _/o/ rir mi fa fol 



r3: 



•1- 



r<? /;?/ yis^ Jol re mi fa fol 

5* ?^ ^ - . A y V[ ^__ _^_ 

- -i_. ■ "»> -I O ' ■ l^' '■""■-■III - ■ _.. I. . III. !._■!■ 



re mi fa fol re mi fa fol 

6. fci:i"=r=s=r«=r:irE?~=:z= 



E3?3Jr£*i:d 



r^ «2/ y^ yS/ re mi fa fol 

Hi crgo funt Modi tranfpofiti primi Modi D* , quia eo- 
rum Semitonia iisdem prorfus iocis cum iilis coincidunt 5 pro- 
inde quoqae eandem foimifationem confervantes iitu quidem, 
verum fpecie nequaquam difterunt. 

Modi tranjpojiti fecmdi ModiE. 



III II" ■ -^» — "■• »■—»— - — 



' —■ » »11 ■» I — » iii« i — i ■■ ■■ I a»— »i w yh : !■ ■■i—ifc A »«fc «—■ 



r::^:r:*i:iit— : 



^^- 



mi fa fol re mi fa Jol la 

^ ^ — >^ ^ 

-c&^— ■■""■ " ~ ^*— » I— I ■ — — 



— ^ — 



:i^z::risr 



^^ fa fi^ ^^ ^^ f^ fil i^ 
Et nonnulli alii haud magni usus* 

Modi tranjpojiti Modi tertii F. 



m-^ 



:=rx 



^-^: 






ZZZ^^ZZZ^ZZZZZlZZZZZZZZZ 



/a 'jol 



re 



mi fa re mi fa 



-^- 



;.^>_r2rz 



:* 



— ^—5 



fa fol re mi fa re mi fa 

Kkk a 



Et 



224 



Exerchii V^ LeHio VIL de Modis. 



Et fi qui alii adminiculo b. , vel x effici pofTunt , parum 
ufitati. 

Modi tranjpoftti quarti Modi G. 



'ZK 



r3Sr: 



»1— .^—iilL-ir 



ui re mt fa re mi fa fol 



rii— ^ — ^ — $- — ^ 



IC^^^^—Zj&zzzz^zzzz^zziz—zz—z: 



ut 



m- 



re mi fa re mi fa fol 






ut re mi fa re mi fa fol 



■ «llll ' II I « 



¥<-^ 



^-rtczzit: 



-"■ir~ — * — ^ — -^— - 



^/ 






r^ ;;^/ y^ y*^ ^^/ fa fol 



rx=-3~::?r: 



ut re mi fa re mi fa fol 



«-hi- 






JL .. 4 - 


^. 






S"" ^^ — 


^ 


t A 


♦ ▼ 








y-b" -■ 


,- -w- ■ ■ A..- 


_^. . ^ 










k\- 


-^ -=^ ♦ 












■ M Ml 


, 


1 IM 


. 


ii.jmi 



«/ 



r^ ;?^/ fa re mi fa fol 



Modi tranjpofiti ad quintum Modum A. pertinentes. 

^ — ^^ 



<-^* w. 



e^--rfc' 



:±: 

re 



3S: 



:*: 



/^/ fa re mi fa fol la 



-♦ 



V- 



■^— » — ^ 



S 



rd" 



w/ y^ y^ /T^/ ft fol la 

— «- ■ ■■■ -1 II ■" .. ' . ^•2^" 



3S— :: 



^i«=l^ 



■*— <* 



re* w/ yi r(? mi fa fol la 



flE^" 



Exercitii V, LeSlio VIL de Atociis. 



22$ 



44-^' 



-^ 



re 



:= ^ 



.».4. m. _ 

mi fa re mi fa fol 



la 



■H-^- 



-^—z^: 



re mi fa re mi fa fol la 
t=t-|-rV'-: ^— ,-,— ^— ■-_■— _^~.^— ^_^ 



S^ 



■♦ ' 



§£3 



re mi fa 



Z%\ 



re 



»<»-— <. I»» I I I ■«-■.■i-l-»» 



ffi 



f=^— =*: 



t::^:^ 



772/ y^ yo/ /^ 



♦ 



;^(? ;^/ y^ re mi fa fol la 

Modi tranjpo/iu ad Modum pocttim C. pertinentes. 



'^ 



— * — ^ 



'.is^zzzdt 



zr--^s^zzxzz^z=zz~:==z'. 



ut re mi fa fol re mi fa 

, 1 'riy* ■» ■ ■II— «I I I li I WH W "■>—»—«»-•- ^WiM W ' — «■■■ M lii 1 ■■<fc|-— 

cx -7-—- — -X— rir-~^~~ 



=^ 



«/ re mi fa fol re mi fa 



l-^^^:^~z:r-=-~L- - ^ 
: : riiix:!:^-:::^: ^"' ▼' 



-^ 



3:r:i::i:i=:: 



"x::::X^::::i-:! 



/// •;'tf t;^/ y^ fol re mi fa 



izz^zzzs:zzztizzzizz. 



ut 



^-^ 




-:r3?:~i:: 



9^^- 



ut re mi fa fol re mi fa 



^-r3S=: 



X 



WMMWa^ 



" A ' ' ' •' "^ " 



4- 



HP/ rf mi fa fol re mi fa 



Lll 




OMMW 



«•*« 



226 



sw*"~. "o ' A 

rrtizr:^;:r:sc::i=:i; 



Exercitii V. LeSiio VII. de Modis. 



■11 n ■»■■»■> J ] 



ut 



re mt 



fa fol re mi fa 



Jofeph. Ex hucufque di(Sis dcmonftratis infero, fex dun^ 
taxat efie Modos naturales» 

Jlojf Sufpende paulifper , Jofcphe , judicium tuum , & 
in memoriam rcvoca , quae Libro Primo de Odravac divifionc 
difta fiint : dupiici nempe modo eam dividi pofle : harmo- 
nic^, & arithmetice : per harmonicam divifionem Quintam 
coiiocari in parte gravi , & Quartam in parte acuta. Per a- 
rithmeticam divifionem Quartam in parte gravi , & Quin- 
tam in parte acuta obtineri. Qua ratione duplex hxc divifio 
inftituenda fit , quia Lib. i. explanatum cft, hic repetere fli^ 
perfedeo. 

Jam cx ifta duplici Oftavae divifionc oriuntur duo fpc- 
cic difFerentia 0<5lavarum fiftemata , ergo duo etiam fpecic 
diflferentes Modi, quorum unum producit harmonica divifio, 
qui Authenticus , alterum divifio arithmetica , qui Plagaiis 
nuncupatur. Ex quo infertur , quia duodecim Oftavarum 
fpecie difFerentia oriuntur fiftemata, totidcm ftatuendos eflc 
Modos. 

OSaviC harmonice divifa , & Modi inde oriundi. 



I. 



= — ^ 



:3:^=:n 






6. 



rtlrs: 



-^:- 



r3C^=R 



tiz$z; 






Hsec fiftemata ex divifione harmonic^ fafta produci ,nul- 
lum eft dubiurq. An autem fcquentia a Jofepho Zarlino, 
plcrisque aliis ad formationem Modorum Plagalium exhibi- 
ta, ab arfthmetica divifione gignatur, maxima cfl Gontro- 
verfia. 



I. 



m^ 



c. 



-^-Li 






3- 4- 



,_„^- „. 



5- 



u» 



6. 



D. 



£. 



F. 



G. 



-♦■ 



ti^ 



A, 






Quum ipfe Zarlinus Part. 4. Cap. 9. de Modis , ex 06ta- 
Va C. fequens iiftema ponat,. 



Exercttii F. LeBio VIL de Modis, 






— isr- 



227 

Ubi chorda graviflima manet ^ quod 
vcrum produiikum cft arithmcticae divilio- 
nis, Si itaque Modi Plagales ex divi- 

fionc arithmetica gignuntur , utl revera eft , corum forma- 

tio fequentibus iiftematibus cxprimenda cft. 



c. 



D. 



^. 



:U=: 



E. G. 



A. 



15: 






ff 



—^ 



u-^ 



^ 



ESL 



Jofeph Hoc modo quinque duntaxat exiftcrent Modi 
Plagales. 

Aloyf Ita fan^. Quum G6tava F. f. ob Tfitonum in- 
de oriundum arithmetice dividi non poffit j ut aiibi jamdixi. 

Jo/epL Quid ergo in tanta rei perpiexitatc ampledbcn- 
dum ? 

AloyJ. Dicam. Poftquam ufum, differentiam^ue Mo- 
dorum , tam Authenticorum , quam Piagalium examinave- 
rimus. 

Prxfiipponcndum eft cx Zarlini Scntentia, principium, 
& fincm , ciauiiiiasc^ue utrique Modo fore communes ; ut 
adeo difterentia nulla iit , nisi , quod modulatio Modi Authen- 
tici in acuto , Piagalis vero in gravi exiftentiam fuam haberc 
debeat. Nec requirit hic Auftor, ut fiibjefta Modi Authen- 
tici afcendendo femper , Plagalis contra defcendcndo proce- 
dant : quod Paradigmata ejus demonftrant. 






:i: 



__j. — . 



Authenticus, 



i ^mi ^ iUfl 



'<i 33 

■ - --i '* ' ■■ ■■ H 



^^=S. 



y ii -1 ■ I ' -yi » |. | «». n ..., 




±\ 



Plagalis. 




JLIl 2 



Ex 



2-28 



Exercitii V, Le8io VIL de MoJis. > 



Ex quibus exemplis perfpicuum eft , aliud difcrimen in- 
ter duos iftos Modos non cfle , quam , quod Plagalis modula^ 
tio gravior fit, & fubjedlum ejus in intervallo collaterali , ^ 
nempe E. & B^ % terminet>ur. Joannes Maria Bononcinus 
prxter modulatlonem gravem , & ob hanc caufam , clavium 
mutationem ad naturam Modi Plagalis vult fubjefta in Quar- 
tam defcendere. 

Angelus Berardus haud afpernandus alias Auftor videtur 
fblo duntaxat nomine diftinguere Modum Authenticum a Pla- 
gali : abfque rcfped:u fubjeftorum afcendentium, vel defcen- 
dentium : & modulationis acutse , vel gravis : imo graviorcm 
inftituit modulationem in Modo Authentico , quam in Plaga- 
li : ut exempla cjus declarant. 



z^z 



^ — 



'^ 



fe^g^^iii^gE&c. 



Authenticus^ 



\ kJ*" /■ 



:[: 



^ 



X 



Hi 



$- 






Mi 



=&C. 








EeEHr;Ett^;; 






g =i li=fec. 



Quis Muficx gnarus , aliorumque Auftorum Sentcntiam 
callei^s , hoc ultimum Paradigma Modo Plagali attribuet ? 
quum fubjefti natura , & modulatio formationi Modi Au- 
thentici magis convenire videantur. Magis mirandus eft fc- 
quens Goncentus ab eodem Auftore in exemplum Modi ter- 
tii, fivc E e, addudus , qucm integrum, ut magis mireris,hic 
apponam. 



-« lliri III «^ U 



Exercitii K LeBio VIL de Modis. 



229 



r 




- I 


T - 


— — -— — 


— .-. ' ■— - — ' — . — 


1 .■■lll.-,......! , —. 


•" ' 




A C 


I id 


. a 


-^ X"""" "^ 






_ ^ 










— i-r-r 






1 - , . 














= ■ 




/ 














hA ^ ^ 


/ 




= c 


1 


r "~ 


I 


1 


\? ■ ■" ■ '-' " - 






- K 


y , _ 
















- -■. 1- 



























lEe 



irsz:: 



ii 



-^-♦- 



3X: 



--5- 



:— — zr^z: 



■• — ^ ■ ,i u| y»»v 

■v» i - t . > I ■ I I. 1/ , 



3; 



3^:^ 



e 



i:^:^:^:^ 



::^^ 



±::ai:S: 










°«»»»'»^'|*'i ■ ' " I ■ t V U li MI- « -I ^ V«i^ 

«_«.» ; ■T, , ^ __. 



iii^5ii"^ 





\i A i I h II I II 



:^ 



imiilM " IIL i 






.« i^y I !■ ■ »■> I» 1 1 I mmtmrmfmfftm^ittmtt^ 



— ■■iliitMili W ■■' 



M^M Wt***i'*^«^*"'V*V 



;2 






■■ m A, * " '' T *' ."' **' ' — ' " ■ 

-^ A2 -^ ^t 

w » -■■I. y ppft^ i'!— II ii' n i j. ^ j «w ii u L— ^yr ■■■■i.^i^ 



^^l^f 



'U 



— — **^- * ■ ' if^^-i. |.| ■ 1 - fa' ^f i l um Bi i t j M, ■! I I I fJM ■ ■■II i i I II 11 w I M I iii m ii M .nj j <i .1 L ■■III r ii ^ ^-rtK 



V' '1T** ' ' ' ^^iww " ^»** 



.f V*p* ■■■iMiWw !■ > t l^iW Ml iy* w - » t i> jaM ii.iiL, I 

:e^^S 

■ >' ' »»l i i n i 1 1 —■■■ Un ii g , -Jt|"«i»J>«ji; ^ ' « ' L ' l 






=tt: 



I I j ! ml ii 



■•••,4" !■«',«• 



13 



..■^^^••■■(•W*— JIM 



Mmm 



^ 



r- 



K. 



Exercitii K LeBio VIL de Modis» 






' ■II ■ tili | i nia . i . 



:Jiii 



•S- 



-^-a= 




• riiMatfiiJ- iffii I 



$:±r 



■S- 



SH 



r^ 



n 



t 



rfi:: 



"» » 1 '■■I— »^— p 



Viden Formationi huic prsepofitae ncc Tenorem intran- 
tem, nec Claufulam flnalcm refponderc f Adeo ut nihil im- 
pediat , quo minus Concentus hic A, , fivc Hyperphrygio . 
tanquam Modo fiio proprio applicari debeat. Haud pauca cx- 
cmpla adducerc pofTcm ex Aloyfio Prencftino , quibus demon- 
flratur, rem Modorum neque praeflantiflimo Viro huic ma- 
gnx fuifle curaf. Hanc rem animo voIut|ta? , nisl auftoritas ^^''^^ 
obftaret, fere crcderem, ipfofmct claros alias Audtores nefci- 
vifle, quid certi dc Modis flatuerent 5 aut fi quae diflinftio in- 
terAuthenticos,&: Plagales exiftit, cert^ tam parvi momcnti 
exiftimafTc, ut ejus curam habcre operri pretium non duxerint. 
OIim,ubi auditus non adeo adhuc dclicatus, iifdem angufHis 
contincri potcrat , forte valuit. Vcrum hac setate noftra , qua 
infatiabilis aurium aviditas vix rationabilibus terminis cir- 
cumfcribi fe patitur ,^ quse hujus opinionis, Muficae amplitu- 
dincm reftringentifj^^Hodie habenda fit , facil^ eft judicare. 

Jofeph^ Quid itaque confilii in tanta Aud;orum difcre- 
pantia , reique ambiguitate f 

Jloyf, Dicam tibi Jofephe , non tam dc prxcepto , quam 
de confilio. Miflls Plagalibus , utere fex Modis D. E. F. G. 
A. C. cum eorum tranfpofitis , eo modo , quo fiipra de Fugis 
fimplicibus edoftus es, & etiamnum cdoceberis , longe , lat^- 
que per intervalla propria , & Modo , in quo verfaris , ami- 
ca modulando ; tibique perfuadeas , Compofitionem ad Har- 
moniac regulas elaboratam > caetertim vagam , & lepore rcfcr- 
tam , fatis efFc authenticam , his vero rcbus vacuam nimis ef^ 
ic Plagalem. 

Jofph. 



ExercitiiV. Le&io VIL de 'variis Fu^arumJkhjeStis. 231 



JofepL Forte in Compolitione ad Cantum Choralem, 
Plagaiium Modorum ufu opus erit ? 

Jloyf, Neutiquam. Sufficit enim rationem habere into- 
nationum , Modorumque Ecclefiafticorum (quorum cognitio- 
nem a Choraiiftis pete ) & in modulando fequere conlilitim 

Eaulo ante datum abfque Modi Plagalis reftridiione , & opus^ 
aud poenitendum perficies. 

Jofeph. Poftquam ex te intellexi, fex duntaxat Modo- 
rum figuralium curam tibi efle , fcire expedit , quem ordi- 
nem teneas , quemque primum , fccundum , & tertium , &c. 
ftatuas l 

Aloyf Jofephus Zarlinus , & plcrique alii SEtate illa C* , fi- 
ve Dorium pro primo Modo habuerunt. Recentiores poftea 
Pra(3:ici fere omnes D. olim Phrygio nuncupato principem 
locum tribuerunt. Nobis fufficit demonftrafle , fex dunta- 
xat exiftere Modos fpecie diflerentes j parumque admodum 
refert, quem ordinem quifque teneat. Quod fitamen, Jofe- 
phe, malis morem confuetum .fequi, nihii impedio, nomini- 
bus ufu receptis eos compellare. 

jDe "variis Fugarum SuhjeSlis. 

NOn multum ante mentio fa6ta eft de Fugis , rivc Subjc- 
&is irregularibus j quam tamcn irregularitatem intelie- 
ftam volo, refpedtu Subjed:orum, quorum pars confequcns 
abfque auxilio ^, vel b* parti incipienti rite refpondet, ut in 
Subjed:is Generi Diatonico adaptatis. Alias enim abflrahen- 
do ab Generis Diatonici rigore , ii ad Modi rationem inftitu- 
ta fint ejufmodi Subjefta, de quibus nobis hic fermo eft, 
nihilominus fuam regularitatem habere pofllint. Tibi , 
Jofephe , nunc incumbit, varia, ab iisque diverfa , quibus 
hucufque ufi fiimus, inventione propria proponere. 

JqfepL Faciam indiftinfte , utl mihi in mentem venient. 



^r, I r ^ --^zyifc^ ^:-j| ^ioyf In quem modum 

^btil^^ZIiriljfi:: formabis partcm refpondgp- 



tem 

Jofeph. Meo lcvi judicio , duplici modo fieri pofle exi- 
ftimo* Uno : quo ultima partis refpondentis Nota Modo 
congrucntcr definat. Altcro : Solmifationem fequendo. E. G. 

M m m 2 Pri" 



^32 Eoiercitii F» LeBio VIL de ^ariis Fu^arum fubjeBis. 



Frimo modo. 




4— — — — *— — -4"— 



$rir:n 



$: 






Secundo modo. 









Aloyf. Uterque Modus, fub diverfa tamen ratione lcgiti- 
mu^ eft, Primus , quia in chorda Modi ultima fua Nota re- 
d:e incidit. Secundus, quia ultima Nota fua Solmifationis 
rationem habuit. 

Jojhph, Qui autem probatior tibi videtur ? 

Jloyf. Sccundus refpondcndi Modus ob duas rationcs 
haud aipernandtis. Primo , quia fic canendi rationi magis 
confultum eft. Secundo , quia ab Subjcfti tenorc non adco 
receditur. Et firmum tibi fit , ut abrumpendo Subjedto , ni- 
si gravi rationc poftulantc , quoad fieri poteft , abftincas ; po- 
tior eft cnim ratio Cantus , quam Modi ; quia dcfeftus Mo- 
di facile fiippleri potcft modulando cum altera parte 5 tenen- 
doque Notam aliquam ad Modum pcrtmcntem , fupra illam 
Gxtra Modi chordam exiftcntcm^ E. G. 



III. Illl » « II . I L ! ■ I IPi » 



-^■A.— 



■ « r» I ■ i»W 



•^- 






Scc, 



lES- 



i »iW Wiuirl uln > r- . ■■. .. 1 mm ii "- ' A - ■ n "| ll n iii i iiiiiii.i mr ■■— ' I ■ 



Idcm judicium fit dc Subjcfto fequcnti. E. G. 




Hxc duo fubjefta fub diverfb refpeftu regularia , irregula- 
tiS dici poflunt. Irregularia , quia non in proprio Modo fua 
collocata funt, ideoque Semitonium illud in partc fiipcriori 
utrobique exiftens , bcneficio b. mollis efficicndum erat. Re- 
gulariadici pofFunt refpc6tu generis mixti hodie quam ma- 
xime ufitati. 



Exercitit V, LeSiio VIL cle variis Fnganim fuhjeciis., 233 

Jofeph. Quid ell , quo& dicis , Subjedta non efle in pro- 
prio Modo coliocata ? 

Jloyf Si tibi Modum demonftravero , in quo iliud Se- 
mitonium abfque h, molli haberi poteft , nonne lignum evi- 
dens erit , Subjefta illa eo pertinere ? 

Jofeph. Ita fane mihi videtur. Sed qualis eft ille Modus ? 

Jloyf. Modus A. E. G. 



isiii Tma:^ 




&:c. 



H- 



€- 






.1 o. 






g 



^M n w— 1 1.— i.».^ 



-ji 



=&c. 



2,t /^ 



I J^fep^' R^s eft plane 

-&ۥ obfervatione digna. 

^/q;;^ Praepofitum au- 



[ ^i~"^'¥"T"T"TT^~ ^em b. molle in principio. 



^^ &C. & extra Cantum , indicium 

^ erit Modi tranfpofiti in Quar- 

tam altam : quo cafu Subjefta nihilomintis regularia , & Mo- 

do fiio congruentia dicenda funt. E. G. 






I. 



-e 



gi 



fcSE 



^ff 



Eff 



ii^i 



Veriim hodierno tempore, quo Genus mixtum vi ma- 
gna invaluit , hx flibtilitates , quanquam ad genuinam Modo- 
rum intelligentiam neceflarise , non admodum attenduntur. 

Perge nunc ad alia Subjedia proponenda. 



'insifc^^^^ 



l'J&. 



-B-; 



.—IL.- 



I 




^=ife 



Jofeph. Videns erroris fignum in tertia Nota pofitum , 

Nnn com- 



234 J^ocercaii V. LeSiio VI L de 'variis Tugarum fuhjeclis^ 



eomperio , noti absque ratione iA refpondendo me h^fiflee 
Quas caufa erroris ? 

Aloyf. Intervallum inter primam , & tertiam Subjed:! 
Notam , Septima conftans : nam interjedia Nota non efl: tan- 
ti roboris , ut operire vaieret illius faltus improprietatem^ 
In ejusmodi itaque Subjeftis, quorum inter primam , & fe- 
cundam Notam faltus Quartae intercedit , piurimum atten- 
denda efl Nota tertia , ut , quo intervalio ilia diftat a prima 
Nota Subjed:i in parte Subjedium proponente , eodem inter- 
vallo diflet in parte refpondente. Jam in parte incipiente in- 
ter diftas Notas faitus Sextae reperitur : idem ergo intcrvai- 
lum parti refpondenti dandum efl. E. G. 



■p^^fe^^^&c. 



:!:::£: 



^^^i^&c. 



Jofeph, Videtur & fiibjeiftum , & modulatio in hunc , 
modum extra Modi limites exire. 

Aloyf, Minime» Quum enim in parte proponente fub- 
jedtum in Oftava Modi non definat , quo modo pars refpon- 
dens in ejusdem Modi Quinta deiinere poterit \ Deinde non- 
ne omnia intervalla fubjed:i , modulationisque intra Od:a- 
vam Modi naturali ratione continentur ? Si vero Diefi pro- 
pofita in Modum tranfpofitum vertatur, pauio aliter refpon- 
fum inflituendum erit. E. G. 




Ita nonnunquam pro Modi natura, & difFerentia unum 
idemque fiibjeftum quoad partem refpondentem diverfimode 
formandum efl. Age , aliudque fubjedum propone fis. 



W^- 



Exercitti V. LeBio P^IL de variis Fu^arum fubjeSlis 235 



t^t:r-i- [ p T— r~T^ poris abiumpli in inquiren- 



do fubjed:i hujus reiponfb, 
nec inveni. 

jiloyf Duobus modis huic fubjedto refponderi potefl:. 
Primus efl habita ratione ad Modum: fecundus ad Solmifa- 
tionem. Volenti obiigare fe ad Modum , refoivendum efl 
fubjedlum ex genere Cromatico in Diatonicum fequenti mo- 
do : 

Quo cafii refponfum ultro fe 
ofFert. E. G. 



p 



* 



t-y:: 



L * 



bgr! 



S 



Verfum in genus Cromati- 
cum , refponfiim lic fe habebit : 



'^^S^i^^ 



.^. 



i-€- 



fep^ 



Jofeph. Non potuiflet flibjeftum refponfb integrum fcr- 
vari, retentis omnibus Semitoniis ? E. G. 



, ^ . ■ 1 1 I I ■ 1 1 



jiloyf Nequaquam. Quia 
E. molle nimis alienum efl ^ 
& minime conveniens Modo 



D. Aiiud effet , fi fubjed:um ita inflruftum effet : 



i 



'■^f^— 



t-e- 



T — 



& 



m 



II ■ - .. ■ ■ . I \ i.. I ii i l , i-.iaii »1 —iJL— I •m V im m ^ i ■ .»». * . 



Ubi E. molle fubjefto fiibflantialiter infertum efl. Se- 
cundus refpondendi Modus ad folmifationem refled:ens. E. G* 



Nnn z 



1^1 



236 Exercitit F, Leciio VIL de variis Fugarnm fubjeBis, 



fpiigSiaiiMi 



-ۥ 



A. 



— x^_. 



izji^xjz^: 



Si^ 



Qui Modiis, utpote minus rumpens fubje6tum, pfae pri- 
mo, mea quidem fententia, ampledendus eft. Idem ferme 
fubjedtum afcendendo fumptum in parte refpondente , & Mo- 
do , & Semitoniis per omnia rite confentit. E. G. 



^Sgli^^Epl^ 



TT 



i-e-- 



^~^E^^S3= 



TT" 



Jofeph. Proponam modo , pace tua Magifler , unum , al- 
terumve thema pro Fidibus , quibus latior evagandi campus 
efl, & tentabo, an partis refpondentis mihi poteftasfit. E. G. 



r. 



saffi 



iirfhiite^l 



■TV^ 



-^ r- 



.4. 



4- 



^i«L^^ttgii 



.p^pS^^ 







Exercitii V^ Le5iio VILdevariis Fugarum Jubje&is. 237 



f gsi^ 



* 











.^^^ p TO^^Pl^ 



Jloyf. H«c fubjc(5ta hodiernse incontinentiae accommo- 
data funt. Sed cave , Jofephc , ab fimiiibus fubjeilis , in tam 
immenfam longitudinem , ac latitudinem extenlis in Quatri- 
cinio adhibendis : vix enim fieri potcft in tam extravaganti- 
bus, abftruiisque fubje6lis, ne una pars alteri obftet. Interim 
refJDonfum , prout fubjeftum fert , fatls commode inftitutuni 
eft , ex eo , quod ioco faitus in Quintam in parte prima exi- 
ftentis , faltum in Quartam : loco progrefsus in Secundam , 
faltum in Tertiam, parti refpondenti quibusdam locis pro Mo- 
di natura nonnunquam attribueris : adeo ut confidam , tc 
non admodum hselitaturum in reperiendis qualiumcunquc 
fubjeftorum refponfis, attcntis hucufque didtis* Permultum 
tamen intereft in fubjeftorum eledtione* Non enim omnia 
indiftinft^ fubjed:a seque bene deduci poflimt 5 quod prasvi* 
ante eleftione , judicioque ponderandum eft. 

Haud multum ant^ di£tum cft tibi Jofcphe , egreflb jam 
cx molefta Ledlionum palxftra , facultatem efle omnis gcne- 
ris tempore , proportioncque utendi : rcs modo poftulat , ut 
tibi demonftrcm , qua ratione Notse figura , valoreque difpa- 
res fub diverfa t<i<^us menfura cjusdem valoris eiHclantur.* 



O o o 



Tem^ 



228 Exercitii V, Le&io VILde 'uanis Tugarum fuhje£iis. 
Tempus binarium. 

Iftse tres Notse figura difpares propter 
difFerentem taftus menfuram ejusdem 
valoris fiunt ; iit exempia manifeftant, 
E. G. 



'^" " ■ 




II •» II. 1 


"ZLc 


' ^ 




•^L 


/ 




"" . 







frefto. 



■ i r I I ,.,.ii>.— , ...i». 



Adagio, 



^mm 



3 



Tempus hinarium^ 






::$xi[ 



€ • m \\\ 1 1m", I '!■ I B "^ — 11 I I ,11 li «u II 



^gfftlf ^ 



-B- 



=S 



Frc/?o. 



g^± te ^M 



-' i i >-T' 



<n>a •^paNni.MMSa 



:ttrr:: 



r — 




Adagio. 




±± 



^ii 



^i^^S 



Jofeph. Hanc in^equalem Figurarum valoris xqualitatem 
perbcne confpicio ; fed in quem ufum afFcrs ? 

Aloyf. llt in cognitionem venires , ubi , & quo taftus 
qua^rante Ligaturae diflbnantiarum adhibendae fint* Dico ita- 
que , fub tempus binarium , pertica fubdu£ta notatum , £♦ G. 
Q;. non nisi in Thefi , five in principio taftiis Ligaturas difTo- 
nantiis conftantes ufurpandias efle, excepta hac Hypothefi. 

Sub 



Exeycitii V. LeBio VIL de variis Fu^arum fuhjeSiis, 239 



ipi^ 



e 



:tc: 



:!:$~Z[I Sub tempus vocabulo : Prejioy 
:i!i:iz:z: indicatum : inprimo, & tertio 
taftus quadrante. Sub tempus, * 
I Adagio , in omni quadrante. 



'irflM^iii 



^ ; Videantur exempla. 



Tempus binarium. 



Jr^z 



-^ 






Prejio. 



ffin 



■a— 



\£r±z 



Adagio. 




^ 



isat 



Cavcndum cft , ne ad poftremi exempli tenorem inftitu- 
tae Ligaturae concitatiori decantentur menlura 5 quo fadlo fpe- 
ratum effed:um nunquam habiturac eflent. 

Poftquam nihil praetermiflum , jfed omnia te edoftum et 
fe cxiftimo, quorum opera qualefcunque cogitationes , Idea^, 
Conceptus in mente formati juxta artis regulas chartae man- 
dari poflunt, fupereft, dicendum de eledtione, qua Ideampras 
altera ampleftentes boni guftus laudem adipifcimur. 



De Guftu. 



N 



llllus auditur ferme frequentior fermo , quam de Guftu. 
Inde audimus Italum dicentem : Egli e di buon gujio. 
Gallum ; // a le gout panfaitement hon. Latinum : EJi homo 
exquifiti gujius. Utinam eadem facilitas efltt Guftus definien- 
di , quae eft afErmandi* Quamvis proprie Guftus palatui 
duntaxat attribuitur, latiori tamen fenfu , cui refta, fcledra- 
qoe ordinis convcnicntia ineft , convenire poteft. Nobis re- 
Iidis aliis , pro noftro inftituto Guftus ad Mulicam reftrin- 
gendus, & duplex ftatuendus cft : Adiivus , & Paffivus. Adri- 
vus eft , quem Muficus cantando , vel ludendo habet , de quo 

O o o 2 fiipra 






^40 Exeycitii V. Le&io VIL de Gujlu. 



fupra fuse diftum eft. Paffivus , qucm Auditor ex modula- 
^mine percipit* Sed quem boni, depravatique Guftus judi- 
cem conftituemus ? cum juxta tritum fermone proverbium: 
Me mea deleBant , te tua , quemque fua* Item : de Gujiihus 
non eft difputandum^ nemojit judex in propria caufa, Jnde 
fit, Agreftem magis dele6tari Liripipio fiio, quam quovis ar- 
tificiofb Muficae Concentu. Eodem jure refert M', Beiiegar- 
de : extitifle natu haud ignobilem , qui ofFenfus Luiciniarum 
cantu , mirifice contra delediatus Ranarum coaxatu , 
ad ftagnum longe abditum , nullis circa arboribus cindium , 
domum sedificari fibi curavit , ut die , noftuque tam cxquifi- 
tae, judicio fuo, Muficae frucndae copia iibi daretur : contra 
cx defed:u arborum Lufciniis ibi morandi , cantuque fuo fa- 
tigandi locus non efl!et. Quid tibi , Jofephc , videtur de hu- 
jus Guftus fublimitate ? 

Jofeph, Haud immerito in judicium vocari pofle exiftirno. 

Aloyf Aufculta porro unum , vci aiterum & temeritatis, 
& judicii ftolidi cxempium , poenamque fubfecutam. Mar- 
fyas fuperbus Tibiccn nimii fiii acftimatione Apollinem in ccf- 
tamen vocare aufiis , dctra6la pelle temeritatis fli2e poenan:! 
luit» Midae Phrygiae Regi , quod Dco Pani cum Apolline ca- 
nendo certanti primam adjudicaflet , aurcs in longitudincm , 
formamque afininam protraftae fiint. Fabulofa Poetarumhxc 
commenta funf . Veriun fi poena delifti hac aetate noftra tam 
ccrta foret , quam vere temcrarii , depravatique de Guftu exi- 
ftunt judices , quot abfque pellc , quot item cum afininis au- 
ribus incederc confpiceremus ! ISlon nego fecundum iilud : 
Me mea deleBant : cuilibet liberum efle arbitrium , de qua- 
cunquc re fibi complacendi : modo non induat perfonam ju- 
dicis : quod fblius eft intelligcntis , qui loca communia, at- 
que trita ab altioribus, fublimioribusque fecernere novit, ma- 
nente rerum , natura^que ordine. Audi in hanc rem loquentem 
Ciceronem : Caeteri, inquit, ciam legunt Orationes bonas, 
aut Poemata, probant Oratores,& Poetas, neque intelligunt, 
qua re commoti probent , quod fcire non pofTunt , ubi fit, ncc 
quid fit, nec quomodo fa(3:um fit id, quod eos maxime de- 
lcftat. Reperiuntur etiam nonnulli moderni Compof itores , 
.qui opinione Guftus , novitatisque de confiieto Confonantia- 
rum , & Diflbnantiarum ufii reccdentes , omnia Arhlls jura, &: 
lcgesinvcrtunt, atque creare (quod cft folius Omnipotentis 

Dei) 



Exercitii F, LeElio VIL de Gujiu» 241 



Dei ) fibi adulantes arbitrantur 5 cum interim novitas ingenii 
noftri limitati aliud non fit , quam difpofitio earundem Con- 
fonantiarum , ac DifTonantiarum aiiter , atque aliter cum re- 
d:a ratione inftituta. Dico itaque Compofitionem iiiam bo- 
ni Guftus praerogativam jure fibi vendicare , quae Prseceptis 
nixa , trivialium , atque extravagantis infolentiae abftinens , ad 
fublimiora tendens, naturali tamen ratione incedens , artis 
ctiam peritis obledramenti prseftandi poteftatem habet* 

Jofeph. Quam varia , difficiliaque definitio haec tua re* 
quirit ! 

Aloyf. Haud abnuo , Jofephe , rem iftam per omnia afle- 
qui non efle tyronum 5 quibus non adeo facile efi: , commu- 
nia primo loca reperire 5 neque , nisi prii^s vulgaria ad ma* 
nus in promptu fint , eo pervenire licet. Tibi , Jofephe , qui 
hucufque tam fplendida profed:us tui fj^ecimina dedifti,for- 
taffis accidere poteft j ideoquc definitionem membratim ex- 
plicandam ante tempus aggrediar. 

Dixi primo , Compofitionem Pntceptis nixam efle debe- 
re. Libertina enim , licet alias haud ordinaria gaudeat idea , 
fitque idonea aures imperitorum titillare , delicato tamen artis 
peritorum Guftui non admodum fatisfadrura eft : qui praeter 
exquifitam ideam etiam regularitatem defiderant. Diftum 
eft porro , monitumque , ne Compofitor conceptus humiles , 
ordinariosque affumat, loco obleftamenti , trivialitate faftidium 
allaturos 5 fed fublimitatem fpe6lans , novitati ftudeat. Con- 
tra ne no vitatis ftudio feduftus , ideas concipiat , naturam , 
rerumque ordinem excedentes , cantu , lufuque extra mo- 
dum difficiles, quibus neque Muficis exequentibus , nec Au- 
ditoribus fatisfadlum eflet. Non Muficis : ob exequendi dif^ 
ficultatem: non auditoribus 5 quia ejufmodi Compofitiones 
naturalem rationem excedentes , in auribus quidem haerentes 
nunquam in animum ufque penetrant^ 

Jofeph. Rem haud parvi momenti, Magifter, praetendis , 
vulgaria prohibendoy fiiblimia, ac infblita, eaque naturalia 
jubendo. 

Aloyf. Ita fane. Rem enim facilem , ac naturalem , nec 
tamen vulgarem auribus exhibere , non adeo facile eft 5 ideo- 
que paffim in proverbium^abivit : Facile difficile eji. Verum 
hac difficili facilitate borti Guftus praeftantia nititur , atque 
condimentum* Non eadem , novum quid , & infolitum in- 

P p p Veniendi 



242 Exercitii V. LeSlio VIL de Stylo Ecckj^affico. 

veniendi difficultate laborabit , qui cura novitatis duntaxat, 
rerum, naturaeque ordinem invertit. Sed quo modo hacvia 
boni Guftus fcopum attinget l Non inficias ivero, pcrma- 
gnam boni Guftus partem a cujufvis Compoiitoris genio , at- 
qae talento dependere ; verum ejufinodi influentise ex fe himd 
iilepidse intra natura^ , ordinis , legumque limites continendse 
liint , ut sequi Gufl:us rationem haud immerito aflfequantur. 

Jofeph. Quid , ii temporum corruptela , ac perverli Gu- 
ftus mos ita invaluit, ut abfque giorise fiise, quseftusque de- 
trimento Compofitori contra, tanquam torrentem ire non 
liceat ? 

^^^yf" QiJC"^ fortuna hero beavit, qui grano magis, 
quam fpica dcleftatur , non habet , quod curet , neque cur 
ab redri ratione defcifcat. Si fecus : virtute fua contentus ^ 
Senecas Viri fapientiffimi documento roboretur : qui de Pro- 
videntia more fuo tantum, non Chrifliano ita diflerit: Quem- 
admodum tot amnes , tot fiaperne dejeftorum imbrium , tan- 
ta medicatorum vis fontium non immutant faporem maris, 
nec remittunt quidem : ita adverfarum impetus rerum Viri 
fortis non vertit animum. Manet in ftatu, & quidquid eve- 
nit , in fuum colorem trahit. Non ignoro , haec ad vitam 
moralem pertinere : vcrum & fcientias , & artes abfque labe 
retinenti , fua virtus eft. 

Quum autem diverfum Compofitionis genus, ac ftylus 
varium quoque Guftum exigat : idco de diverfitate ftyli, eo 
quod omnis nofter labor c6 pra:cipue tendat, primo agen- 
dum eft. 

De Stylo Ecckfiafiico. 



'^lxi* 



QUemadmodum Sacra dignitate profana antecellunt, ita 
, Mullcam cultui Divino mancipatam, aeternumque du- 
raturam , longe nobilitate principem obtincre locum , praeci- 
puamque propterea huic operam navandam efle , nemini in 
dubium venturum exiftimo» Et quia Deus fumma perfed:io 
eft, decet Concentum in ejus laudem tendentem, omni le- 
gum rigore , pcrfeftioneque , quantum humana quidem im- 
perfeftio patitur , abfblutum , omnibusquc mediis ad devo- ^ 
tionem excitandam aptis inftrudiuii^efle. Et fi textiis expref^ 
fio quandam exigit hilaritatem, cavendum eft, ne Concen- 
tus Ecclefiaftica gravitate , modeftia}, dccoregue deftitua- 

turj 



Excrcitii V. LeBio Vlh de Stylo Ecclejiajiico, 243 

tur 5 quo Auditorcs in alios , quam devotionis ajfteftus diftra- 
herentur* Ante omnia adnitendum eft, ut textuiMufica con- 
grua , diftindia , cxpreifiva , & Cantori haud incommoda , fed 
articulatu faciiis applicetur ; quod fiet, fi Compolitor abfti- 
neat a figuris minutioribus ad vcrba aptandis : iecus eflet , fi 
vocalis qusedam abfque verbi pronuntiatione protrahenda fo- 
ret , quo cafu pro Cantoris habilitate diminutiones locum ha- 
bent* Ad hsec omnia aflequenda, Compolitor peritum in ar- 
te fua Sartorem imitabitur, qui omnes corporis articulos, 
longitudinem , & latitudinem exad:e menfura dimetitur, ut 
veftem corpori quam aptiffime convenientem conficiat ; ita 
Mufico textus veftiendus , fignificationis , & afFeilus ratio ha- 
benda eft , ut Mufica verborum aptata fignificatui non fblum 
canere, veriim etiam perorarc videatun Porro pro varietate 
textus variae quoque Styli Ecclefiaftici methodi fimt ; alia e- 
nim in Miifis componendis tenenda eft ; alia in Mottetis : 
alia in Pfalmis : alia in Hymnis , &c. Omnes hac mcthodi 
ad duo Styli genera referri pofTunt ; ad Stylum a Capella , 
iive pleni Chori , & ad Stylum mixtum. De primo , nempe 
h. Capella , utpotc antiquitate digniori , traAandi initium 
Cumemus. 

De Stylo a Capella. 

Rimis temporibus non nisi vocibus Officia Divina decan- 
tata efle, compertum eft^ Deinde introdudtis Organis, 
& fucceflii temporis , omnis ferme generis inftrumenta adhi- 
bita fuifle, etiamnum hodiernus ufus haud obfcur^ demon- 
trat. Duplex itaque methodus hujus Styli a Capella hac 
a^tate noftra viget : absque Organo , & aliis inftrumentis, vo- 
cibus duntaxat ; & cum Organo , aliisque inftrumcntis. Pri- 
ma quam plurimis in Ecclefiis Cathcdraiibus adhuc obtinct : 
^ in Aula Csefarca tempore quadragcfimali , fingulari pietate 
Auguftiffimi Monarchae noftri,atque cultusDivini obfervan- 
tia. In hoc itaquc Compofitionis gcncrc primo , & ante om- 
nia abftinendum eft a generc mixto , atquc Modis transpofi- 
ris , nimium Diefibus , aut b mollibus refcrtis : aflumcndo 
purum duntaxat gcnus Diatonicum : alias enim concentus, 
ut alibi jam dixi , nunquam dcfideratum efFcftum habiturus 
cflet* 

P p p 2-' Jofeph. 



244 



Exercitii V. LeBio VII. de Stylo a Capella, 



Jofeph. Qua de caufa genus mixtaiii atque Modi trani- 
pofiti adhiberi prohibentur : 

-^loyf. Et caufam, ni failor, Lib. i. eodemque loco di- 
dam efle puto ; vocibus nempe nullo, neque aiiorum intlru- 
mentorum auxilio adjutis perdifficilem fore intonationem : 
in quo genere Compolitionis & facilicati, & naturali caneu- 
di rationi plurimum operac dandum eil:, Quam ob rem fub- 
jed:a quoque naturaiia, facilia , non tamen flerilia, neqae trl- 
valia prehendenda fiint. Et fi textus brevitas , & Compofi- 
tio in longum protrahenda crebram verborum repetitibnciii 
requirit , ut in Kyrie , Amen &c. procurandum efl , ut naufea 
inde oriunda , aut foecund*e modulationis varietate , aut novis 
fubjeftis introducendis abunde compenfetur : in cujus rei au- 
xilium exempla aliorum infpicienda funt. Et quia tu, Jo- 
fephe , duftu meo , aufpicioque Compofitionis fundamenta 
jccifti , ideoque mea tibi notiora fore confido , Kyrie ex Mifla. 
mea ViciJJitudinis appellata in exemplar tibi proponam : uc 
deinde pauiatim ad altiora clarorum virorum monumenta per- 
luflranda progredi poflis ; cujus Styli extra controverliam 
Princeps eft Aloyfius Praeneflinus , illud Muficx lumen, quem 
tibi imitandum , ii cura profeftus haud ordinarii premeris ,* 
ctiam atque etiam commendo. 

Kyrie ex MiJ/a ViciJJitudinis. 




Ky ri e c lc i 



rr-Ji! 



245 



Exercitii V, Le£iio VII, de Stylo ^ Capella, 

g. II.. ..— , I , *'-i-i •"*•• ■' ■ ' — ^ * '-- ■*- ■ ^ ■■ it I * 1- ■ . I ^m t tm 

li e e lei 



Ky ri e e lei 

tJ::b$=3fi=;:5m==± 



S 



li e e lei fon 



Ky ri e 



Ky ri e e 



^, 



»m=pfe 



rr^ 



. — 1, 




>» 1 a ^ ^Mii n w m »! ii # » 



e Ky ri e e le 






i fon 



3!^; 



Ky ri e e- 

•^^'—''-ft ■ - — '^ '1' T ■ « -r -m " — 






i fon e Ic 



m 



1. 1 



I^^Y^r gr— 



1 fon Ky ri e e lei- 







Z^^ 



^^j— !— !■ MllHI 



fon Ky ri e c lei 



3f 




fon e - lei fon Ky 



lei fon 



Ky ri e e 



— z: z - - 1". "^ r : ."T^--' ^ ' ' ^ 1 " ~~t 



lei fon 



Ky ri- 








tct: 




mr 



7^ 



le i fon Ky ri e e lei fon Ky ri e e lei soKy 






±:i:z:i:±:zza:z: 



ztif:± 



::$r3?: 



I 



i — 3^— 



P^^S 



Con Ky ri e e lei fon e lei - fon Ky ri 



U 



3SrrrSE: 



ri e e lei 



fon 



g Eaq;^ 



Ky ri e e lei fon Ky ri- 





EH3frzb:3^— 

■• \r ^-»»— .««I wiiiii»»! - . » n» i I »« ■ I »— - 



1 li M iWI ^^ ll> ■ I ■— W ^•MVr^MMl 




e elei 



fon 



Ky ri e e lei fon Ky ri e e- 

rr::^|:± ::A: fe ^ 




e elei 



Ky ri e • lei fon 



i^y n^ 



S46 ExemtU F. LeBio VIL de Stylo a Capella^ 



m 1 1 \ j ' ^ ij I i m I II y ■ " ■" ' 1" ' — 



r^ 



e elci - fon Ky ri e e 

ki - fon Ky ri e e lei 




_r - - I .. » i ■■■ '■■■■ ^ —4- -*■" ■ I "— 

lci fon « lei - fonKy ri e e lel 



;::zh: 



S^r- 



fon 



iS3S 






m 



hebJ? 



c eleifon 



Ky ,ri e c lei fon « lei 



-tr" 

fon. 



Obferva Jofephe, hanc concentus texturam , & fi quid du- 
bii, aut ultra captum tuum repereris, dilucidationem require. 

JofepL Confpicio,atque miror incatenationem partium, 
fiibjedtum tam arftd contrahentium ; ubi in omni ferm^ taftu 
ftibje£kum mod6 in una, modo in binis partibus facili, natu- 
ralique canendi rationc , ac Harmonise plcnitudine reperitur y 
ita apte , ut fubjedtum ipfiim , quafi modulationis vicem ob- 
tineat. Si cadem perficiendi facultas eflet , quae comprehen- 
dendi mihi eft, absque vanitatc,meo quidem judicio gloriari 
poflem de profc6tu hucusque fad:o. Scrupulum principio mi- 
m movebat ultima Nota NB. fignata, feptimi ta6tus inpartc 
^antus exifl:ens, ubi de feptima per faitum proceditur. 

Verum jam in mentem venit, in LecSionibus me fimilem 
cafum habuiflc : diminutionem nempe propter fubjedi intc- 
gritatem ibi omiflam efl[e fequenti ratione. 
NB. 



fr:fc:3£::E:; ^=i==± z=: n i:$r£: 



i 



m 



-^ 



Diminutio, 



1VT 



r^s; 



U 



:«r: 



rs: 



Aloyf. Admiror attentionem , atque judicium tuum,quo 
omnia concentus hujus obfervatu digna expofuifti. Bono ani- 
mo te efTe jubco. Qui enim rerum intelligcntia pollet, pro- 
xim6 perficicndi facultati accedit. Tempus , quod omnia 

matu- 



Exercitii V^ LeSIio VIL de Stylo A Capella, 247 

maturat, atque confumat, & nunquam intermifla exercitatio, 
quod reliquum eft , fubminiftrabit. Admiratus es incatena- 
tionem partium in omni ferme ta£tu cum fubjedro intran- 
tium. Verum fcias oportet,haud omne indiftinfte fubjedium 
hac ratione deducibiie fore : fed, fi partium tam ard:e con- 
ftringendarum animus eft , ante eieilionem inquirendo fub- 
jcftum probari,aut immutari, aut aliud eligi debet. Cxte- 
riim non prasteribis conliderare in hoc concentu partium in- 
tra limites linearum fe continentium unionem , quae maxi- 
mam Compofitioni Harmonix vim addit. Ad hujus exem- 
pli normam, aut fimilem, ubi textus brevitas requirit , ut m 
Kyrie , &; Amen , Compofitio Styli a Capella inftituenda eft : 
longior enim textus , ut Gloria : Credo : aliam Gompofi- 
tionis methodum requirit : ubi omni novx pcriodo novum 
quoque fubjeftum adaptandum eft. Oportet autem fubje- 
.^tum efle fignificativum , aptum non fblum Muficae , verum 
ctiam , tit aiibi jam dixi , textus fignificationem , & afFed:um 
exprimens. 

Jo/eph, Quid fi fubjedtum , & Muficae , & textui alias 
aptum introduci commode non poteft ? 

Jloyf, Poterit, fi redie inftituatur. Imprimis partem , 
novum fubjeftum introducSuram , aliquantum paufk praece- 
deie debet : dum interim caeteras modulationem ita dirigent, 
ut novo fubjedro mente tua concepto, aut fiib ipfam modu- 
lationem,aut in Claufiila, rarius poll Claufulam fadiam in- 
trandi facultas fit. Et quia Miflam integram hic exhibere ni- 
mis longum foret , Offertorium oculis tuis fubjiciam , cujus 
Compolitio , cxcepto Kyrie , & Amen , cum reliquo Miffe 
textu quafi coincidit, exquo concentu , flibje6ti textui aptan- 
di, & opportune intrandi artificium addifcere poteris. 



:±-i — ^3r=n:±dEjj-=:-+-F^ 



-=-^J 



Ad te Do mi ne le va 




31- 



zt2=i=r: 



^ " ■ M»< n;ii» ^ i»l*i>- H f^ii — i»^iTyr*ii»i»;«f^^^KWH^y«|IHp.<» 



I ■ ii - l> 1» 1 « I 



^\ \ » 



* i } H w^i ; 



m^fmfmm 



248 Exerchii V. LeBio VIL de Stylo a CapeSa, 



?=^ 



VI a nimam me 



t^ 



^:^ 



6A" 



i±:fc±i:=$i 



. L>~- 



atn 



va 



VI a nimam me am 



fc 



i -i »^i—ii » — I ■ I ■— - - I " ■" 

ZZZZZZ-. —T— -- — ^ — r;^— 



Ad 




te - Do mi ne le va 



S-:- 



-^ — *. 



I 



:ri: 



Ad 



5 



— ■— ~* 



b 



O 



!^zz4.'' 



L-,A ^_ 



i 



■^- 



r 



fc -1 1 .i-> f I n ^' "i 



le va 



VI 



iffi^ 






jCe 



?: 



m 




VI a 



nimS meam a nima rae 



am 




■iM-» T ■ rw .■!■■■ T— I ._ »1 ._ T '111 iiii ■■■■■■ II ■ II ^ -^ ■ 1 1 H ■ ■III iiii I II ■ - - A. — I j-ii ■-- A 1 I ■ 

vi a nimam me am a ni man 



2 



s^i^^i is = j i 



te Do mi ne leva 



VI a ni ma me am 



a- 



'■9 — ~" 







iiS^zi: 



-^- 



:L-fi|:f55z:E 



ni mammeam 



De 



■ I II. I » - ■■■«I» — >^'^ V <~T~' — ^- ■ \ 11 11» 

. : :ii . xi: :-„_zii4i.^_:: zzi : 



us me us De us me- 

::ju±irzii:3^ii:xi 




:=:iriz::^: 



ni ma me am 



De us me us 



SmEi?:!^??— ±i:E^E$rE 



-^^ 



"T — 



^ 



* am a ni mam me 

— I II , ii. » ^ . 



am 



De us me us 



i— d- 



S:|:::: 






fe 



3s; 



nimam 



me 



iS3:rrr:^:i:=r: — :i: 



~d-ft- 



-♦—-1-1-- 



v^ 



am Deui me us m ce con 



r-lfcl/^ 



ExeYcitii V. LeHio VIL de Stylo a Capella. 249 






ctr:: 



t=tx3S 



l 



iJEE g^ 



us 



in te con fi 



do con fi clo De- 



gESajigE^EjEIEgfli^^yf:^ 



in tecon fi do con fi do 



|i?;r^=j:i:S:|rE|:!zg:j^^™|±===§^ 

5 in te con fi do con fi do De us 



■ S":EE|. gg E^ 



-T-^ 



fi docon fi do 



^ 



■iz. 



^ 



^ 



De - us me- 



r =Efc|^ i^ |^|ffi:E iEEpEt,-ffiEg:^^ 



usme 



us in te con fi do 



--rr:i±z:;:ii:^ 




#— — *—- —1 



g ^ ":|^| ^^iE5^ 

me us in teconfi do in 



in te con fi do con- 



De us me us in teconfi 



in te confi- 



• = - 



pgjg 



^^ JL— t H 

..S^j:::^:-,- 




:?3X: 



^ 



'— "--^^?^- 



me us in te con fi 



do in teconfi 



do confi 




[iEpg gii i=ili 



us in te con fi 



do in te con fi do 



~^-^J- 



XZl 



-zfc 



S- fi 



e±=rai: r±==3i; =±:ii^K==: :: J:^tt; rizqr^ 

- ■- . i-i HM .- I J V ^ II,. I .— - I. I ., I II ,. .— » I ■ I i.riW -au- — —^ ■ lil I I « < 



do 



IB^ 



non e ru b» fcamnon e ru be- 



:i— ^4~r: 

- — ,,.i. ■ ..X " * I II- " i-» 



:3s-r 



S: 



1$: 



t_^ 



:::3f: 



do con fi 



do 



i=t 



3:z: 



non e ru be fca non e ru- 



=*^ 



^- 



?: 



3S: 



do 



:^ 



I 



^ 



non e ru be (cam 



-♦^ 



;^ 



l— 



Bon c ru bc 



fc£aon e ru bc fc^m 

Rrr 



.«-^ 



1: ■'■ ' "' n 



Ron 



250 Exercitii V^ LeBio VIL de Stylo a CapeHa. 



'i^^^^iiligisil 



fcam 

■zsz 



non e ru be fcam 



non e ru be- 



-♦ 



3=a?iiiPgi 



be fcam non e ru be 




— I ^' " 



fcaranori e ru be - 



1 1^_: 



^g^iiiisifeii 



non e ru be fcanon c ru be fcamnon e ru be 



^:- 



^ 



1$; 



:<5: — I ^— 

e ru be fcam 



jst- 



--&•■ 



:«: 



■■^ 



non e ru be 



fcam 



r 



[zzi^zz^. 



==i^?i 



fcam 



ne que ir- 



— ■■ — -L ■ - — — i- -— — — -'- ' ' i — ' ■ ■ ' ■ 



fcaai 



ne que ir ri dc anc 



- fcam neque ir rideantmei - ni mi ci me 



ggilglfiS ^ S p l^i^ 



ne que ir ri de ancme i 



ni mi ci mc 



^fpfci*4¥i 




-J^— 8 \: 



?l^l:i|35-|5: 



Z'^~ 






ne que ir ri deant me i 






ni mi- 

S^ 



T^ 



me 1 - ni mi ci 



nequeir rideantme i ni mi- 



1=^^- 



n 



Si^S 



^3S: z:z^g55--|2 



nequeir rideantme ne que ir ri deantmei 






D^r- 



ZZl^l^ 



-i-+^- 



i 



^ 



X 



l — ^ 



-j; X 



1 ni mi ci me 1 



ExerchiiV. Le&io VIL de Stylo a CapeRa, 251 



ci me - 



iH^S^ 



i ne que ir ride anc me i ni- 



;ee 



i ^^ ii^ ^ig ^ 



ci me 



ne que ir ri de ant me i 






ni- 




V^ - ni mi ci "^^ > 'A A " * "^ ^"^ '^* " "^ ^"^ 



ne que ir ri deanc me ne que ir ri de anc 

b 



^ g£|B^:|SE;^f ?f =f 4 :j j$|5 



mi ci me - 



tJEEfeS— 



ne que ir rideancme 



T=^^ 



^ ^^- 



-■^ *" ■■■■ ■ I 11'! " ^ I ■' 



::$: 



fczf 



mi ci 1 



ii^ 



ni mi 




me 1 ni mi ci 



me 



r=r|=z 



>-♦• 



■=Sz 



'^^m 



35=:it: 



2 



ni mi ci 1. ni - mi 



ci me- 



;|:i: ^^ ;;^^= raj|E iEE=^---^--- F^^ 



p^- 



-^^ 



que ir ri de anc me i ni mi 

¥ 



ci mc 




2-3S; 



-j^^: 



que ir ride ant me i ni mi 



, * , I . , L— ■ „ -, ■ ■■ .-X— 1 



ci me 



3f 



i 



:ii 



i — _ 



■ ■■ ^ ^ im 









R r r 2 



ni ici ci «le-^ 



2^2 Exercitii V^ Le&io VII, de Stylo a CapeRa, 



^^^ - - i . ec e nim u ni ver - - fi qui 



:=z^r^~i~i$ 



3 




-^iXT "~T"T"^'^ A"^ ~ - 



-W — h- 



et e nim u 



^ 



e nim u ni ver - - - (i qui 



3-:- 



mmnmtttm:^— 



i=z::::^=i:i;:ii: 



et e nim u ni ver 




fe=i==^F== 



rjp^r^s 



ec e nim u ni ver 



t ■—"' *~^^ — ' — -' . " ' 

H te ex pe 

. t i I II A 1 W T ' \ 



-z-^. 



T 






r$ 



— T*"v- " 






B| 



ftant 

:::^=:t:i£|4EE 



non confun- 
— ^TV^ 




te ex pe 



dant noconfun den 



^^m 



t^ " ^- 



llll !■ *■ 



3-:- 



i±-3=irJE|^ 



qui te ex pe ftant 



qui te ex pe danc 



r=±= 



^ — ^ 



x|::£|g:irzj^ 



den - tur no confun den 

=E|^^S:piii:5::^^ 



-T- 



-:-ZZ-zU 



.JL 



|EiEiz:&zz|:::i: 



-:^-- 



tur non 



n 



■♦■ 



=?: 



no con funden 



tur 



non confun den- 



s- 



E 



T ~ 



\w m ■n— iM Wii n !■ — <M* ^ "< ii 



...1.. 



m. 



i:t=:^- 



iiiiiiS?^ 



non con fun dtn 



turnoconfun dcu* 



Exercitii V^ LeSiio VIL de Stylo a Capella^ 



» 



'-•^izl:^^ 




tnr 



noncon fun den 



tur no confun- 






:m= 



::3X: 



^ 



con fun den 



^^ 



-f-f— ^ t-»- :r<r'~" ~ 



-^ 



tur 



nonconfun den tur 






turnoconfunden 



tur non con fundentur non 



3-:=r-t 



^ — -p-T^ — 



"0~ 



tur 



2~EE|Efe-$i-ffi 



non con fun den 



^_!I^_-^l.-iA-I-j^II ---1--7 'x~ <v' "T"" tV T^"~tV^-^-T-7t-~-^^ 



den - "• - tur et e nim u - m- 

E ^|JE|EfE|-ES^=^^EE^ - ||EgE:g 



^ 



non con fun den 



tur et e nim u ni- 



^E ^ E ^^ B ^ ^^EEi | Eg^|E 



'" is—^ — Is 



Xl- 



- con fun den 



■ '- . —- ~ ■ ■■■ ■ — 1 — h ' j p — ■ ■ 



tur et e nim u ni- 



:3S— zt— 



-■'— ^i-— $ — ~^ — — $^ 



:-^ 



tur 



frrfcrzrr:»: 



-^ 



et e nim u ni 

b JK 



^^ 



H ♦• 



;i-:^^ 



ver li qui te ex pe ctant 

^l M iXt 1 r II I I ■ ■ ^l . tm I | "TT II - !■ M> <l ■ l ^ -- ■ 1 1 IPII r"— m I |-| ~ I ■ ■! ■ I ll ^^ f l*' ■■ , I II JbI— W^ 

fi qui te ex pe ^ - - 6tant 



fi qui te ex pe 



ver 



-t 



EffiEteF^^gESfEte 

fi qui te ex pe ,;r -. t dant 



' I — ■ • t— yr"" " ' " '***' I « - 1»»— ai» 1 1 i ' ii ' »»■■ ■ ■ ■ ■■■■I - p»i 

^fefe==EH=^SEtE 

ver f ii qui tc cx 

S ss 



qui tc CX p« ^ant 



^54 



Exercitii V, Le£iioVIL de Stylo a Capella. 



H- non con fun dentur non con fun dentur 



H i;i7 T^ " | - te ^ ^l j=l ^=fe = =^ 



non confun den tur nocon funden tur 



non con fun- 



p;^fEg$;qEJ|gE|:|E!S=ESg 



no con fun den 



feg EEJE ^l E ^g EE 






non con funden 



turnon con tun- 



V nnn confun den - Vw/ 



ZXtSLZ-ZH-IIB 



tur. 



i 



-_..I. 



iiztt 



=z«: 



rn: 



den 



tur. 



. jj 1 1 1 I 



— ^ 



& 



~9- 



:i:d 



!!:_» d: '.ZIZ 



tur 



noncon fun 



den 



tur. 



^ 



&M: 



l 



«• 



— w- 



den 



tur. 



En Jofephe, concentum fiibje^Sis condnuo catcnatis illi- 
gatum. Cotifidera primo , & penetra textus fenfurft : Jd te 
Domine levavi animam meam* Et deprehendes fiibjed:um , 
crefccnfe voce , femperque afcendente"^ ad inftar cum fiducia 
deprecantis verborum fignificatui quam maxime appropria- 
tum efl[e. Obferva deinde partem fecundam , ingredientem , 
antequam prima pars fiibjeftum terminaverit ; & quo modo 
brevi modulationc pcr Claufiilam fiftam tertiae parti , nempe 
Tenori poteflas intrandi fiat. Quo fafto, Cantus , & Altus 
loco modulationis , afcito alio quafi fiibjedio fiib verba : ^;//- 
mam meam: interim haud illepide ludendo pergunt. Por- 



■li\-:\. 



ro, 



Exercitit F. Le6iio VlLde Stylo a Capella^ ^55 

ro , ne modulatio cum inutili verborum repetitione nimis in 
longum protraheretur, poiita mcdia pausa , Altus fabjedium 
fub verbum : levavi imitatur, quam imitationem poiPc pau- 
fam Cantus quoque paulo poft afliimit, Inde moduiantes 
aliquantum partes cum quali fiibje6to liib verba : animam 
meam claufulam in D. formant , in qua Cantus prasvia pausa 
cum nova textus periodo novum etiam fubjedium introducit : 
cujus fubjeiti vis exprelfiva flib verba : Deus mens , coniidera- 
tione non indigna videtur. Contemplare pr^eterea , qua ra- 
tione partes lioc fubjecitum in omni taftu tam ard:e depro- 
mant , ut ex alterius ore quali extrahi videatur 5 usque dum 
cum verbis : in te conjido : aliud fubjettum ab textus iigni- 
ficatione haud alienum a Baflb proponitur : quod a cxteris 
partibus alfumptum , inde cum priori fubje6to : Dem mem , 
imixtum usque ad claufulam Byfa, protrahitur. 

Jo/eph. Confpicio hic loci progreffiim , qui mihi per to- 
tum Lediionum curfum nunquam evenit : nempe de Quinta 
in Quintam , licet per motum contrarium. E. G. 



z:z:iziz:iz:^z:^~gli: Jloyf, Rede quidem animad- 

Blliziziziizi^:^ vertifti, Quamvis enim illum 
progrefliim regula non prohibeat 5 
quia tamen duae Confbnantias per- 
fed:ae ejusdem fpeciei parum var 
rietatis afFerunt, absque gravi ne- 

• • • ^l •< 1 /n ^ ir* 



31- 



:$: 



ceflitate , maxime in Quatricinio non adhibendus eft. Hic 
neceflitas introducendi fubjedri , quod aiias fieri non potuifl 
fet, illum progrefTum excufat. C^emadmodum perfkpe le- 
vis qujedam licentia fubjeftis arde ftringendis haud qua- 
quam denegari debet : quod in fequenti fubjefto non obfcu- 
re videndum eft,ubi loco faltus in Tertiam, faltus in Quar- 
tam : loco gradus , faltus in Tcrtiam , crebro praedid:am ob 
rationem ufurpatus efl : omnia in gratiam fubjedii maturius 
introducendi. Perpende deinde fubjedium cum fequenti pe- 
riodo : ?2on erubefcam fiib prasdifta claufula in Baflb intrans, 
a cxteris partibus flrida viciffitudine repetitum , protradium- 
que ad claufulam K , ubi denuo BafTus cum periodo : neque 
irrideant me inimici mei j novum fubjedium producit, mi- 
nime inconveniens verborum fenfui, quod deinde longo tra- 
ftu conjund:is arfte partibus continuatur. 

/#?^* I" prioris fubjed:i dedudione, Hypothefin per- 

* Ss s 2 fpexi. 



256 Exercitii V, LeBio VIL de Stylo a Capella, 



(pexi , ubi duse Quintae immediate le iequentes reperiri vi- 
dentur hoc modo : 



:fc=$=I 



^= 



mm 



t 



-^: 



:Z Ubi Tenor Baili vicem obti- 

H nere videtur. 

"~ ^^W' ^^^ judicant nonnul- 

_ li Aud:orcs. Verum iiiam fe- 
H cundam Quintam , quam Te- 
ZZ nor conilituit , non ex Quinta 
prxcedenti refiiltare , led ex Ter- 
-- tia , vox remiffior Tenoris faci- 
-- Ji negotio auribus exhibet : nec 

— eft res tanti momenti, ob quam 
dedudiio fubjedii pati, aut mi- 

— niis belle deduci debeat. Ex 
-- hucusque did:is facilc reliqui 

Concentus examen inftitues , 
praetereaque animadvertes , verba ex fc nihii fignificantia ne- 
quaquam repetenda cfle* Superefl , ut hujus ftyli concentum 
cum obligatione Cantus firmi , &: applicatione textus tibi ex- 
hibeam, ex quo fubjed:orum introducendorum modum con- 
Ipicies, 



m 



^ 



f— 




.I_-. 



■m^ 



Ejsizir 






2: 



t 



ve 



ve 



ss- 



I^^ 



:n: 



rr:ni3fn::i± 



■^A- 



^ 



v« 



-♦■ 



v^ 



-^ 



I~ 



rzz 



Exerchii V^ LeSlio VIL deStylo a Capella, 257 



3Sr3S: 



._l-_ 



~-^ 



— Bi- 



■sr~ 



A 



vc 



ve 



a vc Ma ri 



a a veMa- 



:=i3j^: 



^^ 



♦-*-^ 



^giiiii 



s 



ve 



'^ - Ma 




Mari a 



a ve Ma ri a 






;zf 



ri a a veMari 



a a ve Ma ri- 




ple nagra ti a ple 



T tt 



SfS Exercuii F. LeiiioVII^ deStylo a CapeUa. 



_!._. „ I M « . " 



irtr: 



T^ 



na 



-,_«. 



Do- 



ifi^r: 



-TV^ 



na 



Do 



•4--e ^- 




mi nus te- 



SJ^ 



mi nus ce 



n<i uo - mi nub tc - a 



cum Do 



3 



Do mi nus te 



cum 




fZZ^^^T. 



:$zr5: 



.i:. 



M 



n: 



-♦ ^ 



f;^: 



:r3S: 



mi nus tc 



cum 



H^ 



$= 



irr»:i:t:x: 






cum Do mi nus te 



■/• 



cum Do mi nus te cum 



-3g £ i= g Eg 5 #g^^S g 



mi nus te cum Do 



mi nus te 



[s^^i^iiiEg^=^ 



nus te 



cumDo 



mt nus 



te 



-T- 



1 



□ ■«• 

"■"sr — - — 



^ 



be 



E ^gEg:Y:|^^5;^P^g^gf^^ 



be 



ne 



di da tu be ne di da tu 



-♦■ 



■^ 



^BMi 4# J^^^^ 




cum be 

^— — -^' 

cum 



ne 



di 6ta tu be ne di da tu 



~:e=: 



EEE^^ 



be- 



rrzai: 



Bxercitii V, LeHio Vll. di Stylo i Capeh, 



m 



— tt 



fc..— I I 1 VT 11 1 ^i. • 



^ 






ne di 



^ ' ■■ a tPi 



■UMa^ilMMM* 



a» 



tu 



J-; 



rzs:. 



^^^Eg 



be ne di da 



2 



be ne . di - - <^a tu 

ne di ^a tu •> 












zi: 



r ^" 



di da be ne - di 



>^ 



/^ 



t-^- 



-^ 



m^ 



1$ 



— -/- 



da tu 



jg^^ppiM^ 



in mu li^ 



ne di dla tu 



ne di £ta tu 



inmua 



£M- 




in mu ii e 



-»- 



$z=:rS=r±rrJ— ?tt=:££fet=32 



m 



mu 



li 



i f^^^ ^^ 



r$rgzr;: 



H e 



^fe 



ri bus in mu li c 



^<5n±r: 



fe 



ri 



3r 

bus 



n 



3: 

bu6 



:ii 



T 1 1 2 



in mu li"" 



^ 



=?^ 



Exerchii V^ Le&io VIL de Stylo a Capella\ 




% 



ri bus 



e ri busin mu li c 




3 



:iiji5:^:^=^=:rirjr3jrr 



ri bus 



in 



^m 



mu li e 







ri bus in mu li e 

I 



^. 



m 



^^^^ 



■^- 



in mu li e ri bus 



1^3=^ 



m mu 11 e ri dus /^ m muii- 

muii e V^ - - - ^ n - i ri bus 



muli e v^ - - ' n P ' 1 ri bus 



1^--^. 



-tis 



i: 



•^ts-^ 



--w 



ri bus 

e.=q:<5i:r:^ 



l^ 



^- ^ mu /'■^ U e - ri 

e - - ri bus in mu li e ri- 






in mu 11 e 



imiigMiii^fe 



ri businmuli e 



^- 



l^iiiiMiii 



in mu ii e ri bus in mu li c 



Exerdtu F. LeSlio FIL de Stylo i CapeHa. 26 1 






'ZX. 



1.^ 






^- bus ^ & 



& 

— -jd. 



bus 



& be ne di £tus fru £lus vencris tu 



JE3iJr=s£^=£t|:tj:ir=:^|: 




~ti*:-<e^--^t^ 



ri bus 



^J:r$==: 



& be ne di dus frudusverris tu 
-I.— 1 - 



i 



T 



:i.-$:: 




\tcz 



i$:S 



gEgEEfe 



ri bus 6c be ne di dus fru£lus ven tris tu- 



ii: 



t^: 



lT: 



:^— »— j^rr^g 



-^ 



:55:=i:; 



TV^ 



bc ne di dus fru - dus vcn tris 



spis 



dfcSrr:$T=$±— 



& be ne didlus & bene di 



^ 



dus fru 






• = --»■ 7--^ —- 




& be ne di 



p^gf g 



rV^ 



6tus fru 




Tfintrisfruftus yen tris 



V V V 



Habes 



262 Exercim V. Le5iio VIL de Stylo a Capella, 

Habes itaque, Jofephe, Compolitionis formuiam ad Can- 
tus firmi, Hyc Gregoriani obligationem eiaborata^. Si {ub- 
jed:a miniis cantabiiia , neque tam lignificativa funt, quam 
in prioribus Paradigmatibus , Cantus firmi reftridrioni attri- 
buito : in quo genere Compofitionis liberum arbitrium non 
eft quaecunque fubjedia eligere : fed ea duntaxat , qu2s Cantui 
Chorali anned:i poffunt 5 praeterquam , quod plerumque fub- 
jefta ex ipfo Cantu Gregoriano extradta, vei ad ejus imitatio- 
nem inftituta fint. Verba , fkpius forte itcrata , quam fat 
eft , Cantus Choraiis traftui , & brevitati , totum tamen Offer- 
torium duraturae adforibito. Quamvis ex una parte ejusmodi 
obligationes haud parum ornamenti detrahant Compofitioni, 
nefoio tamen , quid ex altera Cantus firmi auditus , blandi » 
devotionemque fpirantis adjiciat, auditoresque confeftim in 
attentionem rapiat. 

Jofeph, Memini, te paulo antc admonuifle, fiibje6ta fub 
ipfamCiaufulam,rar6 vero finita claufiiia introducenda 3 quod 
contra m hoc concentu confpicio. 

Aloyf. Et hunc recefTum Cantus firmi reftriftioni dan- 
diim efle ajo : utpote fubjefta ex ipfius Cantus Gregoriani 
for .e haufta non pro arbitrio ubique innefti poflunt. Facil^ 
tamen^obfervabis motum iilum perpetuum ( in cujus gratiam 
hsec regula data eft ) nequaquam interruptum , fed ad finem 
usque perduftum efle. Haec Paradigmata de ftylo a Capelia 
absque Organo , & Inftrumentis fufficiant : quibus perluftratis : 
exadteque perpenfis , aiiorum clarorum Auctorum opera ma- 
joris artificii conlideranda ad manus accipienda flmt^ 

Jofeph^ Sed quid obfervandum in componendis ad hunc 
ftylum Pfaimis, & Hymnis ? 

Aloyf Nihil peculiare quidem , quam ut iis , maxime 
Hymnis , utpote verfificatis Mulicam applices , quae nonnihil 
cantilenam fapiat : ut adeo operae pretium non fit , peculiare 
quid de iis tradere. Pergamus itaque ad ftylum a Capella , 
Organo , aliisque inftrumentis inftruftum 5 qui majori , & 
modulandi, & canendi , vagandiquc gaudct libertate. Exem- 
plo tibi fit Kyrie exMifla mea in Fktu JolatiHm nuncupata. i 



Uttl^ 



Exercitii V. LeBio VII, de Styh a CapeUa, 

Tiittij im poco alkgro. 



363 



ligg ^ jgpp; ^ 




ggsi^ 






e 



^:t- 



-€ 



Ky ri e e le i- 



=^333 



L ^i. I rr - "" I — — — — ■ 



87 
65 



Ry ri e e 

^6^6 6 



||ii^i M"3^ 



-^ 



[ ^te^ 




il.X. 



-*1 



*> !!■ WH^ ^jiMl— M|W.<M>*^ 






-s^ 



elei fon e 



lei fon 



Ky ri- 



lci fon e - lei fon 



.1 £.. 



I 



-v^ 



fon e lei foA Ky ri e 



Ky. 





foA Ky ri e e le i fon e- 



^g 



le i fon e lei 



fon 




ri c c le 



^ 




i 



* 



^^^S 



65« 



56 5 6 g 

V vv ^ 




264 Exercitn V, LeBio VIL de Stylo a CapelU» 



* e e le i fon e le 



m 






:::i$: 



fon 



la 



l^ 



t* 



i~ 



r::$ 



f?^ 



ri e e le i fon 



e le 



^ i fon 



lci - - - fon e lei^ - fonKy ry e e- 




fon 



76 Ky ri c e lei- 



43 *4 V* 




=1;^ 









;iEE 



Ky ri e e l€i 




:nr|z::n:;f 



^i 



fon e lei fon 



Ky ri e e le - I , fon e lei- 



lei - fon Kvri e e lei - fon e lei- 



fon Ky ri e e 



— » 



^—♦7?: 



fon Ky ri- 



ri e e lei 



, ^F f*H4^ ii^ ^^ ^ 



$ e 5^ ^ b6 



^4 4 t> 



iii 



Exercitii F» Le^io Vlh de Stylo a Capella^ 265 

'■^ - Ky ri e 8 leifon^ e lc ifone le 



i fon 



Ton c lei fon Ky ri c e le 



fon 



^^^^^M 



■i»» ■ l—T» 



-s— 



fon e lc - i fon Ky ri c c Ic i fon € lei fon 






E 



^ 



Ijl^jjpf^id::^ 




e e le 



^ i fon Kyri c c lei 



fon. 



i^= lp^ 



^TL 



% 76 



43 






-tt" 



Perpende imprimis, Jofephe , naturalem concinnum<5[UC 
partium caneiidi modumj quarum una alteri, quamvis arCto 
vinculo unitx, minime impedimento eft. Obferva prscterea 
modulationem non adeo vuigarem , ac naturaliter in Modos 
affines influentem : & partes opportuno tempore quiefcentes, 
ne Compolitio fuperflua , & inutili partium implicatura in- 
farciatur 5 & quo modo his omnibus obiervatis , nihil tamen 
Harmoniac plenitudini decedat. Quum autem etiam in Tri- 
cinio hujusmodi flylus adhiberi poffit : (quo cgo non raro, 
nec infeiiciter ufus fum ) Chrijie quoque hujus Miflas trium 
vocum in exemplum hic apponam. 



Xx X 



n 3 



266 Exercitii F. LeSiia VIL de Stylo a Capella. 

d 3 Tutti. 



[ii^^Sgi g^M i 



Chrifte e lei - - fon e lei fon e lei 



soChiiftec- , 



tt 



ii-T=|ir&|"j^ 




Chii fte e le 



i fon 



Jiliirrr-n:^ 



J^ pH lg 



Organo* 



Chri fte elei - fon e leifone le i fon 






^ 



4 3 6 5 76 



I ■R- le - . 7v - i fonCrifte e )e 





||g r£|^j fci:Q= jA 



I 



z|:f:i::^=3i2 




..± 



Chri fte e lei fon c lei fon 



Chri fte e lci- 



Siiii=igip=^ 



13 



Chri fte e lei 



fon 



Chri fte e lei- 



p±|^: |,fe g- g5=E-x=g 




"X 



v- 



6 6 76 



^H'- 



L ^li|i^f}|j^|pg=pf ^ 



fonChnftee Je ifon Chriftee le 



:i:ifei: 



:^ 



le i fon Chri ftc e lei 




fon e lei fon Chri ftc e lei 



fon e lei- 



igEgl ^^lpiig > P= =g 



^S 7^ 4^ 



76 5 6 765 

^4 4«» S 443 



267 



Exercitii V^ LeSiio Vll^de Stylo a Capella. 



fon-ChrifteChri - fte 



e- 



fon ChriftcChri fte e lei - fon - e- 



lon Chriltci^hri ite e iei 



fon 



ft 



ChrifteChri 



fte 



e lel 



fon 



^ZZ 






^mm m^ ^m 



6^6 



^ lei (on e lei 



765 

X4 4X 



-T-^Z-s 



^^~$zlS$£ 



— B- 



^ 






H — 



^ 



e lei 

1$: 



fon 



lei 



v±±iz 



fon 



lei 



t 




fon 



e iei 



fon 



lei 



fon. 



\^ - e ;ei 

i 

r 



fon e lei - fon e 



-^- 



lei 



fon 




*± 



■f- 






4 4 44 



Tricinium hoc liberioris ftyii a Capeila in gratiam mo- 
dulationis , ac imitationis potius faftum eft , quam ad aiicujus 
fubjed:i, nisi in principio,obligationem: ubi poftClaufulam, 
& parum quietis nova femper phantafia introducSa , a cacte- 
ris partibus imitando excepta haud ingratam auribus exhibet 
melodiam : eo magis pcrceptibilem , quod partes plerumque 
per motum obliquum fe fequentes gradiantun Verum ca- 
vendum eft, ne Compofitio fub ejusmodi proportione conci- 
tatiori menlura decantetur. Et quia ftylus ifte proecedenti a 
Capella absque Organo in gravitate Ecclefiaftica proxime ac- 
cedit, magisque moderno tempore ufii receptus eft, haud abs 
re erit , unum adhuc exemplum tibi condderandum propo- 
nere : Amen , nempc ex Mifla mca : Credo in unum Deum, 

X X X 2 THtti 



268 Exenitii V. LeBio^^U, deStylo a Capella. 

Tutti 5 pre/io moderato. 



;s 






^T' 



E 



E 



i^^^^ip 





—^ 



T-- 






. = .«-i^— .»1... -^ ■ , . — l -, — a»_ ^ 



men a men 



-^ 



-^ 






ifiz±: 

i 



men a^ 



- ^ mena men a - - - 



$ 



• 




Exercitii V, LeSlio VIL de Stylo a Capella, 



26< 




itien a men a 



ii^lljgl^gi^^ 



\ 4t 



56 
5 



6 6 

5 5 5 






^ 




men a . d: .. 



;:*=ia 



^^ 




men a men 



;=r.-«~--t 



A 



3^r-T- 



a ^ - ^men a >^ 



;2f 



=:t 



I men a 



P^~^ 



^:t-T- 



I 



«Wil»l — m ^MMII l| \ II »11 l«» I jl lii»Qiil|i i^ ^ iMi ■»■ I I I 1 I» ^ I 

76 I 4 3 ^ f 5 f 



;zf 



h<5 



5 f 



Yyy 



i§ 



270 Exercitii V^ LeBio VIL de Stylo a Capella* 



fp^ 



3Ce: 



♦- 



fcjt: 



f^^g 



men 



^ P^=^^^^^^^§ 



men a men 




-TV^ 



- men 



mena- 



^^^^ 



$=—: 



Slil 



■:;^ 



men 




l=lfefeSEi|ag|=g 






77 ^ «• 4 '"" 



P 



fc x Big ii 




- men a a ^ - 



men a 



ft 



a - - men a - - 



V^ 



S^- 



S: 



r<^: 



|=zzEi:iz:Iiz$=:r:i=E 



men 



men 



men 



^^ 



::$: 



SEgE$ 



^ 



43 ^ 

/<j^c> Jb/o, 



43 



jV^^ 5 f 



Exercitii V^ Leclio VIL deStylo a Capella, 271 



rt< 



=:r::r±it: 



■Q- 



:H: 



& 



men. 



> 1 1 > 



men. 



El^?E=i 



i 



men. 



-^- 



-^- 



e^ 



men. 






-^ _ 



^- 



98 



■^- 



Confidera , Joiephe , partium cum fiibjedto , & redta Con- 
cordantiarum ratione , perpetuaque diflbnantiarum catena 
colligatum inceffiim , ac modulationem , etfi naturalem , & 
facilem, miniiiie tamen ordinariam. Perpende prii^terea par- 
tium conjundiionem, cui maxima Harmoniae vis ineft, atquc 
nunquam interruptum motum ad finem usque perdudium. 

Jojeph^ Omnia , quae memoras , perlpicio , & miror : ve- 
rum videntur diflonantiae hoc in concentu contra prohibitio- 
nem tuam aicendendo refolvi. 

AloyJ. Qaod tu Jofephe hic tangis , id etiam ab excellen- 
ti quodam Mufico circa hoc Amen objedium mihi efl: ; non 
animadvertente Notam illam , nempe fufam poil difibnantiam 
afcendentem, figuram efle variationis, & in gratiam motus, 
& melioris Cantus adjecSam fuifle. Vide fubfl:antiam. 




Jojeph, Faftidio mihi eft rei tam clarse inadvertentia : 
ideoque variationis Figurarum dignofcendarum ante decre- 
tum judicium meum , majorem deinceps curam adhibebo. 

Y y y 2 Llnum 



27^ Exercitii V. LeBio VIL de Stylo a CapeUa\ 



Unum adhuc dubium, venia tua Magifter, proponam* 

Aloyf. Effarc. 

Jofeph. Memini , te prohibuifle , ne Diefes accidentaliter 
adhibitse duplicentur* Et in hujus Amen ta6tu nono DIq- 
lim in Altopoiitam, in Tenore duplicatam conipicio» E» G» 



^^m 




Jloyf. Dixi certe. Quia 
Diefis ex ie magnam vim, & 
nonnihil alJDeritatis habens, du- 
- plicata c^eteras partes fortitudi- 
ne luperat > a^quabihtatemque 
Harmoniae tolht. Valet itaque 
prohibitio , ubi Diefis duplica* 
tio multum moratur. Illa ve* 
ro Tenoris Nota Diefi iignata 
tam parvi valoris efi: , ut in- 
conveniens , quod alias ex lon- 
giore mora refuitaturum eflet, 
tanti momenti non fit, cur propterea texturae concinnus or- 
do, quem & modulatio , & fubjedium requirit, intermittatur, 
Jofeph^ Quum in hoc ftylo inftriimenta quoque coope* 
ratores Imt, quid de illis agendum ? Haud ignoro , Tubas du^ 
ftiles cum Aito , & Tenore in ilnifono confonare folitas efle : 
fed quid Fidibus tribuendum f 

Aloyf Et primis , & fecundis Fidibus in hoc ftylo a 
Capella cum Cantu in Llnifono incedendum efte affirmo. 

Jojeph, Audiotamen, confpicioque non raro Fides in 
Compolitionibus aliud quid ludentes. 

Aloyf Ita eft. S©d quid faciunt ? SaltUs improportiona- 
tos , inconcinnos , nullam habentes cantabilitatem .* ita , ut 
fufque , deque improprie vagantes , Harmoniam , in cujus fup^ 
plementum inducuntur , magis confundant , quam promo- 
veant. Etenim fi Quatricinium juxta artis prxcepta perfe- 
ftum eft , nullum quintae parti ipatium fuperefle poteft fub- 
jedbo introducendo. Quod idem de Tricinio intellige. Quod 
reliquum eft , totum in peflima canendi ratione confiftit^ 

Jofeph. Quid fi primae Fides, ut plurimis mos eft, in 
06tava cuin Alto confonarent ? 

Aloyf Si duplicatio vocum adjund:a Tubd dud:ili tan- 
ta fit,ut vim habeat Oftavarum confecutionem cooperiendi, 
tolerari poteft : fi ob paucitatcm vocum Odiavas auditu per* 

cipiun- 



ExercHii F* LeSiio VIL de Stylo mixto^ 275 

cipiuntur , certe rufticum ritum fbrdent : quam ob rem tu- 
tius tibi coniilium capiendum cenfeo, ambas Fides Cantui 
eonjungendok Quod attinet ad caeteras Miflae partes, & Of^ 
fertoria , Pfalmos , & Hymnos &c. pro textus varietate > ut 
^nt^ di£tum eft , Mufica dirigenda eft , cum majori tamen li- 
centia latius evagandi,quam in ftylo fine Organo. 

Jofeph. Quid obfervandum Compofitori pluribtis fiibje- 
ftis compofitionem inftrufturo ? Y, V 

Aloyf Quod attinet ad Muficam , id auxilio Coritrapuh- 
Gd duplicis efficiendurR efle , fupra demonftratum eft. Gx- 
terum cavendum, prseterquam fubjefta figurarum valore di- 
ftind:a> textui apta , & exprdfiva efle debeant, ne periodicon- 
trariam inter fe fignificationem habentes , conjurigantur : ut 
V» G. Cmcifixus > & Refunexit ; unde fenfiium implicatio , & 
confufio nafceretur : quod permagna judicii attcntione vitan- 
dum eft. Nunc pergamus ad diflerendum 



Df Styh mixto. 






P 



Er ftylum mixtum intelligo Compofitionem modo-unai 
duabus , tribus , etiam pluribus vocibus , immixtis In- 
ftrumentis concertantem y modo pleno Choro inftru(3:am , quac 
potiilimiim in Ecclefiis hodie in ufii eft* Unde quia com- 
munis ,* & frequentiffime auditur , multurii de eo diflefefe> 
& exemplis illuftrare , opcrae pretium eflfe non exiftimo* Ni- 
si ut moneam te , Jofephe , ne oblivifcaris Muficas Ecclefiafti- 
cac finis , & fcopi : efle nempc devotioriis excitandae , cukus- 
que Divini ratiouem : ne ftylum hunc cum theatralii fcfal- 
tatorio , more multorum confundas. Contra etiam^ne qpi- 
nione Muficae facrac aflumendis ideis fterilibus, riullumque 
fiiccum habentibus , in faftidiofam iritres morofitatem, tGedium 
potius, quam devotionem padturam : fed cura tibi fit con- 
centus auditu grati, &: in animos AuditQrura jcunx-joble(Sa- 
m^nto influentis* Ita denique memor omnium, quae per lon- 
gt(m curfiim in admonitionem hucufque did:a fiint , Compo- 
fitionem inftitues, utmeritoria fit apud Deum, & laudcnon 
careat apud homirics» 

2 Z2 Ds 



^74 ExBrcitu V» LeSiio VII. de Stylo redtatho 



De Stylo ndtati^vot 



s^sh 



is recitativus aliud non eft ^ qiiam fcrnio Muficc^ modu* 
lis cxpreflus > iive Oratoria eiocutio. Quemadmodum e- 
nim Dcclamator pro vario Orationis genere, varie quoquc 
vocem flcftit , modo incitando , modo remittendo , modo cx- 
tollendo , modo deprimcndo , ejus habitum affe6tus induerc 
ftudet , qucm animo exprimere concepit : idem Compofitori 
Mufices, pro textus varietate faciendum cft. In rccitativo 
ftrmonc quotidiano finitimo , Mufica voce aliquanttim remif- 
sa Inftruenda eft* In contentionc \^x acris nonnunquam 
vociferanti fimilis adhibeatur, cum crebra Bafll mutationc» 
Textui dignitatcm fpiranti, Mufica gravitate piena , rara Baf^ 
fi mutatione applicctur, quae maxim^ftylo Ecclefiaftico con* 
vcnit , qui non raro adhibitis inftrumentis ufurpatur» E. G* 



^rz: 



~ 1 1 1 






5 



^^- 



^ 



^ 



2 



i 



•♦■ 



jk.^ 



— t'- ^-— ■■-I I ii—i II jh - ■■■i - ' " ■ * ■' y\ 

- V - C — ' ' ■ V '— — ^¥ 



V — ' — ^****" 



I 



f;^ 



3 , -(j^JL -j,:,r 



8— ^ 
— 



.& 




Do mi ne ne in fu ro re ta o ar gu as mc, ne 



-p€ - ■ ■ -■ - - t -" "t~ -— T^^^"^ 



V- 



•«JU* 



k 6 



7 

4 
s 



^-5^5— 



■■ ■» 



r— 



ExBreitii K Leltio Vlt deStyto recitativo. I75 

i_|i'^ii f 1" - ■■■ ■ . ■> • ■II I ■ I - 1 T ■ ' ^ ' I II li'i I III 1» II ■' , * 



^^ 



i V i 11. I I I > I- » rnn ■«. § ■4 ^ „1 n — i < » - . • i. | , m , i I i 



-5~^ 



1 II i l l 1. 1 ■■ I I ^ ■■■ ■■ ■w <■ ' " ' « 1 I I l i ■ ' 



Vw^ 



/^ 



=S 



1EE 



3c: 



t i l i ~ ^ 




que ia i ra ta » cor i ri pi as me mi fe re re me i 



I ■ »•> I II ■ ■ ' ■ II I ■ ti r i I 1 1 ■■ I i f i i — y — I fi t 11 I I /* 

■III ■ i- — T irr^^ . 1 i> iiii ri » r^'^^ ■--- ■ ■..^.,^»-^ ■ - ^ j., ^ .. ^^^ ^ ^ ■ ^ m ^^^ ^ 



^>^ i I ^ ■ ■ ' I ■ ii<ti^*-~ * — • - * - ' 1-- - . ■ I . ^ ,,^ ,- ^ -^ 



* 



^^S 



. _ I ■i — i - — ' "■ - I — I - ' 1 1 ■ n * 



a 




teHfeN^^ 



Do mi nequo ni am 



in Hr mus fum fa na 



me 



^ 



I ■i '"' I 



1 iii 



mmwma>^m^mtt^0' 



mmmii^m 



>■■»» i«ii—^ t II - WiMii <|i '^Mmtmml^mmmmimmt^mJfimmtttmmtmmm li* ■ lin» 



Zzz a 



3 




Exemtn y^ LeHio VIL de Styh recitatruo* 








^— i— — «— ■»"^»-r— X»^» fl I ^ » ~ i i fX m ■ I ■ * Q " ' Q " - — ju i I »X— I ■« — ^ 1 * ' 

JDo mi ne quo ni amcon tur ba ta - funt of fa me - a. 



II I» 1 I «III ly 11 I I '■ ■III l i ■ I III , I i I . 1 ■ 1 1 II " ' I I ' " ' " 1 

■ g ■ «I I IM II — ». l II III I W IMll ■«— ■ ■ | - Ii I ■ 11 - - •^" '' l ' 



•^TT 



^. 



-1-^. 



Jofeph. Quid confpicio ? Apparet, Inftrumentorum con- 
cordantiam maxime in diflbnantiarum Hypothelibus omnino 
de Contrapundti regulis recedere* 

AloyJ, Hanc aberrationem Recitativi naturse conceden'- 
darri ajo , in quo , quia Baflus non eo modo movetur , quo 
diflbnantias refolvi folitx fimt , neque traftatib cbnfueto mo- 
do evenire potcft. Deinde in hoc fty lo non tam jufta 
concordantiae , quam fenfuum cxpreflionis ratio attenditur, 
in cujus gratiam irttrodudtus eft* Hoc ferm<^ modo ,- vel pau- 
16 alio pro textus varietate , Recitativum inftitui poteft , ubi 
oratione fupplici afFedrum noftrum erga Deum effundimus. 
(^uod attinet adMuficam profknam , nempe Cameralem, & 
TKeatralem, quia finis diverfus, etiam aliter fieri debere ra* 
tio docet. 

Inftituitur itaquc Mufica profana animos Auditorum rc- 
creandi, inque diverfos affcd:us diftrahendi causa ; firnt au- 
tem af&£tas recitativo cxprimendi ferme fequcntes ; Iracun- 
diae, Commiferationis , Metus, Vis , Moleftiae , Voluptatis 5c 
Amoris. 

Iracundia exprimatur gertere vocis Jncitataev in acutum 

tendentis, & fT yehementior erit^ cum tjiaodam -clamore, vo- 

ce pra^rupta expreflb ; quod minutioribus Notarum figuris 

fcmper ferm^ in acutum afcendentibus, ac crcbra Baffi muta- 

i tionc 



ExercitiiV. LeBidVIL de Stylo recitativo. 



2J7 



tione efficitur. In qua re piurimum intereft attendere ad con- 
ditionem perfbnae iratse, Si enim Rex eft : nulJatenus abibit 
in vociferationem muliebrem : fed fervata Majeftatis dignita- 
te , Regia gravitate indignationem fiiam manifeftabit : cujus ra- 
tio in omnibus aliis etiam affediibus habenda eft. 

Commifcratio exigit vocem flebilem nonnunquam inter- 
ruptam, quae figuris largioribus , iisque crebrius diflbnantiis, 
manente Baflb per longius temporis ipatium in eodem loco , 
exprimi videtur. 

Metus poftulat vocem demiflam, hjefitantem. 

Vis , voce vehementi , atque intensa , & quadam gravita- 
te firmata exhibetur. 

Voluptas utitur genere vocis effiife , ienis tamen , & re- 
miflac, 

Amoris affedtus, voce blanda, tenera, & affecStuosa ex- 
primitur. Quum autcm amorem haud raro caeteri quoquc a& 
ledtus concomitentur , eorum etiam vei maxime ratio haben- 
da eft. 

Sunt praeterea partes Orationis fequentes exadt& obfervan- 
dae : Comma, Colon, Semicolon, Punftum, Signum Inter- 
rogationis , Admirationis , Parenthefis : quibus fingulis fer- 
me peculiaris definentia tribuenda eft. ~ 

Si Comma definentiam defiderat , fiet fecjuenti modo. E. G. 



"pj^lgil^Wlg .^. 



L— 



€- 



1=135 



I 



i^. 



&c. 



Pari quafi Mufica Semicolon notatur. Comma perfsep^ 
fine abruptione continuatur : ut fi textus fententia cum qua- 
dam praecipitantia depromi poftulat. .-^iok^ 

Colon ferme fequcnti modo definit. 



ipii^^^gfc 



^T^-^ 



-T^-^lf^ 



l^a 



1 



A aaa 



Eodem 



278 Exercitii V. LeSlio VIL de Stylo recitativd. 

Eodem modo Punftum notatur, fiperiodus, & fententia 
quidem finita , veriim nihilominus de eadem re fermo conti- 
nuatur : fi autem alia prorsus Oratio introducitur , claufuia 
formalis , plerumque tamen truncata adhibenda eft. E. G. 






SJ- 






e- 



f^a^ 






autem finienda fit , fequi^n- 
ti modo inftitui debet. 



Sighum Interrogationis pro 
varia Orationis fententia vari6 
etiam exprimitur. E. G. 




Signum Admirationis , vei Exclamationis ferm^ Jequenti 
modo indicatur. 



f^^^si 



^-: 



jKH 



li 



S: 



^,.,^ Periodus Parenthefi feparata , qua plerumque Oratio ad 
Auditorium duntaxat dirigi fingitur, ne a caeteris Adtoribus 
percipiatur, remifliiore voce depromenda eft. Verum hacc 
omnia judicio, ufu, & Operum probatorum Audtorum afpe- 
fl:u magis , quam Praeceptis addifcuntur. 

J^fep^' H^^ itaque de Recitativo. Qualc das Praeceptum 
de Ariis , ut vulgo dicimus , componendis ? 

^loyf, Quid certi de Mufica arbitraria ftatuerem , quae 
ferme luftrali mutationi fubjedta eft ? Quod novitatis ftu- 
dium quidem nequaquam reprehendo , fed maximis extollo 
iaudibus» Etenim» li homo mediocris mtis habitu ante 
^m}4^.^ "■'>■..■'" ^-7" -'■ - quin- 



Exercitii V^ LcBio VII. de Stylo recitativo. 279 

quinquaginta , vel fexaginta annos ufitato , hodie incederet , 
certe irridendi periculo fe objiceret Ita quoque Mulica tem- 
pori accommodanda eft* Veriim' nondum Sartor utcunque 
in novitatis fludium effiifiis, in confpeftum meum venit,ne- 
que de co loqui audivi , qui tunicx manicas femori , aut gc- 
nibus applicuiflct : nec unquam Architeftus tam flolidus re- 
pertus efl , qui fundamentum aedificii fafligio impofuiflet. 
Quod paffim in Mufica, non abfque inteliigentis dolore,& 
artis dedecore videmus, audimusque : ubi naturae , artisquc 
Praeceptis inverfis fundamentum de loco proprio extrufum, in 
altum cogitur, depreffis cxteris partibus, non habita funda- 
menti ratione. Quam ob rem ftudebis tu quidem, Jofephe, 
{uo tempore , omnium virium contentione novitati,&inven- 
tioni 5 nuliatenus proflernendo regulas artis , quse naturam 
imitatur, & perficit^ minime autem deflruit* 

His itaque, Jofephe, affidua exercitatione in habitum, fa- 
cilitatemquc redadiis, nihiJ tibi defnturum fpero ad praeclari 
Compofitoris famam adipifcendam. 

Jofeph. Videris mihi venerande Magiflcr, Operi finem 
impofiturus ? 

Jloyf. Ita fan&. Non animadvertis torporem , & lan- 
guorem imminentis infirmitatis meac , nempe Podagrae foli- 
tos pracnuncios ? Scis praeterea , me & annis , & quafi nun- 
quam intermittente finiftra valetudine ita jam fradtum 
cfle , ut fi me morbus fblita acrimonia fua invaderet , & mo- 
re fuo per fex Menfium fpatium teneret , haud vanus ani- 
mum incedat timor, ne hacvice eludtari non poflem. Ideo 
ne Opufculum , praeter caeteras imperfeftioncs , ctiam fine ca- 
reat , hifce finem impono. 

jofeph. Ergo nihil trades de plurium vocum Compofitione ? 

Aloyf Animus mihi certe fuit , & traftatum de plurium 
Vocum Compofitione huic ipfi Operi inferendi : veriim inter- 
ruptus,ut vides, valetudine, & jam leftulo affixus, deinceps 
id praeftabo , peculiarem Tradbatum edendo , fi Deo Ter Opti- 
ftio, & Maximo vitam prolongare , vires<^ue concedere vifum 
fuerit : cujus beneficio reliqua fcitu reftantia fine viva Magi- 
ftri voce poteris edoceri. Interim vellem tibi perfiiafum efle, 
cui perfefti Quatricinii perficiendi poteftas eft , ad plurium 
partium Compofitioncm viam jam ftratam efle : crcfcente e^ 

nim vocum copia, de regularum rigore nonnihil remit- 
titur. Vale, & Deum pro me ora, 

F I N I & 



«»?X *8o XS«» 



E R R A T A. 



^T)Aginl 12. linca 7. pro Scfquialtera, legcn- 

•■• dum Scfquitertia. 
\y P. 2S. lin. 19. pro Modus . leg. Nodus. 

V. 27. Capite 2<5. lin, 3. pro Qjiarta Minorls. 

leg. Qiiartae. 
ir- P. 30. poft lin. 3. locd numeri 8., debet clTe 

num 4. 
^, P. 30. lin. 7. pro fuperoftodccim partiens , leg. 

fupcrnovemdecim partiens. 
i/ r, 31. lin. ly. pro fuperbipartiens j, , leg. fupcr- 

tripartiens 5. 
/- P. 31. lin. 20. pro fuperoftodecim partiens , Icg. 

fupernovemdecim particns. 
vV. 34. lin. 31. pro laRtilfims , leg. latiliim^, 
i P, 37, lin. 7. femel tantvim leg. Mi Fa. 

P. 41, in exemplo motus contrarii Nota penul- 

tima fuperioris partis pofita in D, , debet exi- 

ftere in A. acuto, 
«^ P, 57, in I. exemplo Nota iinalis Cantus locd 

Tertiae Unifonum habere debet. 
i, P. 59« in 2. cxemplo , pro mal^ , lcg. bene. 
P, 60» in 2. cxemplo, Cantu tirmo, Nota finalis 

loco Tcrtiae , Unifonum haberc debet , quod 

idem intelligendum cft de Nota finali in ul- 

timo cxemplo ^";"= p"S'"''-- _ ,. 

t P. 6a. in 2. exemplo, Cantu firmo , Nota hnalis 

loco Tertise habeat Unifonum. 
[. P. 66. in I. exemplo, parte Contrapunfti , 4. 

ta-au uhima Nota in C. pofita , cxiftentiam in 

A. habere debet. 
i^ P. 8i. Leftione I Excrcitii a. lin. 3., pro Tcf- 

tiac, leg. Q.uartae, _ ... 

^ p. 90. iin. 12. pro Scmitoni, leg. Scmitonii. 
^ p! 96. lin. penuit. pro Tcnorum leg, Tonorum, 
p. 98. in BalTo Uitimi exempli Nota ly. in D. 
f pofita , in C. iitum habeat. ^ 

<- P. 99- lin. 14. pro cxercifatio . leg.exercitatio, 
>, p. 99. lin. 9. Exercitii 2. Lcft. 3, leg. de hac 

Specie. 
\ P. 100 in I. exempli parte Contrapunfti Nota 

4. A. debet effe G. , ~ 

, P. 109 lin. 4. pro Tenorum, leg. Tont)rum, 

P. III in 2. exempli Alto, pro dimidu , ta- 
^ "aus integri paufa pofita efle debet. 
V P. 123. lin. 3. pro penultimam, leg. penulti- 

mum taftum. . 

j, p, 126. in Cantu exempli 2. Nota 1, in F, poh- 

ta , debet elTe A. . « 

,/ P. 130, in I, cxempli parte Tenons taftu 5, 

Nota I. , ilempe minima, dematur. 
P. 138. in I. taftu Tenoris loco integn , dimi 

dii ta6lus paufa intelligatur . « „ 

R, 150, in exemplo JVIt)di E, lin. ultimi Cantus 

, Nota 12. , loco A, icg, B. ;^ , 
p 151, in fecundi exempli Alto Ultima Nota 
^ "debetelTe B. 

P. 154. in Exercitii 5. Lcft. 3. lin. 22. , leg. ea- 
dem ratio claufularum. . . . . 

V p. i6o. in I, taftu Cantus , pro Semimminns m- 
telligantur Fufae. 
i^ P. 165. in exemplo Modi G. parte AltiNota 10. 
locd £. t D, habeat. 



P. 169. lin, 6. pro admittatur leg. adimatur. l 
P, 177. lin, antepcnult. pro fubducere, leg. fub- 

jicerc. 
P. 178. in I, exempll parte Tenoris Nota 11, ^ 
locd £. D. efte debet. 
yV. 184. lin. 3. infrk numeros,pro diverfionemi 
leg. inverfioncm. 
P- 199, in ultimi exempli partc Tenoris Nota 5, 
locd B. G. efte debet , & ibidem Nota 15^ IQ7 
co G. B, habeat, 
P, 215. in exempli parte Alti Nota 2. in A, po- 
fita , Iltum in D. habere debet. 
i P. 217. Nota 2. Bafli pro D. C. habcre debet. - 
i, P. 230. iin. 7. pro voiuntas , leg, volutans. 
P. 230. lin. 16. leg. reftringentis ratio hodic ha* 
benda. 
t P. 23». iin. 7. pro afpcrnandus , leg. afpernan* 
das. 
P. 232. iin. I, infra exempluni 2. lcg. regula- 
ria , & irregularia, 
V P. 234. in Cantu ultimi cxempli penult. Nota 

iit Croma, 
i P. 237. in Cantu i. Violini taftiis 2. Nota 4. 
Croma fimpiex : & Nota y. ejusdem caauslor 
-- c. B. eile debet. 
^ P, 239. iin, 6. de Guftu , poft verb. fenfu , adjun» 

ge , cuique rei. 
; P. 240. lin, penult. pro Ahrfis , leg. Artis, 
P. 251. in Aito I, Str. ta^u 7. primum D,omitk 

tatur. 
P. 257. in I. Str. Nota 4. Alti locd F. £. habe- 
re debct. 
;.?. 258. in X. Str. Tenoiis, Nota 2. locd F. A« 
cfTe debet. 
P, 260. in 3. Str. Cantus , Nota 2. loco A, B. 

habeat. 
P. 263. in I. Str. AltiNota 4. loco A. B.habcati 

& Nota fequens loco F, A. habere debet, 
V. 264. in i, Str. Alti, taftus 2, Nota 3. locoD. 

F. fit. 
i-P. 264. in 2. Str. Alti, taftus 3. fufpirium femi- 

minimam valens, Fufam fimplicem valere dc- 

bet, 
P. 26J. in penult. taftu Alti , loco brevis , femi. 

brevis intelligatur. 
P. 266. in I. Str. Cantus , taftus 3. ultima No- 

ta locd C. A. eire debet. 
P. 267. in ult. Str. Cantus taftu l, poft D. Nota 

femiminima in E. adjungatur. 
^P. 269. in Str. 2. Aiti, taftus 3, Nota 3,Uocd D. 

E. habeat. 

P. 270. in Str. 1. Balfi , taftus 1. Nota i, locd A. 

F. habere debet, 

P. 270. In Str. 2, Alti, taftus i, Nota i. locd 
D. F, habeati 
i .p, 274. Cantus tertius taftus fic habere debet 



f 




ar gu as me ne- 



JB.- * ^ » f^WBw 



'lA- 



If^ 



O^ 



<* 



i 



<1< 



/' 






X